TCK 157 Maddesi Sonrası: Dolandırıcılık Hükmünde İnfaz, Ödeme ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

TCK 157 maddesi, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun ya da başkasının zararına kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişiyi cezalandırır; hapsin alt sınırı bir, üst sınırı beş yıldır ve yanına beş bin güne varan adli para cezası eklenir. Hüküm açıklandığında ise yeni sorular başlar: Uzlaşma olmuşsa dosya nasıl kapanır, zarar ödenirse ne değişir, ceza nasıl infaz edilir ve sicil kaydı ne kadar sürer? Bu yazı, dolandırıcılık dosyasının karar sonrası bölümüne odaklanıyor.

TCK 157 maddesi ve nitelikli hâller hangi cezaya varır?

Dolandırıcılık dosyasında hükmün ağırlığını belirleyen ilk soru, fiilin basit mi nitelikli mi kabul edildiğidir. Basit hâlde hapsin üst sınırı beş yıldır; 158. maddede sayılan hâllerden biri varsa ceza üç ila on yıl arasına çıkar. Kamu kurumlarının zararına, bilişim sistemleri ya da bankalar araç olarak kullanılarak, sigorta bedeli almak için veya kendini kamu görevlisi ya da banka çalışanı olarak tanıtarak işlenen fiillerde alt sınır dört yıldır ve adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Basit hâlde bile hapis ile adli para cezası birlikte verilir; biri diğerinin yerine geçmez. Bu nedenle hükümden sonra hapis 5275 sayılı Kanunun koşullu salıverilme kurallarına, para cezası ise 106. maddedeki ödeme düzenine göre ayrı ayrı yerine getirilir. Görev bakımından üst sınır esas alındığından, nitelikli dolandırıcılık da on yılı aşmadığı için asliye ceza mahkemesinde görülür. İnternet üzerinden işlenen fiillerin teknik yanı için bilişim suçları yazısına ve bilişim hukuku sayfasına bakılabilir.

Uzlaşma sağlanırsa dosya nasıl kapanır?

Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli hâller ise değildir. Uzlaşma kovuşturma aşamasında gerçekleşirse CMK 254/2 uyarınca iki sonuç olabilir. Sanık kararlaştırılan edimi tek seferde yerine getirmişse mahkeme davanın düşmesine karar verir. Ödeme ileri bir tarihe bırakılmış, taksitlendirilmiş ya da sürekli bir edim kararlaştırılmışsa durma kararı verilir ve bu sürede zamanaşımı işlemez.

Edim yerine getirilmezse yargılama kaldığı yerden devam eder. Düşme kararı mahkûmiyet olmadığı için adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Uzlaşmanın genel işleyişi ceza davalarında uzlaşma yazısında anlatılıyor.

Zarar ödenirse TCK 157 maddesi kapsamındaki karar değişir mi?

Zararın giderilmesi, ne zaman yapıldığına göre farklı sonuçlar doğurur. Kovuşturma başlamadan önce fail bizzat pişmanlık göstererek zararı aynen geri verir ya da tazmin ederse ceza üçte ikiye kadar indirilir; kovuşturma başladıktan sonra ama hükümden önce yapılırsa indirim yarıya kadardır (TCK 168). Kısmi ödemede mağdurun rızası ayrıca aranır.

Diyelim ki biri internet ilanıyla kiralık ev gösterip kapora topladı. Fiil bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlendiği için alt sınır dört yıldır. Sanık duruşmada bütün kaporaları iade ederse mahkeme yarı oranında indirimle iki yıla, takdiri indirimle de bir yıl sekiz aya inebilir. Bu noktada hapis artık iki yılın altındadır ve erteleme ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması tartışılabilir hâle gelir.

• Erteleme: TCK 51/2’ye göre mahkeme ertelemeyi zararın tamamen giderilmesi koşuluna bağlayabilir.
• HAGB: 7589 sayılı Kanunla değişen CMK 231/6-c zararın tamamen giderilmesini arar; 231/9, zararın denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da karar verilmesine imkân tanır.
• Kesinleşmeden sonra: 168. maddedeki indirim artık uygulanamaz; ödeme yalnızca tazminat borcunu azaltır.

Hapis cezası nasıl infaz edilir?

TCK 157 maddesi ve 158. madde kapsamındaki suçlar, 5275 sayılı Kanunun üçte iki oranı uyguladığı suçlar arasında değildir. Bu nedenle süreli hapiste cezanın yarısının iyi hâlle kurumda geçirilmesi koşullu salıverilme için yeterlidir. Suç örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse ya da hükümlü mükerrirse oran üçte ikidir.

Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis alan hükümlü cezasına doğrudan açık kurumda başlar. Örneğin indirim almadan dört yıl hapse mahkûm olan bir kişi kapalı kurumda başlar, koşullu salıverilme için yirmi dört ay kalması gerekir; açık kuruma geçmiş ve iyi hâlliyse son on iki ayda denetimli serbestliğe başvurabilir. Kesinleşmeden önce tutuklulukta geçen günler bu hesaptan düşülür.

TCK 157 maddesi kapsamında iki yıl veya daha az hapis verilmiş, ancak erteleme ya da HAGB koşulları oluşmamışsa ceza yine infaz edilir. Kasıtlı suçlarda toplam üç yıla kadar olan bu cezalar doğrudan açık kurumda başlar; hükümlü talep ederse infaz hâkimi hafta sonu veya gece infazına da karar verebilir (5275 m.110). Kadınlar ile altmış beş yaşını bitirenler için üç yıla kadar ceza konutta çektirilebilir.

Adli para cezası nasıl ödenir, ödenmezse ne olur?

TCK 157 maddesi de 158. madde de hapis cezasının yanında adli para cezası öngörür; mahkeme gün sayısını ve bir günün karşılığını ayrı ayrı gösterir. Kesinleşen ilam başsavcılığa ulaştığında hükümlüye otuz gün içinde ödeme emri tebliğ edilir. Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlü kalan kısmı iki eşit taksitle ödeyebilir.

Ödenmeyen kısım savcılık kararıyla hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılır; programa uyulmazsa kalan süre açık kurumda geçirilir. Adli para cezasından çevrilen hapsin süresi tek hükümde üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez. Bu hapis ertelenemez ve koşullu salıverilme uygulanmaz (5275 m.106).

Dolandırıcılık hükmü memuriyet ve ruhsatları nasıl etkiler?

657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesi dolandırıcılığı, süresine bakılmaksızın memurluğa engel suçlar arasında sayar. Bu nedenle bir yıldan kısa bir hapis, hatta ertelenmiş bir mahkûmiyet bile memur adayı için sonuç doğurur. Anayasa’nın 76. maddesi de dolandırıcılıktan hüküm giyenlerin milletvekili seçilemeyeceğini düzenler.

Bir yıldan fazla hapis alan kişiye infazın tamamlanmasından itibaren beş yıl geçmeden ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmadan silah ruhsatı verilmez. Avukatlık, mali müşavirlik gibi izne bağlı meslekler için TCK 53/1-e’deki yoksunluk infaz bitene kadar sürer; meslek kanunlarındaki ayrı şartlar ise ilgili mevzuattan kontrol edilmelidir.

Sicil kaydı ve tekerrür ne kadar sürer?

TCK 157 maddesi uyarınca verilen hapis cezasının infazı tamamlandığında kayıt adli sicilden silinip arşive alınır. Dolandırıcılık hem Anayasa’nın 76. maddesinde hem de 657 sayılı Kanunda hak yoksunluğuna bağlandığından arşivin tamamen silinmesi için Adli Sicil Kanunu 12/1-b’deki süreler uygulanır: yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş yıl, bu karar olmadan otuz yıl. Adli para cezasının ödendiği ya da hapse çevrilerek infaz edildiği de sicile ayrıca işlenir (5352 m.4/1-c).

1. Kesinleşme. İstinaf süresi iki haftadır; süre geçerse hüküm kesinleşir.
2. İnfaz ve ödeme. Hapis çekilir, adli para cezası ödenir ya da hapse çevrilir.
3. Tekerrür dönemi. Beş yıl veya daha az cezada infazdan sonraki üç yıl boyunca yeni bir kasıtlı suç tekerrüre esas olur.
4. Hak iadesi ve silinme. Üç yıl iyi hâl sonrası hak iadesi istenir; arşiv on beş yıl sonra silinir.

Tekerrür bakımından dolandırıcılığa özgü bir kural vardır: kural olarak yabancı mahkeme hükümleri tekerrüre esas olmaz, ancak TCK 58/4 dolandırıcılığı bu kuralın istisnaları arasında sayar. Kimlik bilgilerinin kötüye kullanıldığı dosyalarla ilişki için başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması yazısı da incelenebilir.

TCK 157 Maddesi Kararından Sonra Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.