Erişim Engeli Kararı: İçerik Kaldırma ve Sulh Ceza Hâkimliğine İtiraz

Gözden geçirme: 8 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bir haberin, videonun ya da bütün bir internet sitesinin Türkiye’den açılmaması, çoğu zaman 5651 sayılı Kanun’a dayanan bir erişim engeli kararı sonucudur. Bu kararlar üç farklı yoldan gelebilir: bir ceza soruşturmasında koruma tedbiri olarak, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde idari bir kararla ya da özel hayatın gizliliği gerekçesiyle kişinin başvurusu üzerine. Hangi yolun kullanıldığı, kararı kimin verdiğini ve nasıl itiraz edileceğini doğrudan belirler.

Yazı, içeriği engellenen kişi ile içeriği yüzünden soruşturma geçiren kişiye yöneliktir. Önce kararın türlerini, ardından sulh ceza hâkimliğine itiraz yolunu ve son olarak ceza dosyası bittiğinde engelin ne olacağını anlatıyoruz.

Erişim engeli kararı hangi hâllerde verilir?

İlk yol 5651 m.8’dir. Burada, içeriği belirli suçları oluşturduğuna dair yeterli şüphe bulunan yayınlar için içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir. Katalogda intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar için yer ve imkân sağlama, 5816 sayılı Kanun’daki suçlar, yasa dışı bahis suçları ve MİT Kanunu’nun 27. maddesindeki suçlar bulunur. Hakaret ve TCK 217/A bu listede yer almaz.

İkinci yol 5651 m.8/A’dır. Yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suçun önlenmesi veya genel sağlığın korunması gerekçesiyle hâkim karar verebilir; gecikmesinde sakınca varsa Cumhurbaşkanlığı ya da ilgili bakanlığın talebiyle Başkan da karar verebilir. Üçüncü yol 5651 m.9/A’dır: özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişi doğrudan başvurabilir.

Erişimin engellenmesi ile içeriğin çıkarılması arasında fark var mı?

Var. Erişimin engellenmesi, içeriği yerinde bırakır ama Türkiye’deki erişim sağlayıcılar üzerinden ulaşılmasını keser; yurt dışından veya farklı yollarla içerik görülmeye devam edebilir. İçeriğin çıkarılması ise içerik veya yer sağlayıcıya yöneliktir ve yayının kendisini kaldırır. Bu ikinci tedbir 7253 sayılı Kanun’la 31 Temmuz 2020’den itibaren m.8’e eklendi; kararlarda çoğu zaman “içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” biçiminde birlikte yazılır.

Ayrımın pratik sonucu şudur: Başkanın m.8/4 uyarınca kendiliğinden verdiği kararlarda içeriğin çıkarılması yetkisi Anayasa Mahkemesince iptal edildiği için yalnız erişim engellenebilir. Hâkim veya mahkeme kararlarında ise her iki tedbir de istenebilir. İtiraz dilekçesinde hangisine karşı çıkıldığı ayrıca belirtilmelidir; içerik zaten kaldırılmışsa erişim engelinin sürdürülmesinin amacı kalmadığı da ileri sürülebilir.

Kararlar nasıl uygulanır ve ne kadar geniş olabilir?

Hâkim, mahkeme veya savcı kararının bir örneği uygulanmak üzere Başkanlığa gönderilir. 7590 sayılı Kanun’la 31 Temmuz 2026’dan itibaren bu görev Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan Siber Güvenlik Başkanlığına geçti. Karar, bildirimden itibaren derhâl ve en geç dört saat içinde yerine getirilir (5651 m.8/5). Erişim engeli, amacı gerçekleştirmeye yetiyorsa belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir (m.8/2).

Kural, ihlalin bulunduğu yayına, bölüme veya sayfaya yönelik URL bazında engellemedir. Bütün sitenin engellenmesi ancak teknik olarak içeriğe erişimin engellenemediği ya da URL bazlı engellemeyle ihlalin önlenemediği hâllerde mümkündür (m.8/17, 8/A-3). Anayasa Mahkemesinin 11 Ekim 2023 tarihli kararıyla m.8/4’teki “içeriğin çıkarılması” ibaresi iptal edildiğinden, Başkanın kendiliğinden verdiği kararlar içerik kaldırmayı değil, yalnız erişimin engellenmesini kapsar.

5651 m.9’un iptali neyi değiştirdi?

Kişilik haklarını ihlal eden içerikler için uzun süre kullanılan 5651 m.9, Anayasa Mahkemesinin E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edildi. Karar, Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 10 Ekim 2024’te yürürlüğe girdi. O tarihten bu yana yerine yeni bir düzenleme yapılmadı. Bu nedenle sosyal medyada hakaret gibi kişilik hakkı ihlallerinde artık sulh ceza hâkimliğinden 5651 m.9’a dayanarak erişim engeli istenemez.

