Malvarlığına Karşı Suçlar: Hırsızlıkta Hükümden Sonra Ceza, İnfaz ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Malvarlığına karşı suçlar arasında hırsızlık, hükümden sonraki sonuçları en uzun süren suçlardan biridir. Ceza bitse bile memuriyet engeli, milletvekilliği yasağı ve otuz yıla varabilen arşiv kaydı yerinde kalabilir. Öte yandan aynı fiilde zararın ne zaman ödendiği, olayın gece mi gündüz mü yaşandığı ya da failin daha önce mahkûm olup olmadığı, cezaevinde geçecek süreyi aylarca değiştirir. Bu yazı TCK 141 ve devamını karardan sonraki dönemin gözüyle anlatıyor.

Hırsızlık Hükmü Hangi Basamaklardan Geçerek Kurulur?

TCK’nın malvarlığına karşı suçlar bölümü TCK 141 ile açılır. Hırsızlık suçu, sahibinin ya da zilyedin izni olmadan, yarar sağlama amacıyla taşınır bir eşyanın yerinden alınmasıdır ve temel cezası bir ila üç yıl hapistir. Nitelikli hırsızlık suçu için TCK 142 üç ayrı basamak öngörür: kamu kurumlarındaki veya toplu taşıma araçlarındaki eşya gibi hâllerde üç ila yedi yıl; kilit açma, bilişim sistemi kullanma, özel beceri veya kilitlenmiş veya bina içinde muhafaza edilen eşya gibi hâllerde beş ila on yıl; enerji tesislerinde beş ila on iki yıl.

Bunların üzerine gece vakti artırımı eklenebilir (TCK 143). Paydaşlık veya alacak tahsili amacıyla hırsızlık (TCK 144) ve kullanma hırsızlığı (TCK 146) şikâyete bağlıdır ve daha az ceza gerektirir. Malın değeri azsa TCK 145 hâkime iki imkân tanır: indirim yapmak ya da hiç ceza vermemek. Bu son ihtimalde verilen karar mahkûmiyet değil, ceza verilmesine yer olmadığı kararıdır (CMK m.223/4).

Malvarlığına Karşı Suçlar Mahkûmiyetinde HAGB ve Erteleme Ne Zaman Mümkün?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme için hapsin iki yılı aşmaması gerekir. Basit hırsızlıkta bu sınıra ulaşmak kolaydır. Nitelikli hâllerde ise ancak etkin pişmanlık gibi güçlü bir indirimle mümkündür. Aşağıdaki hesaplar, alt sınırdan kurulmuş ve altıda bir takdiri indirim almış hükümlere göredir.

7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen ve 31.07.2026’dan beri uygulanan CMK m.231, HAGB için zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazminle tamamen giderilmesini arar. Hırsızlık dosyalarında bu şart çoğu zaman çalınan malın iadesiyle karşılanır; iade edilemeyen kısım için denetim süresince aylık taksit de kabul edilebilir.

Zararın Ne Zaman Ödendiği Sonucu Nasıl Değiştirir?

TCK 168 hırsızlıkta etkin pişmanlığı zamana bağlar. Zarar kovuşturma başlamadan, yani iddianame kabul edilmeden önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra ama hükümden önce giderilirse yarısına kadar indirilir. Kısmi iadede mağdurun rızası aranır. Varsayımsal bir dosyada farkı görelim: bir kişi apartman otoparkındaki kilitli bir aracın kapısını açıp içinden dizüstü bilgisayar alıyor (TCK 142/2-d).

1. Temel ceza. Mahkeme alt sınırdan beş yıl hapis belirliyor.
2. Soruşturmada iade. Bilgisayar savcılık aşamasında sahibine teslim edilmişse üçte iki indirimle ceza bir yıl sekiz aya iner.
3. Kovuşturmada iade. Aynı iade dava açıldıktan sonra yapılmışsa yarı indirimle iki yıl altı ay kalır.
4. Takdiri indirim. Altıda bir indirimle ilk senaryoda bir yıl dört ay yirmi gün, ikincisinde iki yıl bir ay sonuç çıkar.
5. Hükmün türü. İlk senaryoda HAGB veya erteleme tartışılabilir; ikincisinde ceza infaz edilir.

Basit hırsızlık suçunda (TCK 141) ayrıca uzlaştırma yolu vardır (CMK m.253/1-b-6). Uzlaşmanın sonuçları ceza davalarında uzlaşma yazısında anlatıldı; hüküm kesinleştikten sonra ise uzlaşma ya da şikâyetten vazgeçme infazı durdurmaz (TCK m.73/4). Nitelikli hırsızlık uzlaştırma kapsamında değildir.

Hırsızlık Cezası Cezaevinde Nasıl Çekilir?

