Çocuk İstismarı Davasından Sonra: Dörtte Üç İnfaz, Çalışma Yasağı ve Denetim Yükümlülükleri

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Çocuk istismarı dosyalarında hüküm kurulduktan sonra uygulanan kurallar, ceza hukukunun en katı rejimlerinden biridir. TCK 103’ten mahkûm olan yetişkin, cezasının dörtte üçünü kurumda geçirmeden koşullu salıverilemez; infaz sırasında ve sonrasında tedavi ile yasaklara tabi tutulur; 1 Mayıs 2026’dan itibaren de okul, kreş, yurt ve spor tesisi gibi çocukların yoğun bulunduğu iş yerlerinde çalışamaz. Bu yazı mağdurun korunması bakımından da önem taşıyan bu sonuçları sırasıyla açıklıyor.

Çocuk istismarı suçunda hangi cezalar öngörülür?

TCK 103 cinsel istismarı iki biçimde tanımlar. On beş yaşını tamamlamamış ya da tamamlamakla birlikte fiilin anlamını algılama yeteneği gelişmemiş çocuğa yönelik her türlü cinsel davranış istismardır. Diğer çocuklar bakımından ise cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayanan cinsel davranışlar suç oluşturur. Temel ceza sekiz ila on beş yıl, sarkıntılık düzeyinde kalan hâlde üç ila sekiz yıldır.

Mağdur on iki yaşından küçükse alt sınırlar istismarda on, sarkıntılıkta beş yıla çıkar. İstismar vücuda organ veya cisim sokularak gerçekleşmişse alt sınır on altı yıla yükselir; on iki yaşından küçük mağdurda bu sınır on sekiz yıldır. Suçun birden fazla kişiyle, üçüncü derece dahil akraba, vasi, öğretmen veya bakıcı tarafından ya da kamu görevinin nüfuzu kötüye kullanılarak işlenmesi cezayı yarı oranında artırır. Mağdurun ölümü veya bitkisel hayata girmesi ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektirir.

Dava ağır ceza mahkemesinde görülür ve uzlaştırma yapılamaz. Yalnızca sarkıntılık düzeyinde kalan ve faili çocuk olan hâlde soruşturma şikâyete bağlıdır. Bölümün genel yapısı için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, sarkıntılık ayrımı için basit cinsel istismar ve sarkıntılık yazılarına bakılabilir.

HAGB, erteleme veya seçenek yaptırım uygulanabilir mi?

Yetişkin failler bakımından bu yollar pratikte kapalıdır. HAGB ve erteleme için hükmedilen cezanın iki yıl veya daha az olması gerekir; en hafif hâl olan sarkıntılıkta bile alt sınır üç yıldır. Takdiri indirim de en fazla altıda bir olduğundan sonuç iki yıl altı ayın altına inmez. Kısa süreli hapse özgü seçenek yaptırımlar ise bir yılı aşan cezalarda zaten uygulanmaz.

Fail çocuksa tablo değişir. Fiil sırasında on iki ile on beş yaş arasında olan ve ceza sorumluluğu bulunan çocuğa verilecek ceza yarı oranında indirilir ve her fiil için dokuz yılı aşamaz; on beş ile on sekiz yaş arasındakilerde indirim üçte birdir ve üst sınır on beş yıldır (TCK 31). Sarkıntılık düzeyinde kalan bir fiilde bu indirimlerle iki yılın altına inilebilir; o zaman 7593 sayılı Kanunla eklenen ve HAGB’de çocuklara özgü yönlendirme tedbirlerini öngören Çocuk Koruma Kanunu hükümleri de gündeme gelir.

Çocuk istismarı mahkûmiyetinde koşullu salıverilme nasıl hesaplanır?

Ceza İnfaz Kanununun 108. maddesinin dokuzuncu fıkrası, çocukların cinsel istismarı suçundan hapis cezası alan yetişkinleri mükerrirlere uygulanan rejime bağlar. Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür. Genel kuralın yarı olduğu düşünülürse fark belirgindir. Bu oran 6545 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 28 Haziran 2014’ten sonra işlenen suçlara uygulanır; daha önceki suçlarda oran üçte ikidir.

Örnekle düşünelim: Bir yetişkin, on iki yaşından büyük bir çocuğa yönelik istismardan on iki yıl hapis aldı. Koşullu salıverilme için kurumda dokuz yıl geçirmesi gerekir. Aynı ceza, örneğin hırsızlıktan verilmiş olsaydı bu süre altı yıl olacaktı. Koşullu salıverildikten sonra kalan üç yıl denetim süresi olarak geçer.

Suç tarihinde çocuk olan hükümlülerde 108/9 uygulanmaz; onlar için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda oran üçte ikidir (m. 107/2-e). 7593 sayılı Kanunla getirilen ve on beş yaşından önce kurumda geçen her günü iki gün sayan kural da 103. maddedeki suç bakımından uygulanmaz (m. 107/5).

İnfaz sırasında ve koşullu salıverilmeden sonra hangi yükümlülükler gelir?

