Hükümlü Telefon ve Mektup Hakkı: Sıklık, Denetim ve Kısıtlama Halleri

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Kapalı cezaevindeki bir yakınınızın sizi haftada kaç kez, kaç dakika arayabileceği, hükümlü telefon hakkı başlığında kanun ve yönetmelikle tek tek belirlenmiştir. Kural kısaca şudur: haftada bir görüşme, on dakikayı geçmeyen süre, yalnızca önceden bildirilen numaralar ve idarenin dinleyip kaydettiği bir hat. Mektup ise farklı bir rejime tabidir; sayı sınırı yoktur ama her mektup bir komisyonun denetiminden geçer. İki iletişim yolunun da kısıtlandığı ve kısıtlanamadığı hâller ayrıca düzenlenmiştir.

Hükümlü Telefon Hakkı Kimlerle Kullanılabilir?

Kanunun 66. maddesi, kapalı kurumdaki hükümlünün idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla, yönetmelikteki esaslara göre görüşebileceğini söyler. Görüşmeler idarece dinlenir ve kayda alınır. Yönetmeliğin 74. maddesi aranabilecek kişileri belirler: belgelendirmek koşuluyla eş, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ve vasi. Bu çember, ziyaret için geçerli olan üçüncü derece sınırından daha geniştir; kuzenler de telefonla aranabilir.

Arkadaş, nişanlı ya da iş ortağı ise telefon listesine yazılamaz. Hükümlü, aramak istediği kişileri, yakınlık derecesini, sabit, cep veya yurt dışı numaralarını ve adreslerini “Telefon Görüşme Formu”na yazar; belgeleri ekleyip idareye verir. Formda bulunmayan kişiyle telefon görüşmesi yaptırılmaz. Bilgiler değişirse yeni form doldurulur. İdare, gerekirse masrafı hükümlüden alınmak üzere bilgilerin doğruluğunu araştırabilir.

Telefon Görüşmesi Ne Sıklıkla ve Kaç Dakika Yapılır?

Genel kural haftada bir kez, tek numarayla bağlantı kurularak yapılan ve başladığı andan itibaren on dakikayı aşmayan bir görüşmedir. Aranan numara açılmazsa önceden bildirilen başka bir numara denenebilir. Görüşme gün ve saatleri, telefon sayısı ve başvuru sırası dikkate alınarak idare tarafından belirlenir. Deprem, salgın veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde Bakanlık kararıyla süre ve sayı artırılabilir.

Görüntülü telefon altyapısı kurulmuş kurumlarda haftalık süre otuz dakikadır ve aynı hafta içinde en fazla üç görüşmeye bölünebilir. O hafta ziyaret hakkını kullanmayan hükümlünün bir sonraki haftaki süresine otuz dakika daha eklenir; bu ek süre devredilmez. Çocuk hükümlüler ile sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlüler için bu süreler iki kat uygulanır. Mensup olunan dinin bayramlarında ayrıca otuz dakikalık ek görüşme hakkı tanınır.

Acil Durumlarda Ek Telefon Hakkı

Altsoy, üstsoy, eş veya kardeşin ölümü, ağır hastalığı, salgın hastalık ya da doğal afet hâllerinde hükümlü, kurumun telefon ve faks cihazından derhâl yararlandırılır. Bu görüşme o haftanın hakkından sayılmaz ve tutanakla belgelenir. Bu güvence disiplin cezası infaz edilen hükümlüyü de kapsar: en yakın aile bireylerinden biri, yani anne, baba, eş, çocuk veya kardeş öldüğünde, ağır hastalandığında ya da afetten etkilendiğinde telefon hakkı engellenemez.

Bu kural ailelere bir sorumluluk da yükler. Acil durumu kuruma bildiren yakın, ölüm veya hastalığı gösteren belgeyi mümkün olan en kısa sürede iletmelidir. Kurum, hükümlüyü haberdar edip görüşmeyi sağlar; aynı olay mazeret izni veya refakatli cenaze izni talebinin de gerekçesini oluşturur.

Görüşmeler Nasıl Denetlenir, Hangi Hâllerde Kesilir?

Hükümlü görüşmeye adını ve soyadını söyleyerek başlar, karşı taraftan da adını, soyadını ve numarasını tekrar etmesini ister. Görüşme Türkçe yapılır; hükümlü veya aranan kişi Türkçe bilmediğini beyan ederse başka dilde konuşmaya izin verilir ve konuşma kaydedilir. Kayıt incelemesinde suç oluşturabilecek bir faaliyet anlaşılırsa, aynı kişiyle Türkçe dışında görüşmeye bir daha izin verilmez.

Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren, suç oluşturan veya suça azmettirme sonucu doğurabilecek konuşmalar ile bildirilen numara üzerinden başka bir hatta yönlendirme yapılarak görüşme hakkı olmayan biriyle konuşulduğu dinleme sırasında anlaşılırsa görüşme derhâl kesilir. Yönlendirme yapmak ayrıca haberleşme araçlarından yoksun bırakma disiplin cezasını gerektirir. Genel ve kısmi aramalar, yemek dağıtım saatleri ve kurumda olay çıktığı sırada telefon hakkı kullandırılmaz.