Hırsızlık, 5275 m.107/2’de üçte iki oranına bağlanan suçlar arasında sayılmamıştır; süreli hapiste yarı oranı uygulanır. Dört yıl iki aylık bir cezada iki yıl bir ayın iyi hâlle geçirilmesi koşullu salıverilme için yeterlidir. Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalan, açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlü denetimli serbestlik talep edebilir (m.105/A).

Tekerrür bu tabloyu değiştirir. Önceki hükmün kesinleşmesinden sonra ve kanundaki süreler içinde yeni bir suç işlenirse mükerrir için oran üçte ikiye çıkar (5275 m.108/1). 04.06.2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanunla, ikinci defa tekerrürde süreli hapiste koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak düzenlendi (m.108/3). Koşullu salıverilme ve tekerrür kuralları, TCK m.7/3 uyarınca derhal uygulanan infaz kurallarının dışında tutulur; suç tarihindeki rejim karşılaştırılmalıdır.

Malvarlığına Karşı Suçlar Memuriyet ve Sicili Nasıl Etkiler?

657 sayılı Kanunun 48. maddesi, kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasını genel bir engel sayar. Aynı madde hırsızlık, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma gibi bazı suçlar için süreye bakmaz: affa uğramış olsa bile bu suçlardan mahkûm olan kişi memur olamaz. Görevdeki memurun bu şartı kaybetmesi memurluğu sona erdirir (m.98/b). Ertelenen hapis de bir mahkûmiyettir; HAGB ise hukuki sonuç doğurmadığından bu engeli yaratmaz.

Anayasa m.76 da hırsızlık suçundan hüküm giyenlerin affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemeyeceğini düzenler. Bu bağlantı nedeniyle infazdan sonra arşive alınan kayıt, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş, bu karar olmadan otuz yıl sonra silinir (5352 m.12/1-b). Kasıtlı suçtan hapis ayrıca infaz bitene kadar TCK m.53’teki yoksunlukları doğurur.

Ailenin içinde yaşanan olaylarda durum farklıdır. TCK 167/1, yağma dışındaki malvarlığı suçlarında, aralarında ayrılık kararı bulunmayan eşler ile üstsoy, altsoy ve birlikte oturan kardeşler arasında cezaya hükmedilmemesini öngörür. Bu da bir mahkûmiyet değildir ve sicile mahkûmiyet olarak geçmez.

Birden Fazla Malvarlığına Karşı Suçlar Birlikte Cezalandırılırsa

Hırsızlık suçu çoğu zaman tek başına işlenmez. Eve girmek için kapının kırılması ya da bir aracın camının parçalanması, konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116) veya mala zarar verme (TCK 151) suçlarını da gündeme getirir. Bu suçlar normalde şikâyete bağlıdır; hırsızlık amacıyla işlendiklerinde ise şikâyet aranmaz (TCK 142/4). Mahkeme her suç için ayrı ceza belirler. Çalınan eşyayı bilerek satın alan kişi de suç eşyasının satın alınması suçundan altı aydan üç yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla sorumlu tutulur (TCK 165).

Ayrı ayrı verilen cezalar infaz aşamasında bir araya gelir. Hafta sonu infazı için aranan üç yıllık sınır, hükümlünün mahkûm olduğu cezaların toplamına göre değerlendirilir (5275 m.110/1). Birden fazla süreli hapis cezasında, koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilecek süre yirmi sekiz yılı aşamaz (m.107/3-e). Birden çok dosyası olan bir hükümlüde bu yüzden tek tek kararların yanında cezaların toplamı da hesaba katılır.

Zamanaşımı, Görevli Mahkeme ve Kanun Yolu

Dava zamanaşımı TCK 141 için sekiz, nitelikli hâllerin tamamında on beş yıldır (TCK m.66/1). Dosyadaki deliller gece artırımını gösteriyorsa bu da hesaba katılır (m.66/3); basit hırsızlıkta üst sınır dört buçuk yıla çıksa da süre sekiz yılda kalır. Kesinleşen cezalar beş yıla kadar hapiste on, daha uzun hapiste yirmi yıl içinde infaz edilmezse zamanaşımına uğrar (m.68/1).

Enerji tesislerine ilişkin TCK 142/3 dışındaki hırsızlık davaları asliye ceza mahkemesinde görülür; görevde artırım nedenleri dikkate alınmaz (5235 m.14). Beş yıl veya daha az hapiste istinafın esastan reddi kesin olduğundan (CMK m.286/2-a) çoğu hırsızlık dosyası bölge adliye mahkemesinde biter. Süreç için ceza muhakemesinde istinaf, hapis türleri için hapis cezaları yazılarına; dosya değerlendirmesinde ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir.

Hırsızlık Hükmünden Sonra Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.