Ceza Davalarında Uzlaşma Konusu Dosyada Anlaşmadan Sonra Ne Olur?

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Taraflar anlaşıp rapora imza attığında, ceza davalarında uzlaşma konusu olan dosya kapanmış sayılmaz; kapanıp kapanmayacağını edimin nasıl ve ne zaman yerine getirileceği belirler. Tek seferde ödenen bir tazminatla taksitle ödenmesi kararlaştırılan bir tutar, savcılıkta ve mahkemede farklı kararlara yol açar. Bu yazı uzlaşmadan sonra verilen kararları, edim yerine getirilmezse olacakları, sicil kaydını, tazminat davasını ve uzlaşmanın sağlanamadığı dosyalarda hükmün akıbetini anlatıyor.

Ceza Davalarında Uzlaşma Konusu Dosyada Anlaşmadan Sonra Hangi Karar Verilir?

Uzlaştırmacı, uzlaşmanın gerçekleştiği raporu tarafların imzasıyla uzlaştırma bürosuna verir; büro dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Savcının denetimi iki noktayla sınırlıdır: irade serbestçe mi açıklandı ve kararlaştırılan edim hukuka uygun mu? İkisi de olumluysa uzlaşma raporu mühürlenip dosyaya konur (m.253/17). Bundan sonraki karar, edimin yerine getirilme biçimine göre değişir (CMK m.253/19).

Ödeme veya diğer edim tek seferde tamamlanırsa savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Edim ileri bir tarihe bırakılmış, taksitlendirilmiş ya da süreklilik gösteren bir yükümlülükse, bu karar için normalde aranan şartlara bakılmaksızın kamu davasının açılması ertelenir. Uzlaşma dava açıldıktan sonra sağlanmışsa mahkeme aynı ayrımı yapar: bir defalık edimde davanın düşmesine, diğerlerinde durmaya karar verir (m.254/2).

Edim Yerine Getirilmezse Ne Olur?

Diyelim ki bir iş yerinde yaşanan kasten yaralama olayında şüpheli, mağdura altı ay boyunca aylık taksitlerle ödeme yapmayı kabul ediyor ve savcılık kamu davasının açılmasını erteliyor. Üçüncü taksitten sonra ödemeler duruyor. Bu noktada iki ayrı yol birlikte açılır:

1. Ceza yolu. Uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmediği için, CMK m.171/4’teki kasıtlı yeni suç şartı aranmadan dava açılır; dayanak m.253/19’dur.
2. İcra yolu. Edimini yerine getirmeyen şüpheli bakımından uzlaşma raporu veya belgesi, İİK m.38’deki ilam niteliğindeki belgelerden sayılır. Mağdur kalan tutarı bu belgeyle takip edebilir.
3. Kovuşturma aşamasında. Uzlaşma dava sırasında sağlanmış ve durma kararı verilmişse, edime uyulmaması hâlinde mahkeme yargılamaya kaldığı yerden devam eder (m.254/2).

Bu yolların işleyebilmesi için uzlaşma raporunun içeriği belirleyicidir. Kanun, uzlaşma sağlanması hâlinde raporda ne suretle uzlaşıldığının ayrıntılı olarak açıklanmasını ve tarafların imzasının bulunmasını ister (CMK m.253/15). Tutarı, vadeyi ve ödeme yerini açıkça gösteren bir uzlaşma belgesi, hem savcılığın edimin yerine getirilip getirilmediğini denetlemesini hem de mağdurun icra takibini kolaylaştırır.

Edime uyulmaması, uzlaştırma görüşmelerinde söylenenleri delil hâline getirmez. CMK m.253/20’ye göre görüşmelerde söylenenler başka hiçbir dosyada aleyhe delil yapılamaz. Açılan davada mahkeme olayı dosyadaki diğer delillere göre değerlendirir; uzlaşma raporundaki edim taahhüdü de suç ikrarı anlamına gelmez.

Uzlaşma Kararları Adli Sicile Kaydedilir mi?

Uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı ve düşme kararları mahkûmiyet değildir; adli sicil yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerini kaydeder (5352 m.4). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ise ayrı bir sisteme işlenir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkeme istediğinde verilir (5352 m.6; CMK m.171/5).

Uygulamada adli sicil belgesi alan kişi, uzlaşmayla kapanan bir dosyayı orada görmez. Ancak ertelenen dosyada edime uyulmaz ve dava açılırsa, yargılama sonunda kurulacak mahkûmiyet hükmü genel kurallara göre sicile girer. Uzlaşmanın sağladığı koruma, edimin sonuna kadar yerine getirilmesine bağlıdır.

Ceza Davalarında Uzlaşma Konusu Olan Suçta Tazminat Davası Açılabilir mi?

Kural olarak hayır. Uzlaşma sağlandığında, anlaşmaya varılan suç için ayrıca tazminat istenemez; önceden açılmış bir dava varsa feragatle sonuçlanmış kabul edilir (CMK m.253/19). Kanun iki istisna tanır: uzlaşma anında tespit edilemeyen zararlar ve uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar. Söz konusu kural 2023’te Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş, ardından 7531 sayılı Kanunla bu iki istisnayla birlikte yeniden yazılmıştı.

