Cinsel Suçlarda Hükümden Sonra: Koşullu Salıverilme Oranları, Yükümlülükler ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Cinsel suçlar, Türk Ceza Kanununda 102 ile 105. maddeler arasında dört ayrı başlıkta toplanır: cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki, cinsel taciz ve çocuklara yönelik istismar. Bu suç grubunda hükmün kendisi kadar, hükümden sonra işleyen infaz kuralları da ayırt edicidir: koşullu salıverilme oranları genel kuralın üzerindedir, infaz ve denetim süresinde tedavi ve yasak yükümlülükleri öngörülür, uzlaştırma ise baştan kapalıdır.

Bu yazı her maddenin cezasını bir tabloda topluyor; ardından kararın türleri, cezaevinde geçecek süre, yükümlülükler, sicil kaydı ve kanun yolları sırasıyla ele alınıyor.

Cinsel Suçlar Hangi Maddelerde ve Hangi Cezalarla Düzenlenir?

Dört madde, fiilin ağırlığına ve mağdurun yaşına göre farklı ceza aralıkları öngörür. Aşağıdaki tablo temel hâlleri gösterir; nitelikli hâllerde, örneğin silahla, birden fazla kişiyle veya hısımlık ilişkisi içinde işlenmesi hâlinde cezalar yarı oranında artırılır. Mağdurun ölümü veya bitkisel hayata girmesi hâlinde 102 ve 103’te ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörülür.

Maddelerin ayrıntılı unsurları çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz yazılarında ayrı ayrı ele alınıyor.

Yargılama Sonunda Hangi Kararlar Çıkabilir?

Cinsel suçlar bakımından uzlaştırma uygulanmaz; CMK 253/3 cinsel dokunulmazlığa karşı suçları açıkça dışarıda bırakır. Şikâyete bağlı hâllerde şikâyetten vazgeçme kovuşturmayı sona erdirebilir, ancak çocuklara karşı işlenen istismarın temel hâlleri ile 102/2’nin eş dışındaki kişilere karşı işlenmesi şikâyete bağlı değildir. Zamanlama da önemlidir: TCK 73/4’e göre şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme davayı düşürür, fakat hükmün kesinleşmesinden sonra yapılan vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Bu nedenle kesinleşmiş bir mahkûmiyette mağdurun sonradan şikâyetinden vazgeçmesi, infaz takvimini değiştirmez.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve hapis cezasının ertelenmesi, sonuç cezanın iki yıl veya daha az olmasını arar. Cinsel suçlar içinde bu eşiğe pratikte yalnızca cinsel taciz ve indirimler uygulanmış bazı sarkıntılık hâlleri inebilir. 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026’dan itibaren HAGB için ayrıca zararın tamamen giderilmesi ve beş yıllık denetim aranır; mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması da şarttır.

Cinsel Suçlarda Koşullu Salıverilme Oranı Nedir?

Genel kuralda hükümlü süreli hapis cezasının yarısını kurumda iyi hâlle geçirince koşullu salıverilir. Cinsel suçlarda bu oran uygulanmaz. İnfaz kanununun 107/2-d bendi, TCK 102/1’deki cinsel saldırıyı, 104/1’deki reşit olmayanla cinsel ilişkiyi ve 105’teki cinsel tacizi üçte iki oranına bağlar. TCK 102/2, TCK 103 ile 104/2 ve 104/3 ise 108/9 yollamasıyla mükerrirlere özgü sürelere tabidir ve süreli hapiste oran dörtte üçtür.

Varsayımsal bir örnekle, TCK 103/1 uyarınca on yıl hapis alan yetişkin hükümlü, koşullu salıverilme için yedi yıl altı ayı kurumda iyi hâlle geçirmelidir; kalan iki yıl altı ay denetim süresidir. Aynı süre TCK 102/1’den alınan on yıllık cezada altı yıl sekiz aydır.

