Yargıtay Kararı: Eziyet ile Kötü Muamele Ayrımı ve Süreklilik Şartı
Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 43, 61, 96, 232; Yargıtay 8. CD 2019/9731 E., 2019/6715 K.
Aile içinde ve çocuklara yönelik davranışlarda eziyet ile kötü muamele arasındaki sınır, cezanın miktarını doğrudan belirler. TCK 96’daki eziyet suçu iki yıldan beş yıla, çocuğa karşı işlendiğinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörür. TCK 232/1’deki kötü muamele suçunun cezası ise iki aydan bir yıla kadar hapistir. Yargıtay iki suçu ayırırken davranışların sistematik ve süreklilik taşıyıp taşımadığına bakar.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 13.05.2019 tarihli kararında bakımı kendisine bırakılan çocuklara yönelik davranışları nedeniyle eziyetten cezalandırılan sanık hakkındaki hükmü, eylemin kötü muamele oluşturduğu gerekçesiyle bozmuştur. Kararda mağdur sayısınca suç oluşacağı ve ceza belirlemedeki çelişki de ayrıca ele alınmıştır.
Karar künyesi
- Mahkeme
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi
- Esas ve karar
- 2019/9731 E., 2019/6715 K.
- Karar tarihi
- 13.05.2019
- Suç
- Eziyet (çocuklara karşı)
- Sonuç
- Suç vasfı yönünden bozma, oybirliği
Bu yazıda neler var?
Olay ve yargılama süreci
Mağdur çocukların velayeti babalarına verilmiş, babaları da çocukları bakılmaları için sanığa bırakmıştır. Sanığın bu süreçte çocuklara yönelik merhamet, acıma ve şefkatle bağdaşmayan davranışlarda bulunduğu iddia edilmiştir. Asliye ceza mahkemesi sanığı eziyet suçundan mahkûm etmiş, TCK 43’teki zincirleme suç hükümlerini uygulamış ve cezayı belirlerken “alt sınırdan uzaklaşarak” ifadesini kullanmasına rağmen alt sınırdan ceza tayin etmiştir. Hüküm katılanlar vekili ve sanık müdafii tarafından temyiz edilmiştir.
Uyuşmazlık
Kararda üç soru öne çıkmaktadır. Birincisi, sanığın davranışlarının eziyet mi, kötü muamele mi oluşturduğudur. İkincisi, birden fazla çocuğa karşı işlenen eylemlerde zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağıdır. Üçüncüsü, cezanın belirlenmesindeki gerekçe ile sonuç arasındaki çelişkinin hükmü etkileyip etkilemediğidir.
Yargıtay’ın değerlendirmesi
Yargıtay, TCK 96’nın eziyet sayılan davranışları tek tek saymadığını, madde gerekçesine göre eziyetin insan onuruyla bağdaşmayan ve kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, aşağılanmasına yol açan davranışlar olduğunu belirtmiştir. Bu davranışlar ani ve tek seferlik olmayıp sistematik biçimde ve belli bir süreç içinde işlenir; işkence gibi kişinin psikolojisi ve ruh sağlığı üzerinde tahrip edici etki doğurur. Somut olaydaki eylemler sistematik ve süreklilik arz etmeyen, ancak merhamet, acıma ve şefkatle bağdaşmayan davranışlardır. Bu nedenle eylem TCK 232/1’deki kötü muamele suçunu oluşturur ve suç vasfında yanılgıya düşülmüştür.
Daire ikinci olarak, 04.12.1929 tarihli İçtihadı Birleştirme kararına atıfla şahıslar aleyhine işlenen suçlarda teselsül hükümlerinin uygulanamayacağını, suçun mağdur sayısınca oluşacağını ve TCK 43’ün uygulanmasının hatalı olduğunu belirtmiştir. Üçüncü olarak, “alt sınırdan uzaklaşarak” denilmesine rağmen alt sınırdan ceza belirlenmesi çelişki olarak değerlendirilmiştir. Hüküm bu nedenlerle oybirliğiyle bozulmuştur.
Kararın önemi ve uygulamaya etkisi
Karar, eziyet suçunda süreklilik şartının Yargıtay uygulamasındaki ağırlığını göstermektedir. Davranışların kınanacak nitelikte olması, eziyet suçunun oluşması için tek başına yeterli sayılmaz. Mahkeme, davranışların hangi sıklıkla, ne kadar süreyle ve hangi yoğunlukta gerçekleştiğini ortaya koymalıdır. Bu yapılmadan verilen eziyet mahkûmiyetleri suç vasfı yönünden bozulabilir.
Kararın ikinci önemli yönü, birden fazla mağdurun bulunduğu dosyalarda suç sayısının belirlenmesidir. Her mağdur bakımından ayrı bir suç oluşur ve her suç için ceza ayrı ayrı belirlenir. Bu durum, zincirleme suç hükümleriyle tek ceza verilmesinden farklı bir sonuç doğurur. Aynı Daire 16.09.2019 tarihli bir kararında da eziyet tanımını aynı şekilde yapmış, birlikte yargılanan tehdit suçu yönünden uzlaştırma yapılmadan hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır.

Benzer durumda ne yapılmalı?
Çocuğa yönelik davranışlar nedeniyle açılan davada, davranışların süresi ve sıklığı delillerle ortaya konulmalıdır. Okul kayıtları, doktor raporları, sosyal inceleme raporu ve çocuğun adli görüşme odasında alınan beyanı bu açıdan önem taşır. Savunma, eylemlerin süreklilik taşıyıp taşımadığını ve suç vasfının doğru belirlenip belirlenmediğini ayrıca tartışmalıdır.
Pratik bilgi: Kötü muamele suçu aynı konutta birlikte yaşanan kişilere karşı işlenir. Çocukla aynı konutta yaşamayan kişiler bakımından davranışın niteliğine göre farklı suç tipleri gündeme gelebilir.
Kötü Muamele Hakkında Merak Edilenler
Kötü muamele ile eziyet arasındaki fark nedir?
Eziyet sistematik ve süreklilik taşıyan, kişide ağır acıya yol açan davranışları kapsar. Kötü muamele ise aynı konutta yaşanan kişilere karşı merhamet ve şefkatle bağdaşmayan davranışlardır.
Kötü muamele suçunun cezası nedir?
Aynı konutta birlikte yaşadığı kişilerden birine karşı kötü muamelede bulunan kişiye iki aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir (TCK 232/1).
Birden fazla çocuğa karşı işlenen eylem tek suç mu?
Yargıtay, şahıslar aleyhine suçlarda suçun mağdur sayısınca oluşacağını ve zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir.
Gerekçe ile ceza arasındaki çelişki bozma nedeni mi?
Evet. “Alt sınırdan uzaklaşarak” denilip alt sınırdan ceza belirlenmesi Yargıtay tarafından çelişki sayılmış ve bozma nedenleri arasında gösterilmiştir.
Dayanak mevzuat ve karar
- Türk Ceza Kanunu (5237): m.43, 61, 96, 232
- Yargıtay Karar Arama: 8. Ceza Dairesi, 2019/9731 E., 2019/6715 K., 13.05.2019
Okumaya devam edin
Yazıyı hazırlayan
Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.
Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?
Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.