Örneğin taksirle yaralama dosyasında uzlaşma tarihinde bilinmeyen bir ameliyat ihtiyacı sonradan doğarsa, bu yeni zarar için hukuk yolu kapalı değildir. Uzlaşırken zararın hangi kalemlerinin bilindiğinin ve neyin karşılandığının rapora yazılması, bu ayrımı sonradan kanıtlamayı kolaylaştırır.

Zamanaşımı Uzlaştırma Sırasında Nasıl İşler?

CMK m.253/21, taraflardan birine ilk teklifin yapıldığı günden uzlaştırmacının raporu büroya teslim ettiği güne kadar geçen süreyi dava zamanaşımından ve kovuşturma şartı olan dava süresinden saymaz. Uzlaşma sağlanır ve edim taksite bağlanırsa, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ya da durma süresi boyunca da zamanaşımı durur.

Bu kural, edimin uzun bir takvime yayıldığı dosyalarda şüpheliyi zamanaşımı beklentisinden yoksun bırakır. Taksitler bitmeden ödemeyi kesmek, yalnızca davanın açılmasına yol açar; aradan geçen süre şüphelinin lehine sayılmaz. Durma kararı verilen davalarda da aynı kural geçerlidir (m.254/2).

Ceza davalarında uzlaşma konusu bir suçta uzlaşma sağlanamamışsa durum farklıdır. Rapor büroya verildiği anda duran süreler yeniden işlemeye başlar ve savcı soruşturmayı genel hükümlere göre sonuçlandırır. Uzlaşma sağlanamadı diye dosya kendiliğinden davaya dönüşmez; kamu davası açılması için yeterli şüphe yine aranır, ancak bu şüphe dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesinin de ön şartıydı (m.253/4).

Uzlaşma Sağlanamazsa Hüküm Nasıl Etkilenir?

Uzlaştırma bir kez sonuçsuz kalırsa aynı dosyada tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (m.253/18). Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar sonradan anlaşabilir; bunu gösteren belgeyi iddianame yazılıncaya kadar savcılığa sunmaları gerekir (m.253/16). Birden fazla mağdur varsa hepsinin kabulü gerekir; birden fazla fail varsa yalnızca uzlaşan fail uzlaşmadan yararlanır (m.253/7, m.255).

Mahkûmiyet çıkarsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması da gündeme gelebilir; CMK m.231/5 uzlaşmaya ilişkin hükümleri saklı tutar. Hüküm kesinleştikten sonra ise şikâyete bağlı suçlarda bile şikâyetten vazgeçme cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4). Mahkûmiyetin infazı için hapis cezaları, kanun yolu için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Ceza Davalarında Uzlaşma Konusu Dosyanın Sonraki Dosyalara Etkisi

Uzlaşmayla verilen kovuşturmaya yer olmadığı ve düşme kararları birer mahkûmiyet olmadığı için tekerrüre esas alınmaz; TCK m.58 tekerrür için önceden kesinleşmiş bir hüküm arar. Aynı nedenle bu kararlar, 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde memuriyete engel sayılan mahkûmiyetler arasında da yer almaz. Uzlaşma sağlanan kişi, ileride bir kamu görevine başvururken bu dosya yüzünden sicil engeliyle karşılaşmaz.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ise ayrı sistemdeki kaydıyla sonraki bir soruşturmada savcının önüne gelebilir. Bu kayıt mahkûmiyet olmadığından, CMK m.171/3-a’da ileride başka bir erteleme kararı için aranan “daha önce kasıtlı suçtan hapis cezasıyla mahkûm olmama” şartının karşılanmasına engel olmaz. Yine de taksitlerin aksaması hâlinde açılacak dava ve olası mahkûmiyet bu tabloyu değiştirir; edimin tamamlanması, uzlaşmanın bütün avantajlarını korumanın tek yoludur.

Bir başka ihtimal, uzlaşma kapsamındaki suçun önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesidir. 7571 sayılı Kanunla 25.12.2025’ten itibaren bu durumda uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK m.253/3). Kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte işlenen fiillerde ise uzlaşma yolu kapalıdır.

Uzlaşma Kararlarına Karşı Hangi Yollar Açıktır?

CMK m.253/23, uzlaşma sonucunda verilen kararlara karşı Kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabileceğini söyler. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararına da şüpheli veya suçtan zarar gören aynı usulle itiraz edebilir (m.171/2).

Uzlaştırmacının ücreti ve diğer giderler yargılama giderlerindendir; uzlaşma gerçekleşirse bunlar Hazine tarafından karşılanır (m.253/22). Uzlaşmanın genel çerçevesi için arabuluculuk yazısı ile alternatif uyuşmazlık çözümleri sayfasına, uzlaşmaya tabi bir suç örneği için hırsızlık yazısına bakılabilir.

Uzlaşmadan Sonra Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.