Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Hükmünden Sonra: HAGB, İnfaz Oranları, Sicil ve Zamanaşımı

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Duruşmanın son oturumunda hüküm fıkrası okunduğunda reşit olmayanla cinsel ilişki dosyası her yönüyle kapanmış olmaz. Kararın türü, cezanın süresi ve uygulanan fıkra; sanığın cezaevinde ne kadar kalacağını, kaydının ne zaman arşive geçeceğini ve hangi işlerde çalışamayacağını belirler. Bu yazı TCK 104’ü önce kısaca tanımlıyor, ardından hükümden sonraki aşamaları sırasıyla ele alıyor. Mağdur çocuğu koruyan kuralların infaz döneminde de sürdüğünü baştan belirtelim.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu kanunda nasıl tanımlanır?

TCK 104’ün birinci fıkrası, on beş yaşını bitirmiş fakat henüz on sekiz yaşına girmemiş bir çocukla cebir, tehdit veya hile kullanılmadan cinsel ilişkiye giren kişiyi cezalandırır. Ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir ve soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Mağdurun o sırada itiraz etmemiş olması sorumluluğu kaldırmaz; kanun bu yaş aralığını, rızanın tek başına yeterli sayılmadığı bir koruma alanı olarak kurmuştur.

Sınırın öbür tarafında TCK 103 bulunur. Mağdur on beş yaşını doldurmamışsa, fiilin anlamını algılama yeteneği gelişmemişse ya da cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden varsa olay çocukların cinsel istismarı olarak nitelenir ve temel ceza sekiz yıldan on beş yıla çıkar. Bu ayrım çocukların cinsel istismarı yazısında ayrıca işleniyor.

İkinci fıkra, mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişiyi şikâyet aranmaksızın on yıldan on beş yıla kadar hapisle cezalandırır. Üçüncü fıkra aynı cezayı, evlat edineceği çocuğun bakımını üstlenen kişiye ve koruyucu aile ilişkisi içinde bakım ve gözetim yükümlülüğü taşıyan kişiye uygular. Yürürlükteki metinde fail ile mağdur arasındaki yaş farkına bağlanmış bir sonuç yoktur; tarafların sonradan evlenmesinin kovuşturmayı düşüreceğine dair bir hüküm de bulunmaz.

Fail de çocuksa TCK 31 devreye girer. On iki yaşın altındaki failin cezai sorumluluğu bulunmaz. On iki yaşını doldurup on beşine girmemiş olanlarda algılama yeteneği ayrıca araştırılır; cezada yarı oranında, on beş ile on sekiz yaş arasındakilerde üçte bir oranında indirim yapılır.

Yargılamanın sonunda hangi kararlar çıkabilir?

CMK 223, mahkemenin verebileceği hükümleri sayar. Bunların her biri sanık açısından farklı bir yol açar; sicil, infaz ve kanun yolu bakımından sonuçları aynı değildir. Aşağıdaki tablo, TCK 104 dosyalarında karşılaşılabilecek başlıca kararları ve hemen ardından ne olduğunu gösterir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki cezası nasıl hesaplanır?

Hâkim önce TCK 61’deki ölçütlere bakarak kanuni sınırlar arasında temel cezayı belirler. Aynı mağdura karşı, tek bir kararın icrası kapsamında değişik zamanlarda birden fazla ilişki varsa TCK 43’teki zincirleme suç hükmü uygulanabilir ve ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Son aşamada takdiri indirim gelir: TCK 62, failin geçmişi, pişmanlığı ve cezanın geleceğine etkisi gibi nedenlerle cezanın altıda birine kadar indirilmesine imkân verir.

Diyelim ki mahkeme birinci fıkranın alt sınırından, iki yıldan başladı. Zincirleme suç nedeniyle cezayı dörtte bir artırarak iki yıl altı aya çıkardı, ardından takdiri indirimle altıda birini düştü. Sonuç iki yıl bir ay hapistir. Bu rakam küçük görünse de iki yıl sınırını aştığı için aşağıda anlatılan HAGB ve erteleme kapılarını kapatır. Tutuklulukta geçen süre ise TCK 63 uyarınca cezadan mahsup edilir.

