Sahte yatırım dolandırıcılığında çalışanların ve aracıların cezai sorumluluğunu anlatan kapak görseli

Sahte Yatırım Platformu Dolandırıcılığı: Forex, Borsa ve Kriptoda Çalışan ve Aracıya Ceza

Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 158/1-f ve 158/3, TCK 220; SPKn 109 ve 109/A

Sosyal medyada görülen bir reklamın ardından arayan kişi, forex, borsa veya kripto para üzerinden yüksek kazanç vaat eder. Mağdur bir uygulamaya yönlendirilir, ekranda paranın hızla arttığını görür; parayı çekmek istediğinde ise yeni ödemeler istenir ve sonunda kimseye ulaşılamaz. Sahte yatırım dolandırıcılığı olarak bilinen bu dosyalarda soruşturma, platformu kuranların yanında telefonla arayan çalışanlara, hesabını kullandıranlara ve parayı taşıyan aracılara da yönelir.

Bu yazıda sahte yatırım platformlarına ilişkin dosyalarda hangi suçların gündeme geldiğini, çağrı merkezi çalışanı ile aracıların hangi durumlarda sorumlu tutulduğunu, örgüt suçlamasının cezaya etkisini, platformun yurt dışında bulunmasının soruşturmayı nasıl etkilediğini ve hükümden sonraki sonuçları anlatıyoruz. Mağdur tarafın bakış açısı ve el koyma süreci için ayrıca kripto para dolandırıcılığı yazımıza bakabilirsiniz.

Bir bakışta

Dayanak
TCK 157, 158/1-f ve 158/3; TCK 220; 6362 sayılı SPKn 109 ve 109/A
Ceza aralığı
Nitelikli dolandırıcılıkta 4 ile 10 yıl hapis; örgüt faaliyetinde bir kat artırım; örgüt üyeliğinde ayrıca 2 ile 4 yıl
Görevli mahkeme
Dolandırıcılık için asliye ceza mahkemesi; birlikte açılan diğer suçlamalara göre görev ayrıca belirlenir
Şikâyet ve uzlaştırma
Şikâyet aranmaz; nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamı dışında kalır
Hükümden sonra
Etkin pişmanlık ve 158/4 indirimi; örgüt faaliyetinde infaz oranı yükselir; adli sicil ve memuriyet engeli
Bu yazıda neler var?
  1. Sahte yatırım dolandırıcılığı nasıl işler?
  2. Hangi suçlar gündeme gelir, cezası nedir?
  3. Çağrı merkezi çalışanı hangi durumda sorumlu tutulur?
  4. Hesap sağlayan, para taşıyan ve şirket kuran aracıların durumu nedir?
  5. Örgüt suçlaması ne anlama gelir ve cezayı nasıl etkiler?
  6. Platform yurt dışındaysa soruşturma nasıl yürür?
  7. Hükümden sonra neler olur: indirimler, infaz ve sicil
  8. Sahte yatırım dolandırıcılığı suçlamasında ne yapmalı?
  9. Sahte Yatırım Dolandırıcılığı Hakkında Merak Edilenler

Sahte yatırım dolandırıcılığı nasıl işler?

Bu tür dosyalarda genellikle bir yatırım şirketi izlenimi veren internet sitesi veya uygulama, kendini yatırım danışmanı olarak tanıtan kişiler ve kısa sürede yüksek kazanç vaadi bir arada bulunur. Mağdura ilk başta küçük bir tutar yatırması söylenir, ekranda kâr gösterilir ve güven kazanıldıktan sonra daha büyük ödemeler istenir. Para çekilmek istendiğinde vergi, komisyon veya teminat gibi gerekçelerle yeni ödemeler talep edilir. Gerçekte ise ortada bir yatırım işlemi bulunmaz ve ekrandaki rakamlar gerçeği yansıtmaz.

Bu yapılar çoğu zaman iş bölümüyle çalışır. Bir grup reklam ve sosyal medya hesaplarını yönetir, bir grup mağdurla telefonda görüşür, bir grup ise mağdurdan gelen paranın toplanacağı banka veya kripto hesaplarını sağlar. Paranın kısa sürede farklı hesaplara dağıtılması, nakde çevrilmesi veya kripto varlığa dönüştürülmesi de ayrı kişiler eliyle yapılabilir. Ceza sorumluluğu, bu zincirde her kişinin üstlendiği role ve olayı bilip bilmediğine göre ayrı ayrı belirlenir. Aynı dosyadaki iki şüpheli hakkında bu nedenle çok farklı sonuçlar çıkabilir.

Hangi suçlar gündeme gelir, cezası nedir?