Mektup, Faks ve Telgraf Hakkı

Hükümlü, kanundaki kısıtlamalar dışında kendisine gönderilen mektup, faks ve telgrafları alabilir ve ücretini ödeyerek gönderebilir. 7328 sayılı Kanunla, teknik altyapısı olan kurumlarda elektronik yöntemle mektup alıp gönderme imkânı da tanındı. Telefondaki haftalık sınır mektup için geçerli değildir; hükümlü dilediği kadar mektup yazabilir.

Denetim, mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, bulunmayanlarda kurum en üst amiri tarafından yapılır. Komisyon, ikinci müdürün başkanlığında bir idare memuru ve yüksekokul mezunu en az iki infaz ve koruma memurundan oluşur. Hükümlü mektubunu zarfı açık hâlde teslim eder; sakınca görülmeyen mektup “görüldü” kaşesiyle kapatılıp postaya verilir. Gelen mektuplar açılıp incelendikten sonra zarfıyla birlikte hükümlüye verilir.

Hangi mektuplar verilmez?

Kurumun asayiş ve güvenliğini tehlikeye düşüren, görevlileri hedef gösteren, suç örgütü mensuplarının haberleşmesine aracılık eden, paniğe yol açacak yalan bilgi, tehdit veya hakaret içeren mektuplar hükümlüye verilmez; hükümlü yazmışsa gönderilmez. Mektupta tehdit veya hakaret kullanmak ve idareden habersiz mektup göndermek ayrıca kınama cezası gerektirir. Resmî makamlara ve savunması için avukatına gönderilen mektuplar ise denetime tabi değildir.

Sakıncalı görülen mektup en geç yirmi dört saat içinde disiplin kuruluna verilir. Kurul kısmen sakıncalı bulursa aslı saklanır, sakıncalı kısımları okunmayacak biçimde çizilmiş fotokopisi kararla birlikte tebliğ edilir; tamamen sakıncalı bulursa yalnızca karar tebliğ edilir. Mektubun aslı, şikâyet ve itiraz süreleri bitene kadar imha edilmez. Terör ve örgüt suçlarından hükümlüler ile tehlikeli sayılanların yazışmaları dijital olarak kaydedilebilir; soruşturmaya konu olmayan kayıtlar en geç bir yıl sonra imha edilir.

Telefon veya Mektup Hakkı Kısıtlanınca Ne Yapılmalı?

1. Kısıtlamanın kaynağını öğrenin. Kısıtlama bir disiplin cezasına mı, tehlikelilik kararına mı, yoksa formdaki bir eksikliğe mi dayanıyor? Telefon görüşmesine engel durum tutanağa yazılır ve hükümlüye bildirilir; bu tutanağın örneği istenmelidir.
2. Formu düzeltin. Sorun yakınlık belgesi veya numara eksikliğiyse yeni Telefon Görüşme Formu ve nüfus kayıt örneği verilerek çözüm aranır.
3. Şikâyet süresini kaçırmayın. Dışarıyla ilişkilere dair işlem ve kararlar, öğrenildikleri günden sonraki on beş gün içinde ve en geç işlemden itibaren otuz gün dolmadan infaz hâkimliğine götürülebilir.
4. Mektup kararında süreyi bekleyin. Sakıncalı mektup kararı tebliğ edildikten sonra şikâyet süresi beklenir; şikâyet yapılmışsa hâkimlik kararı, itiraz edilmişse ağır ceza mahkemesinin kararı uygulanır.
5. İtiraz süresini kanuna göre hesaplayın. Yönetmeliğin 105. maddesinde itiraz süresi hâlâ “bir hafta” olarak yazar; 4675 sayılı Kanunun 6. maddesi ise 7499 sayılı Kanundan bu yana iki hafta öngörür. Kanundaki süre esas alınmalıdır.

Tutukluda ve Açık Cezaevinde Kurallar Farklı mı?

Açık cezaevi ve çocuk eğitimevinde hükümlüler ücretli telefonlarla, sesli veya görüntülü olarak serbestçe görüşebilir; çocuk hükümlünün telefon görüşmesi hiçbir şekilde kısıtlanamaz. Cep telefonu yasağı ise açık kurumlar için de geçerlidir. Açık cezaevine ayrılma, hükümlünün telefon hakkı bakımından da belirgin bir rahatlama demektir; ayrılma şartları ve infaz rejimleri için hapis cezaları yazısına bakılabilir.

Tutuklularda hükümlü telefon hakkına ilişkin kurallar, tutuklulukla bağdaştığı ölçüde uygulanır (m.116). Bunun yanında yazılı haberleşme ve telefon görüşmesi, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkemenin kararıyla kısıtlanabilir. Bu kısıtlama hüküm kesinleşip kişi hükümlü statüsüne geçtiğinde kendiliğinden sona erer ve yukarıdaki genel kurallar uygulanır. Tutuklu ile müdafii arasındaki haberleşme ise hiçbir surette engellenemez; tutukluluk dönemi için tutuklama yazısına bakılabilir.

Hükümlü Telefon Hakkı Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.