Hastalık Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi: Adli Tıp Raporu, Başvuru ve Süreç

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Hastalık nedeniyle infazın ertelenmesi, kesinleşmiş hapis cezasının hükümlünün sağlığı el vermediği için cezaevi dışında bekletilmesidir; kanundaki adı “infazın geri bırakılması”dır. Karar mahkemeden değil, infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığından çıkar ve Adli Tıp Kurumunun raporuna dayanır. Ağır bir kanser tedavisi gören, felç geçirmiş ya da bakıma muhtaç hâle gelmiş bir hükümlünün yakınları için asıl sorular şunlardır: Hangi rapor gerekir, kim başvurur ve erteleme ne zaman sona erer?

Hastalık Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi Hangi Hâllerde Mümkün?

5275 sayılı Kanunun 16. maddesi üç ayrı durum öngörür. Birincisi akıl hastalığıdır: hükümlünün cezasının infazı geri bırakılır ve kişi iyileşinceye kadar Türk Ceza Kanunu m.57’deki sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Burada geçen süre cezaevinde geçmiş sayılır; yani bu bir erteleme değil, infazın başka bir yerde sürmesidir.

İkincisi diğer hastalıklardır. Kural, cezanın resmî sağlık kuruluşlarının hükümlülere ayrılan bölümlerinde infaza devam etmesidir. İnfaz ancak hükümlünün hayatı için kanunun deyişiyle “kesin bir tehlike” oluşturuyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılır. Üçüncüsü, 2013’te eklenen altıncı fıkradır: ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen hükümlünün cezası da iyileşinceye kadar geri bırakılabilir.

Rapor Nereden Alınır, Karar Kim Tarafından Verilir?

Geri bırakma kararı için iki yoldan biriyle düzenlenmiş rapor gerekir: Adli Tıp Kurumunun doğrudan düzenlediği rapor ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulunca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor. Özel hastane raporu veya tek bir hekimin muayene notu tek başına yeterli değildir; bu belgeler ancak başvurunun eki olarak dosyaya konabilir.

Kararı, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığı verir. Karar, hükümlünün uyacağı yükümlülükler yazılarak kendisine ve yasal temsilcisine tebliğ edilir. Hükümlü veya temsilcisi, geri bırakma süresince kalacağı yeri başsavcılığa bildirmek zorundadır. Başsavcılığın istemi üzerine, bildirilen yerdeki kolluk hükümlüyü izler. Bu süreç hastanın evde veya hastanede tedavisini sürdürmesine imkân verirken devletin infaz yetkisini de korur.

Hastalık Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi İçin Adım Adım

1. Tıbbi belgeleri toplayın. Epikriz, patoloji, görüntüleme ve tedavi planı gibi belgeler hastaneden alınır. Belgelerin tarihli ve kaşeli olması, Adli Tıp incelemesinde dosyanın hızla değerlendirilmesini sağlar.
2. Başsavcılığa dilekçe verin. Dilekçe infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına verilir; hükümlü cezaevindeyse kurum müdürlüğü aracılığıyla da iletilebilir. Talep, 5275 m.16/2 veya 16/6 dayanağıyla açıkça yazılmalıdır.
3. Adli Tıp sevkini takip edin. Başsavcılık hükümlünün Adli Tıp Kurumuna veya Bakanlıkça belirlenen hastanenin sağlık kuruluna sevkini sağlar. Muayene tarihi ve dosyanın hangi ihtisas kurulunda olduğu takip edilmelidir.
4. Kararı ve yükümlülükleri öğrenin. Geri bırakma kararı yükümlülüklerle birlikte tebliğ edilir; kalınacak adres başsavcılığa bildirilir ve değişiklik olursa yeniden bildirilir.
5. Ret veya kaldırma kararına başvurun. Başsavcılığın reddine ya da geri bırakmayı kaldırmasına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine gidilir; kanunun 16/3. maddesi kaldırma kararına karşı bu yolu açıkça gösterir.

Geri Bırakma Ne Kadar Sürer ve Nasıl Sona Erer?

Kanun süreyi takvime değil iyileşmeye bağlar: geri bırakma, hükümlü iyileşinceye kadar devam eder. Sağlık durumu, raporda bir kontrol süresi belirtilmişse o sürelerde, belirtilmemişse yıllık dönemler hâlinde aynı usulle yeniden incelettirilir. 2013 öncesinde bu kontroller üç ayda bir yapılırken 6411 sayılı Kanunla yıllık döneme geçilmiştir. Her incelemeden sonra başsavcılık geri bırakmanın sürüp sürmeyeceğine karar verir.