Temel suç dolandırıcılıktır. İnternet sitesi, uygulama ve sosyal medya üzerinden yürütülen bu aldatma, uygulamada çoğu zaman Türk Ceza Kanunu (TCK) 158/1-f bendindeki bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması nedeniyle nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir. Bu bentte ceza dört yıldan on yıla kadar hapis ve menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezasıdır. TCK 158/3 uyarınca suçun üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır.

Bunun yanında 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun (SPKn) 109. maddesi, Sermaye Piyasası Kurulunun izni olmadan sermaye piyasası faaliyetinde bulunmayı ayrı bir suç olarak düzenler. 7518 sayılı Kanunla eklenen 109/A maddesi ise izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti yürütenlerin yetkilileri için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörür. Suçtan elde edilen paranın kaynağını gizlemeye yönelik işlemler ise ayrıca suç gelirlerinin aklanması suçlamasına konu olabilir. Hangi suçlamaların birlikte yapıldığı, cezanın ve infaz rejiminin belirlenmesinde ilk bakılması gereken konudur.

Suçlama Dayanak Öngörülen yaptırım
Nitelikli dolandırıcılık TCK 158/1-f 4 ile 10 yıl hapis ve adli para cezası
Örgüt faaliyeti çerçevesinde TCK 158/3 Ceza bir kat artırılır
Örgüte üye olma TCK 220/2 2 ile 4 yıl hapis
İzinsiz kripto hizmet sağlayıcılığı SPKn 109/A 3 ile 5 yıl hapis ve adli para cezası
İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti SPKn 109 Hapis ve adli para cezası
Sahte yatırım dolandırıcılığı dosyasında kastın tespitinde incelenen olguları gösteren bilgi kartı
Kastın tespitinde incelenen başlıca olgular

Çağrı merkezi çalışanı hangi durumda sorumlu tutulur?

Mağdurla telefonda görüşen, ona kazanç vaat eden ve ödeme yapmaya yönlendiren kişi, aldatma eylemini bizzat gerçekleştirdiği için kural olarak fail sayılır. Paranın onun hesabına gelmemiş olması bu sonucu tek başına değiştirmez. Ancak bu kişinin sorumluluğu için de kast aranır: çalışanın, sattığı yatırım ürününün gerçek olmadığını ve mağdurların parasının geri dönmeyeceğini bilmesi gerekir. TCK 30. maddeye göre fiilin maddi unsurlarını bilmeyen kişi kasten hareket etmiş sayılmaz.

Varsayımsal olarak, bir iş ilanıyla satış temsilcisi olarak işe alınan, kendisine yasal bir aracı kurum için çalıştığı söylenen ve birkaç gün içinde şüphelenip işten ayrılan bir kişi ile aylarca aynı yerde çalışan, mağdur şikâyetlerine bizzat cevap veren ve prim alan bir kişinin durumu aynı değerlendirilmez. Çalışma süresi, sigorta kaydının bulunup bulunmadığı, ücretin nasıl ödendiği, kullanılan takma adlar ve ekipteki konumu kastın tespitinde önemli olgulardır.

Dikkat: Mağdurlarla görüşmelerde gerçek kimlik yerine takma ad kullanılması ve şirket bilgilerinin sürekli değiştirilmesi, çalışanın durumu bildiği yönünde yorumlanabilir. İşe giriş sürecine ilişkin ilan, sözleşme ve yazışmaları saklamak bu nedenle önemlidir.

Hesap sağlayan, para taşıyan ve şirket kuran aracıların durumu nedir?

Mağdurun parasının yatırıldığı banka veya kripto hesaplarının sahipleri, bu dosyalarda en sık şüpheli olarak çağrılan kişilerdir. Hesabını bilerek kullandıran kişi rolüne göre fail veya yardım eden sayılabilir. 7589 sayılı Kanunla eklenen TCK 158/4, dolandırıcılığa iştirakin ödeme araçlarını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgileri başkasına vermekle sınırlı kaldığı hâllerde cezanın yarı oranında indirilmesini öngörür. Bu indirimin kapsamını ve yardım etme ile ilişkisini İBAN veren yardım eden mi yazımızda anlattık.

Hesaba gelen parayı çekip nakit olarak başkasına teslim eden veya kripto varlığa çevirip başka cüzdanlara aktaran kişinin katkısı ise hesap vermekle sınırlı kalmaz. Bu kişiler bakımından fail sorumluluğu ve aklama suçlaması daha sık gündeme gelir. Kâğıt üzerinde şirket yöneticisi olarak gösterilen, ancak şirketin gerçek faaliyetinden haberi bulunmadığını ileri süren kişiler için de aynı kast tartışması yapılır; şirketin kuruluş belgeleri, imza yetkisi ve banka hesaplarının fiilen kim tarafından kullanıldığı bu tartışmada belirleyicidir.

Örgüt suçlaması ne anlama gelir ve cezayı nasıl etkiler?

