Oyun Makinaları Hakkında Kanun: Seri Muhakeme, Hüküm, Müsadere ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bir kahvehane işletmecisinin dükkânında rulet benzeri bir makine bulunuyor, kolluk tutanak tutuyor ve dosya oyun makinaları hakkında kanun olarak bilinen 1072 sayılı Kanunun 2. maddesi kapsamında savcılığa gidiyor. Hükme giden ve hükümden sonra devam eden süreç birkaç ayrı başlıktan oluşur: seri muhakeme teklifi, hem hapis hem adli para cezası içeren hüküm, makinenin müsaderesi, sicil ve ticari hayata etkiler. Bu yazı o yolu adım adım izliyor.

Oyun Makinaları Hakkında Kanun Neyi Cezalandırır?

Kanun 13.12.1968’de kabul edildi; resmî adı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun’dur. Birinci madde; umuma mahsus veya umuma açık yerlerde, kazanç kastı olmasa bile, baht ve talihe bağlı ya da maharet isteyen otomatik, yarı otomatik, el veya ayakla kullanılan oyun alet ve makinalarını bulundurmayı, çalıştırmayı, yurda sokmayı ve imal etmeyi yasaklar. Yasak, TCK m.228’deki kumar suçunun kapsamı dışında kalan durumlar için de geçerlidir.

Kanun ayrıca spor kulüplerini, gençlik teşekküllerini ve dernekleri umuma açık yer sayar. İkinci madde 5728 sayılı Kanunla 08.02.2008’de yeniden yazıldı ve bugünkü yaptırımı getirdi: bir yıldan beş yıla kadar hapis ile birlikte yüz günden bin güne kadar adli para cezası. İki ceza seçimlik değildir; mahkûmiyette ikisine birden hükmedilir. Kumar ve bahis suçlarıyla ilişkisi için spor bahisleri kanunu yazısına bakılabilir.

Langırt Kararı Eski Mahkûmiyetleri Nasıl Etkiledi?

Anayasa Mahkemesinin E.2015/58, K.2015/117 sayılı ve 23.12.2015 tarihli kararı, birinci maddedeki “langırt” ibaresini ve ikinci maddeyi bu ibare yönünden iptal etti. Karar 13.01.2016’da yürürlüğe girdi. O tarihten sonra bir yerde yalnızca langırt masası bulundurmak bu kanuna göre suç oluşturmaz. Rulet, tilt ve benzeri talihe dayalı makineler ise yasak kapsamında kalmaya devam ediyor.

Peki daha önce langırt yüzünden mahkûm olmuş biri ne olacak? TCK m.7/1’e göre sonradan yürürlüğe giren düzenlemeyle suç olmaktan çıkan bir fiil için verilen cezanın infazı ve kanuni sonuçları kendiliğinden kalkar. 5352 sayılı Kanunun 12/2 fıkrası da bu durumda adli sicil ve arşiv kayıtlarının talep aranmaksızın tamamen silineceğini söyler. Kayıt hâlâ görünüyorsa Cumhuriyet başsavcılığından düzeltme istenebilir.

Seri Muhakeme Teklifi Kabul Edilirse Ne Olur?

CMK m.250/1-d, 1072 sayılı Kanunun 2. maddesindeki suçu açıkça seri muhakeme usulüne bağlar. Soruşturma sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmezse savcı bu usulü şüpheliye teklif eder. Teklif ancak müdafi huzurunda kabul edilirse uygulanır. Savcı temel cezayı alt ve üst sınır arasında belirler ve yarı oranında indirir (m.250/4).

Sonuç hapis cezası, koşulları varsa savcı tarafından seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya ertelenebilir; HAGB de kıyasen uygulanabilir (m.250/5-6). Ardından savcı mahkemeden yazılı talepte bulunur. Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinler ve talepteki yaptırımdan ağır olmamak üzere hüküm kurar. Usul tamamlanamazsa şüphelinin kabul beyanı sonraki aşamalarda delil olarak kullanılamaz. Ayrıntılar için seri muhakeme usulü yazısı okunabilir.

Mahkûmiyet Hükmünde Hapis ve Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?

Seri muhakeme uygulanmaz ve dosya genel hükümlere göre görülürse mahkeme her iki cezayı ayrı ayrı belirler. Adli para cezasında artırım ve indirimler gün üzerinden yapılır; sonuç gün sayısı, kişinin bir gün karşılığı ödeyebileceği miktarla çarpılır (TCK m.61/8). Bir gün karşılığı kanunda 100 ile 500 Türk lirası arasında öngörülmüş olup kişinin ekonomik durumuna göre takdir edilir (TCK m.52/2).