HAGB ve erteleme hangi sınırlar içinde mümkün?

CMK 231, 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026’da yeniden düzenlendi. Yeni metne göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararının tamamen giderilmesi gerekir. Zarar hemen karşılanamıyorsa denetim süresince aylık taksitle ödenmesi koşulu konabilir.

HAGB verilirse sanık beş yıl denetimde kalır; mahkeme bu süre içinde bir yılı geçmeyecek denetimli serbestlik yükümlülükleri belirleyebilir. Denetim süresi kasıtlı yeni bir suç olmadan ve yükümlülüklere uyularak geçerse dava düşer. Aksi hâlde hüküm açıklanır. Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez.

TCK 51’e göre erteleme, iki yıl veya daha az hapis cezasında mümkündür; fiil sırasında on sekiz yaşından küçük ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde sınır üç yıldır. Denetim süresi bir yıldan üç yıla kadardır ve ceza süresinden kısa olamaz. Yetişkin sanık için birinci fıkranın alt sınırı takdiri indirimle bile bir yıl sekiz ayın altına inmez; başka bir indirim nedeni yoksa kısa süreli hapse özgü seçenek yaptırımlar gündeme gelmez. İkinci ve üçüncü fıkrada ise cezanın alt sınırı on yıl olduğundan HAGB ve erteleme sayısal olarak mümkün değildir.

Hapis cezası kesinleşince infaz nasıl ilerler?

5275 sayılı İnfaz Kanunu, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar için birkaç özel kural koyar. Bu suçlardan hükümlü olanlar, cezası üç yıl veya daha az olsa bile doğrudan açık ceza infaz kurumuna gönderilmez (m.14/2-a). Kapalı kurumdan açık kuruma geçiş için idare ve gözlem kurulunun kararı infaz hâkiminin onayıyla uygulanır; bu kurula Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendirdiği savcı başkanlık eder. Hükümlünün isteğiyle infazın ertelenmesini düzenleyen m.17 de bu suç grubuna uygulanmaz.

Koşullu salıverilme oranı fıkraya ve hükümlünün yaşına göre değişir. Hesap, mahsup edilen süreler düşüldükten sonra kalan cezaya göre yapılır ve iyi hâl şartı her durumda aranır.

Örnek hesapta iki yıl bir aylık TCK 104/1 cezası, yani yirmi beş ay, üçte iki oranla on altı ay yirmi güne karşılık gelir. On yıllık bir 104/2 cezasında ise dörtte üç oranı yedi yıl altı ay eder. 7593 sayılı Kanunla 18.08.2026’da yeniden yazılan m.107/5’e göre hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği her gün iki gün sayılır; bu kuralın istisnaları arasında TCK 104 sayılmamıştır.

Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalan, açık kurumda ya da çocuk eğitimevinde bulunan iyi hâlli hükümlü, m.105/A uyarınca kalan kısmı denetimli serbestlikle geçirmek için başvurabilir. 7550 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre bunun için koşullu salıverilme tarihine kadar geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, beş günden az olmamak üzere, kurumda geçirilmiş olmalıdır.

Tahliyeden sonra hangi yükümlülükler sürer?

Koşullu salıverilme kararıyla tahliye edilen hükümlü, kurumda geçirmesi gereken süre kadar bir denetim süresine tabidir. İnfaz hâkimi bu süre içinde, iki yılı geçmemek üzere, belirli bölgede gözetim, belirli yerlere gitmeme veya programlara katılma yükümlülükleri koyabilir. Denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenir ya da uyarıya rağmen yükümlülüklere uyulmazsa koşullu salıverilme kararı geri alınır.