Sahte yatırım platformları birden fazla kişinin sürekli ve iş bölümü içinde çalıştığı yapılar olduğu için, bu dosyalarda sıklıkla TCK 220. maddedeki suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlaması da yer alır. Örgütten söz edilebilmesi için en az üç kişinin, hiyerarşik bir yapı içinde ve belirsiz sayıda suç işlemek amacıyla bir araya gelmesi aranır. Örgüt kurma veya yönetme dört yıldan sekiz yıla, örgüte üye olma iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmişse, TCK 220/4 uyarınca kişi ayrıca bu suçtan da cezalandırılır ve dolandırıcılık cezası 158/3 uyarınca bir kat artırılır. Bu nedenle örgüt suçlaması toplam cezayı önemli ölçüde yükseltir. Bununla birlikte birkaç kişinin birlikte suç işlemesi her zaman örgüt sayılmaz; yapının sürekliliği, hiyerarşi ve kişinin bu yapıya bağlılığı delillerle ortaya konmalıdır. Örgüt suçlaması kabul edilmezse, üç veya daha fazla kişiyle birlikte işleme nedeniyle yarı oranında artırım yine tartışılabilir. Örgüt hükmünün sonuçlarını örgüt kurma cezası yazımızda bulabilirsiniz.

Platform yurt dışındaysa soruşturma nasıl yürür?

Sahte yatırım platformlarının sunucuları ve yöneticileri çoğu zaman yurt dışında bulunur. TCK 8. maddeye göre fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi ya da neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç Türkiye’de işlenmiş sayılır. Mağdurun Türkiye’de aldatılıp parasını Türkiye’deki bir hesaba göndermesi, yargılamanın Türkiye’de yapılması için yeterli bağlantıyı oluşturur. Bu nedenle Türkiye’deki çalışanlar, hesap sahipleri ve aracılar hakkında soruşturma yürütülebilir.

Soruşturmada banka ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kayıtları, telefon görüşmelerine ilişkin bilgiler, ödeme zincirleri ve dijital materyaller incelenir. 7571 sayılı Kanunla Ceza Muhakemesi Kanununa (CMK) eklenen 128/A maddesi, banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısına şüpheli hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alma yetkisi verir. Çok sayıda mağdurun ve şüphelinin bulunduğu bu dosyalarda tutuklama talebi de sık görülür; şüpheli olarak ifade verirken müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkı her aşamada geçerlidir.

Bu dosyalarda deliller büyük ölçüde dijitaldir: el konulan telefon ve bilgisayarlardaki yazışmalar, mesajlaşma gruplarındaki talimatlar, ekran kayıtları ve ödeme dekontları dosyanın temelini oluşturur. Bu materyallerin usulüne uygun biçimde alınıp alınmadığı, imaj kopyasının bulunup bulunmadığı ve yazışmaların hangi kişiye ait olduğunun nasıl belirlendiği, savunmanın erken aşamada incelemesi gereken konulardır. Aynı yazışma grubunda bulunmak, gruptaki her kişinin aynı rolü üstlendiği anlamına gelmez.

Sahte yatırım platformu dosyasında role göre cezai sorumluluğu özetleyen tablo
Role göre olası değerlendirme

Hükümden sonra neler olur: indirimler, infaz ve sicil

Mağdurların zararının giderilmesi TCK 168 uyarınca etkin pişmanlık indirimi sağlar: zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilinceye kadar giderilirse yarısına kadar indirilir. Katkısı hesap vermekle sınırlı kalan kişiler için ayrıca 158/4 indirimi değerlendirilir. Örgüt ve nitelikli dolandırıcılık cezalarının birlikte verildiği dosyalarda toplam ceza çoğu zaman iki yılın üzerinde kaldığından, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme imkânı sınırlı olabilir.

Hapis cezası infaz edilecekse koşullu salıverilme oranı 5275 sayılı Kanuna göre suç tarihi ve suç türü dikkate alınarak hesaplanır. Suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlendiğinin kabul edilmesi hâlinde daha yüksek bir infaz oranı uygulanır; son değişiklikleri İnfaz Düzenlemesi 2026 yazımızda özetledik. Dolandırıcılıktan mahkûmiyet adli sicile işlenir ve memuriyete girişte engel suçlar arasında yer alır. Müsadere ve el konulan paraların mağdurlara iadesi de hükümle birlikte karara bağlanır.

Sahte yatırım dolandırıcılığı suçlamasında ne yapmalı?

Suçlama çalışan, hesap sahibi veya aracı olarak yapılmış olsun, ilk adım olaydaki rolünüzü ve bu role ne zaman, nasıl girdiğinizi belgelerle ortaya koymaktır. İş ilanı, iş sözleşmesi, sigorta kaydı, ücret ödemeleri, kendinize verilen talimatlar ve işten ayrılma tarihi gibi bilgiler kast tartışmasında doğrudan önem taşır. Hesabınızı kullandırdıysanız kime ve hangi gerekçeyle verdiğinizi, karşılığında ne aldığınızı açık biçimde anlatmanız gerekir.