Oranlar arasındaki bu fark, nitelendirme tartışmasının hükümden sonra da sürdüğünü gösterir. Aynı olay sarkıntılık düzeyinde kalmış sayılırsa ceza aralığı düşer; mağdurun yaşına ilişkin tespit ise suçun TCK 102 mi yoksa TCK 103 kapsamında mı değerlendirileceğini, dolayısıyla koşullu salıverilme oranını ve 108/9’daki yükümlülüklerin uygulanıp uygulanmayacağını belirler. Kanun yolunda bu tespitlere yönelik itirazlar, infaz süresini doğrudan etkileyebilir.

İnfaz ve Denetim Süresinde Hangi Yükümlülükler Uygulanır?

5275 m.108/9, TCK 102/2, TCK 103 ve 104/2–3’ten hapis cezası alan hükümlüler için cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverilirlerse denetim süresinde infaz hâkiminin bir veya birkaç yükümlülüğe karar vereceğini söyler. Bu yükümlülükler kanunda tek tek sayılmıştır.

1. Tedavi. Tıbbi tedaviye tabi tutulmak veya tedavi amaçlı programlara katılmak.
2. Yerleşim yasağı. Mağdurun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak.
3. Yaklaşma yasağı. Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak.
4. Çocuklarla çalışma yasağı. Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan ve çocuklar hakkında bakım ve gözetim gerektiren faaliyetlerden yasaklanmak.

Bu fıkra suç tarihinde çocuk olan hükümlüler hakkında uygulanmaz (108/10). Koşullu salıverilen hükümlü denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işler veya yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar ederse koşullu salıverilme kararı geri alınır (5275 m.107/12). Çocuklara ilişkin koruyucu tedbirler için çocuk koruma kanunu yazısına bakılabilir.

Mahkûmiyet Hak Yoksunluğuna ve Sicile Nasıl Yansır?

Cinsel suçlar dahil kasıtlı bir suçtan hapis mahkûmiyeti, TCK 53 gereğince infaz tamamlanıncaya kadar kamu görevi, seçilme, vasilik, vakıf ve şirket yöneticiliği gibi hakları kullanmayı engeller. Hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet yetkisi ise cezası ertelenen, denetimli serbestlikle infaz edilen ya da koşullu salıverilen kişiler bakımından bu yoksunluğun dışında tutulmuştur (TCK 53/3).

Memuriyet için 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesindeki genel eşik uygulanır: kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alan kişi, TCK 53’teki süreler geçmiş olsa bile memurluğa alınamaz. Cinsel suçlar bu maddede ayrıca sayılan suç tipleri arasında yer almaz; bu nedenle belirleyici olan ceza miktarıdır. Silah ruhsatında da 6136 m.7 uyarınca bir yıldan fazla hapiste infazdan beş yıl geçmesi ve hak iadesi kararı aranır.

Adli sicil kaydı infaz tamamlanınca arşive aktarılır. Arşivden silinme süresi kural olarak beş yıldır; mahkûmiyet TCK dışındaki bir kanunda hak yoksunluğu doğuruyorsa süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş, bu karar olmaksızın otuz yıla çıkar (5352 m.12).

Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süreleri Nelerdir?

Dava zamanaşımı suçun üst sınırına göre hesaplanır: cinsel suçlar içinde TCK 102/1’de on beş yıl, TCK 103/1’de de on beş yıldır; cinsel tacizde sekiz yıl uygulanır. Çocuklara karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda süre, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK 66/6). Kesinleşen cezada ceza zamanaşımı beş yılı aşan hapiste yirmi yıldır.

Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. On beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler bölge adliye mahkemesince re’sen incelenir (CMK 272/1). Beş yıl veya daha az hapis cezasında bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararı kural olarak kesindir. İstinafın işleyişi ceza muhakemesinde istinaf yazısında, sarkıntılık düzeyindeki fiiller ise basit cinsel istismar ve sarkıntılık yazısında anlatılıyor.

Cinsel Suçlarda Hükümden Sonrası Hakkında Merak Edilenler

Cinsel suç dosyalarında hükümden sonraki takvim, uygulanan fıkraya ve hükümlünün yaşına göre belirgin biçimde değişir. Ceza dosyalarındaki çalışma alanımız ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasında yer alıyor.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.