108/9, oranın yanında bir de yükümlülük listesi içerir. Çocukların cinsel istismarından hapis alan yetişkin hakkında infaz hâkimi, hem infaz sırasında hem de koşullu salıverilme sonrasındaki denetim süresinde şu tedbirlerden bir veya birkaçına karar verir: tıbbi tedavi, tedavi amaçlı programlara katılım, mağdurun oturduğu ve çalıştığı bölgede ikamet yasağı, mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşma yasağı, çocuklarla bir arada olmayı gerektiren ortamlarda çalışma yasağı ve çocukların bakım ve gözetimini gerektiren faaliyet yasağı.

Bu tedbirler hükümlünün tahliyesinden sonra da mağdurla karşılaşma ihtimalini sınırlamaya yöneliktir. Mağdur ailesi, yaklaşma yasağının ihlali hâlinde durumu denetimli serbestlik müdürlüğüne veya infaz hâkimliğine bildirebilir. Yükümlülüklere uymamakta ısrar, koşullu salıverilmenin geri alınmasına yol açabilir (5275 m. 107/12). Aile içi şiddet boyutu varsa 6284 sayılı Kanundaki koruyucu tedbirler de ayrıca istenebilir.

Çalışma yasağı hangi iş yerlerini kapsar ve ne kadar sürer?

7578 sayılı Kanunla Çocuk Koruma Kanununa eklenen ve 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren Ek Madde 1, adli sicil veya arşiv kaydında çocukların cinsel istismarından kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişinin çocukların yoğun olarak bulunduğu iş yerlerini işletemeyeceğini, buralarda çalıştırılamayacağını ve herhangi bir sıfatla görev alamayacağını düzenler. Okul, okul servisi ve kantini, kreş, yurt, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, internet kafe, e-oyun yeri, çocuk spor okulu ve spor tesisleri bu kapsamdadır.

Bu iş yerlerinde çalışanlar, adli sicil ve arşiv bilgilerine göre düzenlenen ve orada çalışabileceğini gösteren resmi belgeyi altı ayda bir işverene vermek zorundadır. Kurala aykırı işçi çalıştıran işverene her kişi için brüt asgari ücretin üç katı, aykırılık bir ayda giderilmezse yedi katı idari para cezası verilir. Yasak, kişinin kaydı adli sicil veya arşivde bulunduğu sürece devam eder; kaydın arşivden silinme süresi bu nedenle doğrudan önem taşır.

Velayet, memuriyet ve diğer hak kayıpları nelerdir?

Kasten işlenen suçtan hapis mahkûmiyeti, infaz tamamlanana kadar velayet, vesayet ve kayyımlık hizmetlerini de kapsayan TCK 53 yoksunluklarını doğurur. Koşullu salıverilen hükümlü için kanun kendi altsoyu üzerindeki velayeti bu yoksunluğun dışında tutar; ancak suç aile içinde işlenmişse aile mahkemesi çocuğun korunması için velayetin kaldırılmasına ayrıca karar verebilir (TMK 348). Velayet yetkisinin kötüye kullanılmasıyla işlenen suçlarda, infazdan sonra işlemek üzere bu yetkiyi kullanma yasağı da verilir (TCK 53/5).

Memurluk bakımından 657 sayılı Kanun kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapsi engel sayar; bu suçun cezaları bu eşiğin çok üzerindedir. Silah ruhsatı için de infazdan sonra beş yıl ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı gerekir (6136 m. 7).

Sicil kaydı ve zamanaşımı nasıl işler?

Çocuk istismarı mahkûmiyetinin sicile yansıması, çalışma hayatında somut bir kontrol mekanizmasına dönüşmüştür. Çocuklarla çalışılan iş yerleri artık çalışanlarından düzenli olarak resmi belge istemek zorundadır; bu belge adli sicil ile birlikte arşiv kayıtlarına da bakılarak düzenlenir. Bu nedenle kaydın adli sicilden arşive geçmesi, yasağı tek başına sona erdirmez. On beş yaşını bitirmiş çocukla rızaya dayalı ilişki gibi farklı bir suç tipinden verilen hükümler için reşit olmayanla cinsel ilişki yazısına bakılabilir; çalışma yasağı o suç bakımından da geçerlidir.

Kesinleşen mahkûmiyet adli sicile işlenir; infaz bitince arşive alınır. Arşivden silinme süresi genel kuralda beş yıldır; mahkûmiyet TCK dışındaki bir kanunda hak yoksunluğuna yol açıyorsa bu süre, hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş, alınmamışsa otuz yıldır (5352 m. 12/1-b). Çalışma yasağının bu bent kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği somut olayda ayrıca incelenmelidir.

Dava zamanaşımı, temel hâlde üst sınır on beş yıl olduğundan on beş yıldır (TCK 66/1-d). Suç üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan biri tarafından işlenmişse süre, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden işlemeye başlar (TCK 66/6). Kesinleşen ceza için ayrıca TCK 68’deki ceza zamanaşımı uygulanır. Bu suçlarda kanun yolu ve infaz süreçleri büronun ceza hukuku ve ceza muhakemesi çalışmaları arasındadır; çocuğa yönelik tedbirler için Çocuk Koruma Kanunu yazısına bakılabilir.

Çocuk İstismarı Davasından Sonra Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.