Örgüt suçlamasıyla karşılaşan kişiler için yapının gerçekten örgüt niteliği taşıyıp taşımadığı ve kişinin bu yapıya bağlılığı ayrıca değerlendirilmelidir. Mağdurların zararını karşılama imkânı varsa bunun belgeli ve resmî yollarla yapılması, her aşamada cezayı etkileyebilir. Tutuklama veya adli kontrol kararı verilmişse, bu kararların gerekçesi ve itiraz süreleri de ayrıca takip edilmelidir. Ankara ve Çankırı adliyelerinde yürüyen bu tür dosyalarda izlediğimiz yaklaşımı bilişim hukuku çalışma alanımız sayfasında bulabilirsiniz.

Sahte yatırım dolandırıcılığı suçlamasında izlenecek adımları gösteren bilgi kartı
Suçlamayla karşılaşınca izlenecek yol

Sahte Yatırım Dolandırıcılığı Hakkında Merak Edilenler

Sadece telefonda müşterilerle konuştum, parayı ben almadım; yine de sorumlu olur muyum?

Mağdurla görüşüp onu ödeme yapmaya yönlendiren kişi, aldatma eylemini bizzat gerçekleştirdiği için paranın kendi hesabına gelmemesine rağmen fail sayılabilir. Ancak bunun için platformun sahte olduğunu ve mağdurların zarar göreceğini bilmeniz gerekir. Kısa süre çalışıp şüphelendiğiniz anda ayrıldıysanız veya size yasal bir şirkette çalıştığınız söylendiyse, bu olgular kast bulunmadığı yönünde değerlendirilebilir ve belgelerle desteklenmelidir.

Forex veya kripto şirketinin izinsiz olması tek başına suç mudur?

Sermaye Piyasası Kurulunun izni olmadan sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak 6362 sayılı Kanunun 109. maddesi uyarınca, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı ise 109/A maddesi uyarınca ayrı birer suçtur. Bu suçlar için aldatma şartı aranmaz. Faaliyet aynı zamanda yatırımcıları aldatarak para toplamaya yönelikse, dolandırıcılık suçlaması da ayrıca gündeme gelir ve her iki suç birlikte değerlendirilir.

Örgüt üyesi sayılmak için ne gerekir?

Örgütten söz edilebilmesi için en az üç kişinin, hiyerarşik bir yapı içinde ve belirsiz sayıda suç işlemek amacıyla sürekli biçimde bir araya gelmesi gerekir. Üyelik için de kişinin bu yapıya bağlı olduğunu ve verilen görevleri yerine getirdiğini gösteren deliller aranır. Tek bir olaya katılmak veya kısa süreli bir katkı sunmak kural olarak üyelik için yeterli görülmez. Bu nedenle süreklilik ve bağlılık delilleri dikkatle incelenmelidir.

Platform yurt dışında, Türkiye’de yargılama yapılabilir mi?

Evet. TCK 8. maddeye göre fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi ya da neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç Türkiye’de işlenmiş sayılır. Mağdurun Türkiye’de aldatılması ve parasını Türkiye’deki bir hesaba göndermesi bu bağlantıyı kurar. Bu nedenle platformun yöneticileri yurt dışında olsa bile, Türkiye’deki çalışanlar, hesap sahipleri ve aracılar hakkında soruşturma ve kovuşturma yürütülebilir.

Hesabımı kullandırdım, ceza indirimi alabilir miyim?

7589 sayılı Kanunla eklenen TCK 158/4, dolandırıcılığa iştirakin ödeme araçlarını veya hesap kullanım bilgilerini başkasına vermekle sınırlı kaldığı hâllerde cezanın yarı oranında indirileceğini öngörür. Hesaba gelen parayı çekip başkasına teslim ettiyseniz veya kripto varlığa çevirdiyseniz bu indirimin uygulanması tartışmalı hâle gelir. Zararın giderilmesi ise ayrıca TCK 168 uyarınca etkin pişmanlık indirimi sağlayabilir.

Bu dosyalarda tutuklama sık görülür mü?

Çok sayıda mağdurun, yüksek zarar miktarının ve örgüt suçlamasının bulunduğu dosyalarda tutuklama talebiyle karşılaşılması daha sık görülür. Ancak tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve kaçma ya da delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. Adli kontrol gibi daha hafif tedbirlerin yeterli olup olmayacağı her dosyada ayrıca değerlendirilir ve tutuklama kararına itiraz edilebilir.

Av. Ahmet Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?

Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya gerekçeli kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.