TCK 104’ün ikinci ve üçüncü fıkrasından hüküm giyen yetişkinler için m.108/9 ayrıca şu tedbirleri öngörür: tıbbi tedavi veya tedavi amaçlı programlar, mağdurun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet yasağı, mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşma yasağı, çocuklarla bir arada olmayı gerektiren işlerde çalışma ve çocuklara bakım faaliyeti yürütme yasağı. Bunlara infaz hâkimi karar verir; tedbirler hem infaz sırasında hem denetim süresinde uygulanabilir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki mahkûmiyeti sicil, iş ve ruhsatı nasıl etkiler?

Kasıtlı suçtan hapis cezası, TCK 53 uyarınca infaz tamamlanıncaya kadar kamu görevi üstlenme, velayet ve vesayet, dernek veya şirket yöneticiliği ve izne bağlı serbest meslek gibi hakları kullanmayı engeller. Ceza ertelenmiş ya da hükümlü koşullu salıverilmişse kendi altsoyu üzerindeki velayet bakımından bu yasak uygulanmaz. Fiil sırasında on sekiz yaşından küçük olanlar hakkında ise birinci fıkra hiç uygulanmaz.

Kesinleşen mahkûmiyet adli sicile işlenir. 5352 sayılı Kanuna göre infaz tamamlanınca kayıt arşive alınır; arşiv kaydı, Anayasa’nın 76. maddesinde veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna yol açmayan mahkûmiyetlerde beş yıl sonra tamamen silinir. Diğer kanunlarda yoksunluk doğuran mahkûmiyetlerde bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş, bu karar olmadan otuz yıldır. HAGB kararı ise sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturma için istenebilir.

2026’da 7578 sayılı Kanunla Çocuk Koruma Kanununa eklenen ek madde 1, 01.05.2026’dan beri yürürlüktedir. Adli sicil ve arşiv kaydında bu suçtan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişi; okul, okul servisi, kantin, yurt, kreş, çocuk kulübü, spor okulu ve internet kafe gibi çocukların yoğun bulunduğu yerleri işletemez, buralarda çalışamaz. Ayrıntılar Çocuk Koruma Kanunu yazısında yer alıyor.

657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesi, kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almış olmayı memuriyete engel sayar; görevdeyken bu şartı kaybeden memurun memurluğu m.98 uyarınca sona erer. 6136 sayılı Kanun ise taksirli suçlar dışında bir yıldan fazla hapis cezası alan kişiye, infazın bitiminden itibaren beş yıl geçmeden ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmadan silah izni verilmesini yasaklar.

Zamanaşımı ve kanun yolu süreleri ne kadar?

Dava zamanaşımı birinci fıkra için sekiz, ikinci ve üçüncü fıkra için on beş yıldır (TCK 66/1). Suçu mağdurun anne veya babası gibi bir üstsoyu ya da çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu bulunan biri işlemişse süre çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden işlemeye başlar. Kesme nedenleri süreyi en fazla yarısı kadar uzatabilir. Birinci fıkrada ayrıca altı aylık şikâyet süresi vardır; bu süre fiili ve faili öğrenme gününden başlar.

Ceza zamanaşımı, hükmün kesinleştiği günden itibaren işler: beş yıla kadar hapiste on yıl, beş yıldan fazla hapiste yirmi yıl geçince ceza infaz edilmez. Fiil sırasında çocuk olanlarda bu süreler kısalır. Kesinleşmeden sonra şikâyetten vazgeçilmesi ise TCK 73/4 gereği infazı durdurmaz.

İstinaf ve temyiz süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren ikişer haftadır. Beş yıl veya daha az hapis cezalarında istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararı temyiz edilemez; bu nedenle birinci fıkra dosyalarında hüküm istinaf aşamasında kesinleşebilir. Ayrıntı için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Hükmü Sonrası Merak Edilenler

Dosyanın yargılama ve infaz yönleri için ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasına, suç grubunun bütününe ilişkin özet için cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yazısına bakılabilir.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.