Mahkûmiyet ihtimali bulunan bir dosyada en çok merak edilen konu, cezanın sicile işleyip işlemeyeceği ve cezaevine girilip girilmeyeceğidir. HAGB hesaplama aracı, verilen ya da beklenen cezaya bakarak hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi ve seçenek yaptırımlara çevrilme şartlarını tek tek kontrol eder. Değerlendirme, 31.07.2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen CMK 231 ile TCK 50 ve 51 hükümlerine dayanır.
HAGB hesaplama; hükmedilen cezanın miktarını, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti olup olmadığını ve zararın giderilmesi şartını birlikte değerlendirir. Araç bu şartları CMK 231’in 7589 sayılı Kanunla değişen hâline göre sıralar; erteleme için TCK 51’e, seçenek yaptırımlar için TCK 50’ye bakar. Madde metinleri Ceza Muhakemesi Kanunu ve Türk Ceza Kanunu sayfalarındadır.
7589 sayılı Kanundan sonra HAGB
HAGB uygulaması yürürlükte. Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihli kararıyla CMK 231’in bazı fıkralarını iptal etmiş, iptalin yürürlüğe gireceği tarih 30.09.2026 olarak belirlenmişti. Bu tarihten önce çıkarılan 7589 sayılı Kanun maddeyi yeniden düzenledi. Yeni metne göre işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleriyle bağlantılı kötü muamele suçlarında HAGB kararı verilemez. Değişikliğin ayrıntılarını HAGB değişikliği yazımızda ele aldık.
HAGB hesaplama: aranan şartlar
- Hükmedilen ceza 2 yıl veya daha kısa hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti bulunmamalıdır.
- Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarından yeniden suç işlemeyeceği kanaatine ulaşmalıdır.
- Suçtan doğan zarar aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen karşılanmalıdır. Zarar hemen ödenemiyorsa denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi şartıyla HAGB verilebilir.
Denetim süresi 5 yıldır. Bu süre içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kalkar ve davanın düşmesine karar verilir. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı işlemez. 01.06.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı başvurulacak yol istinaftır.
Hapis cezasının ertelenmesi
2 yıl veya daha kısa hapis cezası ertelenebilir; fiil tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişilerde üst sınır 3 yıldır. Daha önce kasıtlı bir suçtan 3 aydan uzun hapis cezası almamış olmak ve mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması gerekir (TCK 51). Denetim süresi 1 ile 3 yıl arasında belirlenir ve mahkûm olunan cezadan kısa tutulamaz. Adli para cezası ertelenemez.
Seçenek yaptırımlara çevirme
1 yıl veya daha kısa hapis cezası adli para cezasına, zararın giderilmesine, bir eğitim kurumuna devam etmeye, belirli yerlere gitme yasağına, ilgili ehliyet ve ruhsatın geri alınmasına ya da kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya çevrilebilir (TCK 50). Daha önce hapis cezası almamış kişinin 30 gün ve daha kısa hapis cezası ile 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş kişilerin 1 yıla kadar hapis cezası çevrilmek zorundadır. Taksirli suçlarda 1 yılı aşan hapis cezası da adli paraya çevrilebilir; bilinçli taksirde bu imkân bulunmaz.
Üç kurumun karşılaştırması
| Konu | HAGB | Erteleme | Adli paraya çevirme |
|---|---|---|---|
| Hükmün hukuki sonucu | Denetim süresince sonuç doğurmaz | Sonuç doğurur | Sonuç doğurur |
| Adli sicil | Ayrı bir sistemde tutulur | Sabıka kaydına işlenir | Sabıka kaydına işlenir |
| Denetim | 5 yıl | 1 ile 3 yıl | Uygulanmaz |
| Yükümlülük ihlal edilirse | Hüküm açıklanır | Ceza infaz edilir | Ödenmezse kamuya yararlı iş, sonra hapis |
Kamu görevlileri ve memuriyete başvuracak kişiler için HAGB kararının sonuçları ayrıca önem taşır; bu konuyu memuriyete engel suçlar yazımızda bulabilirsiniz. Sonuç cezayı ceza hesaplama, paraya çevrilen cezanın tutarını adli para cezası hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
HAGB uygulaması sona erdi mi?
Sona ermedi. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı yürürlüğe girmeden önce 7589 sayılı Kanunla CMK 231 yeniden düzenlendi; HAGB 31.07.2026’dan itibaren yeni hâliyle uygulanıyor.
HAGB kararı için ceza en fazla kaç yıl olabilir?
Hükmedilen ceza 2 yıl veya daha kısa hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
HAGB’de denetim süresi ne kadar?
Denetim süresi 5 yıldır. Bu sürede kasıtlı bir suç işlenmezse dava düşer.
Sabıkası olan kişi HAGB’den yararlanabilir mi?
Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olan kişi hakkında HAGB kararı verilemez. Taksirli bir suçtan mahkûmiyet ise engel oluşturmaz.
Hapis cezası en fazla kaç yıl olursa ertelenebilir?
2 yıl veya daha kısa hapis cezası ertelenebilir. Fiil tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşını bitirmiş olanlarda sınır 3 yıldır.
HAGB kararına hangi yolla başvurulur?
01.06.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna gidilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.