Hakarete uğrayan kişi bunun yerine hukuk mahkemesinde TMK 24 ve 25’e dayanarak saldırının durdurulmasını, gerekirse HMK 389 uyarınca ihtiyati tedbir isteyebilir. Özel hayatı ihlal eden içerikler için ise 5651 m.9/A yürürlüktedir. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıların kişi başvurularına en geç 48 saat içinde gerekçeli cevap verme yükümlülüğü (ek m.4/3) de bu çerçevede kullanılabilir. Hakaret suçunun ceza boyutu için şerefe karşı suçlar yazısına bakılabilir.

Erişim Engeli Kararına İtiraz İçin Adım Adım

1. Kararı edinin. Engellenen URL’yi, kararın tarihini, sayısını ve kararı veren sulh ceza hâkimliğini öğrenin. Karar, içerik sahibine her zaman tebliğ edilmediğinden öğrenme tarihini belgelemek önemlidir.
2. Dayanağı belirleyin. Kararın m.8, m.8/A veya m.9/A’ya mı dayandığını tespit edin; itirazın içeriği bu dayanağa göre kurulur.
3. İtiraz dilekçesini kararı veren hâkimliğe verin. Dilekçe, kararı veren sulh ceza hâkimliğine verilir; itirazı haklı bulan hâkimlik kendi kararını değiştirebilir; haklı bulmazsa dosyayı üç gün içinde inceleme merciine yollamak zorundadır (CMK 268/1-2).
4. Gerekçeyi somutlaştırın. İçeriğin katalog suç oluşturmadığını, URL yerine bütün sitenin engellenmesinin ölçüsüz olduğunu veya içeriğin zaten kaldırıldığını belgeleriyle gösterin.
5. Merci kararını bekleyin. İtirazı, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numara olarak izleyen hâkimlik inceler (CMK 268/3-a). Karar duruşmasız verilir ve kesindir (CMK 271/1, 4).
6. Bireysel başvuruyu değerlendirin. Olağan yollar tükendikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, son kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 m.47/5).

Ceza dosyası bitince erişim engeline ne olur?

Bu, sitenin bakış açısından en çok sorulan sorudur. 5651 m.8 kapsamında verilen bir karar, ceza dosyasının sonucuna bağlıdır. Soruşturma kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla biterse erişim engeli kendiliğinden hükümsüz kalır ve savcı, engellenen adresi belirterek kararın bir örneğini Başkanlığa gönderir (m.8/7). Kovuşturma beraatle sonuçlanırsa aynı sonuç doğar; bu kez mahkeme beraat kararını Başkanlığa iletir (m.8/8).

Katalog suçu oluşturan içerik yayından çıkarılırsa erişim engeli, soruşturmada savcı, kovuşturmada mahkeme tarafından kaldırılır (m.8/9). 5651 m.9/A’da da içerik yayından çıkarılınca hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (m.9/A-7). Mahkûmiyet hâlinde engelin akıbeti kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; hükmün içeriği ve müsadere kararı belirleyici olur. Ceza dosyası sürerken içerik sahibinin engel kararına itiraz etmesi, ceza soruşturmasındaki savunmasından bağımsız bir yoldur; ikisi aynı anda yürütülebilir ve itirazda ileri sürülen gerekçeler, ceza dosyasındaki savunmayla çelişmemelidir. Bu nedenle beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra engel hâlâ sürüyorsa kararın Başkanlığa gönderilip gönderilmediği kontrol edilmeli, gönderilmediyse ilgili savcılığa veya mahkemeye dilekçe verilmelidir.

Kararı uygulamayan sağlayıcıya ne yaptırım uygulanır?

Koruma tedbiri olarak verilen kararı yerine getirmeyen içerik, yer veya erişim sağlayıcılarının sorumluları, fiil daha ağır bir suç oluşturmuyorsa beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (m.8/10). İdari tedbir olarak verilen kararlara uymamanın yaptırımı ise idari para cezasıdır (m.8/11, 8/A-5); bu cezalara karşı idari yargı yoluna gidilir (m.8/12).

Yurt dışı kaynaklı büyük sosyal ağlar için ek madde 4 ayrıca reklam yasağı ve internet trafiği bant genişliğinin daraltılması gibi kademeli yaptırımlar öngörür. Bu yaptırımlar içerik sahibini değil sağlayıcıyı hedef alır; içerik sahibi açısından belirleyici olan, kendi paylaşımı hakkındaki ceza dosyası ve erişim kararıdır. Bilişim suçlarının genel çerçevesi için bilişim suçları yazısına bakılabilir.

Erişim Engeli Kararı Hakkında Merak Edilenler

Erişim engeli ve içerik kaldırma dosyaları Bilişim Hukuku çalışma alanına girer.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.