Kaçak elektrikte karşılıksız yararlanma ve etkin pişmanlığa ilişkin Yargıtay kararı kapak görseli

Yargıtay Kararı: Kaçak Elektrikte Teknik İnceleme ve Etkin Pişmanlık Bildirimi

Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 163, 168/5; CMK 170, 174; Yargıtay 13. CD 2016/4748 E., 2018/7762 K.

Elektrik borcu nedeniyle kesilen enerjiyi dağıtım şirketinin izni olmadan yeniden açarak kullanmak, uygulamada en sık rastlanan kaçak elektrik tespitlerinden biridir. Bu durumda karşılıksız yararlanma suçunun oluşup oluşmadığı, tüketimin sayaç tarafından kaydedilip kaydedilmediğine göre değişebilir. Ayrıca TCK 168/5, zararın soruşturma tamamlanmadan önce tamamen ödenmesi hâlinde kamu davası açılmasını engelleyen özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi içerir.

Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 21.05.2018 tarihli kararında kesik elektriği açıp sayaçtan geçirerek kullandığı tespit edilen sanık hakkında teknik bilirkişi incelemesi yapılmadan ve etkin pişmanlık bildirimi yapılmadan kurulan mahkûmiyet hükmünü bozmuştur.

Karar künyesi

Mahkeme
Yargıtay 13. Ceza Dairesi
Esas ve karar
2016/4748 E., 2018/7762 K.
Karar tarihi
21.05.2018
Suç
Karşılıksız yararlanma (elektrik)
Sonuç
Bozma, oybirliği, tebliğnameye uygun
Bu yazıda neler var?
  1. Olay ve yargılama süreci
  2. Uyuşmazlık
  3. Yargıtay’ın değerlendirmesi
  4. Kararın önemi ve uygulamaya etkisi
  5. Benzer durumda ne yapılmalı?
  6. Karşılıksız Yararlanma Hakkında Merak Edilenler

Olay ve yargılama süreci

Dağıtım şirketi görevlilerinin düzenlediği kaçak elektrik tespit tutanağına göre sanık, borcu nedeniyle kesilen elektriği açarak sayaçtan geçirmek suretiyle kullanmıştır. Bu tutanağa dayanılarak açılan davada asliye ceza mahkemesi sanığı karşılıksız yararlanma suçundan mahkûm etmiştir. Dosyada sayacın tüketimi doğru kaydedip kaydetmediğine ilişkin teknik bir inceleme bulunmamaktadır. Soruşturma aşamasında sanığa kurum zararını ödeyerek etkin pişmanlıktan yararlanabileceği de bildirilmemiştir.

Uyuşmazlık

Kararda iki uyuşmazlık bulunmaktadır. Birincisi, sayaçtan geçirilerek kullanılan elektrik bakımından karşılıksız yararlanma suçunun oluşup oluşmadığının hangi incelemeyle belirleneceğidir. İkincisi, TCK 168/5’teki etkin pişmanlık imkânı sanığa bildirilmeden kamu davası açılmasının sonuçlarıdır.

Yargıtay’ın değerlendirmesi

Yargıtay, sayacın tüketimi eksik gösterip göstermediğinin veya tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek bir müdahale bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bunun için sanığın o yerde ne kadar süre oturduğu ve kaçak veya usulsüz kullanımın başlangıcı saptanmalıdır. Sanık hâlen orada oturuyorsa keşif yapılmalı ve kurulu güç belirlenmeli; oturmuyorsa tutanaktaki akım miktarına göre endeksin uyumlu olup olmadığı ve usulsüz kullanım bedeli konusunda teknik bilirkişi raporu alınmalıdır. Bu inceleme yapılmadan hüküm kurulması eksik inceleme sayılmıştır.

Daire ikinci olarak, karşılıksız yararlanma kastının tespit edilmesi hâlinde TCK 168/5’in uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Kurum zararının vergisi dahil ve cezasız tutarı ödenirse kamu davası açılamaz. Ödeme süresi ve yeri soruşturma mercii tarafından sanığa bildirilmeden ve buna ilişkin belge dosyaya konulmadan dava açılması iddianamenin iadesi sebebidir. Bu bildirim yapılmadan hüküm kurulması da bozma nedeni sayılmış ve hüküm oybirliğiyle bozulmuştur.

Kararın önemi ve uygulamaya etkisi

Karar, kaçak elektrik dosyalarında her tespit tutanağının otomatik olarak karşılıksız yararlanma suçu oluşturmadığını göstermektedir. Elektrik sayaçtan geçiyor ve tüketim doğru kaydediliyorsa, durum ceza hukukundan çok abonelik sözleşmesine aykırı bir usulsüz kullanım olarak değerlendirilebilir. Bu ayrımın yapılması teknik bilirkişi incelemesini zorunlu kılar.

Etkin pişmanlık yönünden de karar önemlidir. TCK 168/5 kişiye iki defadan fazla olmamak üzere bu imkânı tanır. Soruşturma tamamlanmadan önce zararın tamamen ödenmesi kamu davası açılmasını engeller; hüküm verilinceye kadar ödenmesi ise cezada üçte birine kadar indirim sağlar. Yargıtay’ın bir başka kararında ise vergili ve cezasız kurum zararının tespitinin iddianame düzenlenmesi için tek başına zorunlu bir şart olmadığı belirtilmiştir.

Kaçak elektrik dosyasında etkin pişmanlık için izlenecek adımlar
Etkin pişmanlık adımları

Benzer durumda ne yapılmalı?

Kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenen kişi, tutanaktaki sayaç endeksini, mühür durumunu ve kullanımın şeklini dikkatle incelemelidir. Soruşturma aşamasında dağıtım şirketinden vergili ve cezasız zarar tutarını gösteren bir yazı istenmeli ve bu tutar ödenmelidir. Ödeme makbuzu savcılığa sunulmalıdır.

Dikkat: Etkin pişmanlık için esas alınan tutar, kurum zararının vergisi dahil ve cezasız tutarıdır. Dağıtım şirketinin tahakkuk ettirdiği kaçak tüketim cezası bu hesaba katılmaz. Tutarın doğru belirlenmesi etkin pişmanlığın sonucunu doğrudan etkiler.

Karşılıksız Yararlanma Hakkında Merak Edilenler

Kesik elektriği açıp kullanmak karşılıksız yararlanma mı?

Somut olaya göre değişir. Tüketim sayaç tarafından doğru kaydediliyorsa durum usulsüz kullanım olarak değerlendirilebilir. Yargıtay bu ayrım için teknik bilirkişi incelemesi aramaktadır.

Karşılıksız yararlanmada etkin pişmanlık nasıl uygulanır?

Zarar soruşturma tamamlanmadan önce tamamen ödenirse kamu davası açılmaz; hüküm verilinceye kadar ödenirse ceza üçte birine kadar indirilir (TCK 168/5).

Savcılık ödeme imkânını bildirmek zorunda mı?

Yargıtay 13. Ceza Dairesi, ödeme süresi ve yeri sanığa bildirilmeden dava açılmasını iddianamenin iadesi sebebi ve bozma nedeni saymıştır.

Etkin pişmanlıktan kaç kez yararlanılabilir?

TCK 168/5’e göre kişi bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.

Dayanak mevzuat ve karar

Av. Ahmet Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?

Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.