Raporda iyileşme saptanırsa geri bırakma kaldırılır ve infaza kalınan yerden devam edilir. Geri bırakma döneminde geçen süre, akıl hastalığı hâli dışında, cezadan düşülmez; cezanın infazı yalnızca ertelenmiş olur. Buna karşılık infaz başladıktan sonra hastalık nedeniyle hastaneye kaldırılan hükümlünün hastanede geçirdiği süre, Kanunun 100. maddesi uyarınca cezadan indirilir; hastalığa kasten sebep olunmuşsa bu indirim yapılmaz.

Konutta İnfaz ve Denetimli Serbestlik Seçenekleri

Raporun geri bırakma için yeterli görülmediği her dosya kapanmış sayılmaz. 7550 sayılı Kanunla 4 Haziran 2025’te değiştirilen 110/3. madde, ağırlaştırılmış müebbet hariç her hapis cezası için konutta infaza imkân verir. Şartlar, 16/3’teki usulle ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyeceğinin tespiti ve toplum güvenliği açısından ağır ve somut tehlike oluşturmamaktır. Kararı infaz hâkimi verir; durum yıllık olarak incelenir ve toplam cezası on yılı aşanlar elektronik cihazla takip edilir.

Ayrıca ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az kalan hükümlü, diğer şartları da taşıyorsa cezasını denetimli serbestlik tedbiriyle dışarıda çekebilir (m.105/A-3). Bu hâlde de rapor Adli Tıp Kurumundan veya Bakanlıkça belirlenen hastane sağlık kurulundan alınıp ATK’ca onaylanmalıdır. Hangi yolun uygun olduğu, kalan ceza süresine ve raporun içeriğine göre değişir.

Kısa süreli cezalarda ara verme

Kasten işlenen suçlarda üç, taksirli suçlarda beş yıl veya daha az hapis cezası alan hükümlü için Kanunun 17/4. maddesi ayrıca bir imkân tanır: hükümlünün hastalığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi zorunlu ve çok ivedi hâllerde başsavcılık, infaza bir yılı geçmeyen sürelerle en fazla iki kez ara verebilir. Terör, örgüt faaliyeti ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hükümlüler ile mükerrirler bu imkândan yararlanamaz. Genel infaz rejimi için hapis cezaları yazısına bakılabilir.

Erteleme Reddedilirse Tedavi Cezaevinde Nasıl Sürer?

Geri bırakma şartları oluşmazsa tedavi, kanunun kurduğu sevk sistemi içinde devam eder. Hastaneye sevki zorunlu görülen hükümlü, bulunduğu yere en yakın tam teşekküllü Devlet veya üniversite hastanesinin hükümlü koğuşuna yatırılır. Başka bir şehirdeki hastaneye sevk için sağlık kurulu raporu, acil ve yaşamsal tehlike varsa iki uzman hekimin düzenleyip başhekimin onayladığı ve tedavinin neden mevcut hastanede yapılamadığını açıkça gösteren bir rapor gerekir.

Acil hâller dışında hükümlü özel sağlık kuruluşlarında tedavi edilemez. Sağlık nedenleriyle bulunduğu kurumda kalması uygun olmayan hükümlü, kurum hekiminin önerisi ve sağlık kurulu raporuyla başka bir kuruma nakledilebilir. Bu imkânlar geri bırakmanın yerini tutmaz; ancak dosyada biriken her rapor, sağlık durumu ağırlaştığında yeniden yapılacak geri bırakma başvurusunun en güçlü dayanağı olur.

Çocuğunun Hastalığı Nedeniyle Kadın Hükümlüde Erteleme

7445 sayılı Kanunla 2023’te eklenen 16/A maddesi, hastalığın hükümlüde değil çocuğunda olduğu durumu düzenler. On yıl veya daha az hapis cezası alan ya da adli para cezası hapse çevrilen kadın hükümlünün, engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç olan veya ağır bir hastalığa maruz kalan on sekiz yaşından küçük çocuğu varsa ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike yoksa, ceza başsavcılıkça bir yıla kadar ertelenebilir.

Erteleme her defasında altı ayı geçmemek üzere en çok dört kez uzatılabilir ve bu sürede zamanaşımı işlemez. Çocuğun durumu yine 16/3’teki rapor usulüyle belirlenir. Hükümlü belirli bir yerleşim yerini terk etmemek, belirli yerlere düzenli başvurmak veya güvence yatırmak yükümlülüklerinden en az birine tabi tutulur; ayrıca yurt dışına çıkış yasağı konur. Kasıtlı bir suçtan kamu davası açılması, yükümlülüklere aykırılık veya çocuğun iyileşmesi hâlinde erteleme kaldırılır.

Hastalık Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.