Tablodaki rakamlar varsayımsaldır. Genel yargılamadaki 1 yıl 3 aylık ceza kısa süreli hapis sınırını aştığı için paraya çevrilemez. Bu oyun makinaları hakkında kanun dosyasında yine de iki yıllık eşiğin altında kalındığından erteleme ya da HAGB tartışılabilir. Erteleme yalnızca hapis cezasına uygulanır; adli para cezası ertelenmez ve ödenmesi gerekir.

Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Hüküm kesinleşince ilam Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve savcı otuz gün içinde hükümlüye ödeme emri tebliğ eder (5275 m.106/2). Mahkeme hükümde en çok bir yıl mehil verebilir veya cezayı en az dört, en çok iki yıllık taksitlere bağlayabilir (TCK m.52/4). Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlü kalanını birer ay arayla iki eşit taksitte ödeyebilir (m.106/6).

Ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve kural olarak kamuya yararlı işte çalıştırma yoluyla, iki saat çalışma bir gün sayılarak infaz edilir. Programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çekilir (m.106/3). Adli para cezasından çevrilen hapis ertelenemez ve koşullu salıverilmeye konu olmaz (m.106/9). Çalışılan veya yatılan günler dışındaki tutar ödenirse çalıştırma ya da hapis sona erer.

Makine, İşyeri ve Ticari Hayat Hükümden Nasıl Etkilenir?

Bulundurulması suç oluşturan eşya, kural olarak TCK m.54/4 uyarınca müsadere edilir; makinenin sahibine iadesi bu nedenle gündeme gelmez. İyiniyetli üçüncü kişilerin hakları ise TCK m.54/1 kapsamında ayrıca değerlendirilir. HAGB kararında da müsadereye ilişkin hükümler sonuç doğurur (CMK m.231/5).

Hapis cezası infaz edilirse TCK m.53 gereği infaz tamamlanana kadar işletmeci, izne bağlı bir meslek veya sanatı kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı ya da tacir olarak icra edemez; şirket ve kooperatif yöneticiliği de yapamaz. Kısa süreli hapis ertelenmişse bu yoksunluklar uygulanmaz. Koşullu salıverilen veya cezası ertelenen hükümlü için mahkeme meslek yasağını uygulamamaya karar verebilir (m.53/3).

Cezaevi, Koşullu Salıverilme ve Sicil Kaydı

Hapis cezası ertelenmez ve infaz edilirse, bu suç 5275 m.107/2’deki istisnalar arasında olmadığından koşullu salıverilme için cezanın yarısının iyi hâlle geçirilmesi yeterlidir. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıla kadar hapiste hükümlü doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınır ve hafta sonu ya da gece infazı talep edebilir (m.14/2-a, m.110/1). Hapis cezalarının infazına dair genel çerçeve hapis cezaları yazısında yer alıyor.

Kesinleşen mahkûmiyet adli sicile işlenir, infaz bitince arşive alınır (5352 m.9). Kasıtlı suçtan bir yıl ve üzeri hapis memuriyete engel olduğu gibi Anayasa m.76 bakımından da sonuç doğurur; bu nedenle arşiv kaydı hak iadesiyle on beş, aksi hâlde otuz yıl sonra silinir. Daha kısa cezalarda süre beş yıldır. HAGB ise adli sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir.

Zamanaşımı, İstinaf ve Lehe Kanun

Üst sınır beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır; kesinleşen ceza on yıl içinde infaz edilmezse ceza zamanaşımı dolar (TCK m.66/1-e, 68/1-e). Hükme karşı istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. İlk derece mahkemesinin beş yıl veya daha az hapis içeren hükmüne yönelik istinaf başvurusu esastan reddedilirse bu karar temyiz edilemez (CMK m.286/2-a). Ceza davalarında genel destek için ceza hukuku sayfamıza bakılabilir.

Fiil 08.02.2008’den önce işlenmişse 5728 öncesi ve sonrası düzenlemeler TCK m.7/2’ye göre karşılaştırılmalıdır. 1072 sayılı Kanunda 2024–2026 döneminde değişiklik yapılmadı; seri muhakeme ve HAGB gibi usul kurumlarındaki son değişiklikler ise suç tarihine bakılmaksızın önemli olabilir. Suç tarihine göre lehe kanun değerlendirmesi her dosyada ayrıca yapılmalıdır.

Oyun Makinaları Hakkında Kanun: Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.