Tutukluluk süresi hesaplama aracı, tutukluluğun kanuni üst sınırını gösterir. Tutukluluk bir ceza olmayıp geçici bir koruma tedbiridir ve kanun bu tedbirin süresine üst sınır koymuştur. Bu araç CMK 102’yi esas alır: asliye ceza ve ağır ceza işleri için ayrı ayrı olağan süreyi ve uzatmayla ulaşılabilecek en uzun süreyi, terör ile devlete karşı suçlardaki özel üst sınırı, iddianameden önceki dönemin sınırını ve suça sürüklenen çocuklara uygulanan oranları hesaba katar. Tahliyeden sonra yeniden tutuklanan kişilerde tutuklu kalınan dönemler toplanır.
Hesap, işin asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinin görevine girmesine göre CMK 102’deki üst sınırı bulur ve uzatmayla ulaşılabilecek en uzun süreyi gösterir. Tutukluluk süresi hesaplama sonucu gözaltında geçen süre ve kanun yolu aşaması dikkate alınarak okunmalıdır. Madde metni Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasındadır.
Tutukluluk süresi hesaplama: CMK 102’deki üst sınırlar
| Suç | Olağan süre | Uzatmayla en fazla |
|---|---|---|
| Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler | 1 yıl | 1 yıl 6 ay |
| Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler | 2 yıl | 5 yıl |
| Devlete karşı suçlar ve terör suçları | 2 yıl | 7 yıl |
Olağan süre dolduktan sonra tutukluluğun sürmesi, mahkemenin zorunlu sebepleri gerekçesinde göstererek uzatma kararı vermesine bağlıdır. Uzatma kararından önce Cumhuriyet savcısı, şüpheli veya sanık ve müdafi dinlenir (CMK 102/3).
İddianameden önceki dönem
İddianame kabul edilip dava açılana kadar geçen soruşturma evresi için kanun ayrıca kısa bir sınır koymuştur: asliye ceza işlerinde 6 ay, ağır ceza işlerinde 1 yıl. Terör suçları, devlete karşı suçlar ve toplu işlenen suçlarda bu evrede tutukluluk 1 yıl 6 aya kadar sürebilir; gerekçe gösterilirse 6 aylık ek uzatma mümkündür (CMK 102/4).
Suça sürüklenen çocuklar
Suç tarihinde 15 yaşından küçük olan çocuk için üst sınırların yarısı, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük olan çocuk için dörtte üçü geçerlidir (CMK 102/5). Ağır ceza işinde 16 yaşındaki bir çocuk için uzatmalar dahil üst sınır böylece 5 yıl yerine 3 yıl 9 ay olur.
Kanun yolu aşamasında geçen süre
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yerleşik görüşüne göre azami süre hesabında ilk derece mahkemesinin hükmüne kadar geçen tutukluluk dikkate alınır. Hükümden sonra istinaf ve temyiz incelemesi sırasında geçen süre bu hesaba girmez. Üst mahkeme hükmü bozarsa yargılama ilk derece mahkemesinde yeniden başlar ve tutukluluk süresi hesabı da buradan sürer.
İtiraz, düzenli inceleme ve tahliye
Tutuklama ya da tutukluluğun sürmesi yönündeki kararlar, öğrenildikleri günden başlayarak 2 hafta içinde itiraz yoluyla üst mercie taşınabilir. Soruşturma sırasında tutukluluğun gerekip gerekmediği en geç 30 günde bir; kovuşturma sırasında ise her duruşmada ya da duruşmalar arasında 30 günü geçmeyen aralıklarla yeniden değerlendirilir. Azami süre dolduğunda kişi serbest bırakılır, gerekirse adli kontrol tedbirine hükmedilir. Tutuklulukta geçen günler sonradan verilen cezadan düşülür.
İtiraz dilekçesi için tutuklamaya itiraz yazımıza, mahsup için tutuklulukta geçen sürenin mahsubu yazımıza bakabilirsiniz. Cezaevinde kalınacak süreyi infaz hesaplama, itiraz süresini ceza davası süre hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
CMK 102’ye göre en uzun tutukluluk süresi nedir?
Asliye ceza işlerinde olağan süre 1 yıldır ve uzatmayla 1 yıl 6 aya çıkabilir. Ağır ceza işlerinde olağan süre 2 yıl, uzatmalı üst sınır 5 yıldır. Terör ve devlete karşı suçlarda uzatmalarla birlikte 7 yıla ulaşılabilir.
Dava açılmadan önce tutukluluk ne kadar sürebilir?
İddianame kabul edilene kadar asliye ceza işlerinde 6 ay, ağır ceza işlerinde 1 yıl sınırı vardır. Terör, devlete karşı ve toplu suçlarda sınır 1 yıl 6 aydır ve gerekçeyle 6 ay daha uzatılabilir.
Çocuklar için tutukluluk süresi nasıl hesaplanır?
Suç tarihinde 15 yaşından küçük olanlar için üst sınırların yarısı, 15 ile 18 yaş arasında olanlar için dörtte üçü uygulanır.
İstinaf aşamasında geçen süre azami süreye eklenir mi?
Yargıtayın yerleşik görüşüne göre ilk derece hükmünden sonra kanun yolunda geçen süre azami tutukluluk süresine eklenmez.
Tutuklama kararına ne kadar süre içinde itiraz edilir?
Karar öğrenildikten sonra 2 haftalık itiraz süresi işlemeye başlar (CMK 268).
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.
