Eziyet Suçu (TCK 96): Unsurları, Cezası ve Kötü Muamele ile Arasındaki Fark
Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 96; TCK 94 ve 232; 6284 sayılı Kanun
Aile içinde aylarca süren aşağılama, bir çocuğun sürekli aç bırakılması ya da bir kişinin belirli bir dönem boyunca sistemli biçimde korkutulup küçük düşürülmesi, tek tek bakıldığında hakaret, tehdit veya yaralama gibi görünebilir. Türk Ceza Kanunu ise bu davranışlar bir süreç içinde bir araya geldiğinde ve kişinin bedensel ya da ruhsal yönden acı çekmesine yol açtığında onları ayrı bir suç olarak ele alır. Bu suç eziyet suçudur.
Bu yazıda eziyet suçunun Türk Ceza Kanununun 96. maddesindeki tanımını, Yargıtay uygulamasında aranan süreklilik şartını, suçun nitelikli hâllerini ve cezalarını, eziyetin kötü muamele, işkence ve kasten yaralamadan farkını ve soruşturma sürecinde dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyoruz.
Bir bakışta
- Dayanak
- TCK 96
- Temel ceza
- İki yıldan beş yıla kadar hapis; kadına karşı işlenirse alt sınır iki yıl altı ay
- Nitelikli hâl
- Çocuk, gebe kadın, kendini savunamayan kişi, üstsoy, altsoy, eş veya boşanılan eşe karşı: üç yıldan sekiz yıla kadar hapis
- Aranan şart
- Sistematik ve belli bir süreç içinde gerçekleşen davranışlar
- Usul
- Şikâyet aranmaz; uzlaştırma kapsamı dışında
Bu yazıda neler var?
Eziyet suçu nedir?
TCK 96/1’e göre bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. 12.05.2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanunla maddeye eklenen cümleye göre suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz.
Kanun, hangi davranışların eziyet sayılacağını tek tek saymamıştır. Bu nedenle eziyet suçunun sınırları madde gerekçesi ve Yargıtay kararlarıyla belirlenir. Fail herkes olabilir; failin kamu görevlisi olması ve davranışın görevle bağlantılı olması hâlinde ise TCK 94’teki işkence suçu gündeme gelir.
Hangi davranışlar eziyet sayılır?
Madde gerekçesine göre eziyet, insan onuruyla bağdaşmayan ve kişinin bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, aşağılanmasına yol açan davranışlardır. Bu davranışlar kasten yaralama, hakaret, tehdit veya cinsel taciz niteliği de taşıyabilir. Eziyet suçunu bu suçlardan ayıran temel özellik, davranışların ani ve tek seferlik olmayıp sistematik biçimde ve belli bir süreç içinde gerçekleşmesidir.
Yargıtay da eziyet suçu için süreklilik unsurunu aramaktadır. Kişiyi uzun süre bir odaya kapatmak, düzenli olarak aç ve susuz bırakmak, sürekli küçük düşürücü sözlerle ve hareketlerle aşağılamak, uykusuz bırakmak gibi davranışlar bir süreç içinde tekrarlandığında eziyet olarak değerlendirilebilir. Tek bir kavga sırasında gerçekleşen sert davranışlar ise çoğu zaman yaralama, tehdit veya hakaret suçları kapsamında kalır.

Eziyet, kötü muamele, işkence ve yaralama arasındaki fark
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, olayın hangi suç tipine girdiğinin belirlenmesidir. TCK 232/1’deki kötü muamele suçu, aynı konutta birlikte yaşanan kişilere karşı merhamet ve şefkatle bağdaşmayan davranışları kapsar ve cezası iki aydan bir yıla kadar hapistir. Davranışlar sistematik ve sürekli bir nitelik kazanıp kişide ağır bir acıya yol açtığında ise eziyet suçu gündeme gelir.
İşkence suçunda (TCK 94) fail kamu görevlisidir; eziyet suçunda ise fail herkes olabilir. Kasten yaralama suçunda (TCK 86) korunan değer vücut bütünlüğüdür ve tek bir eylem yeterlidir. Eziyette ise korunan değer insan onurudur ve davranışların bir süreç içinde tekrarlanması aranır. Suç vasfındaki bu ayrım, cezanın miktarını, şikâyet ve uzlaştırma imkânını doğrudan etkiler.

Nitelikli hâller ve cezalar
TCK 96/2’ye göre eziyet fiilinin çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı işlenmesi hâlinde üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Aynı ceza, fiilin üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi hâlinde de uygulanır.
Eziyet bir kişinin ölümüne yönelik kastla birlikte gerçekleşirse, TCK 82/1-b uyarınca eziyet çektirerek kasten öldürme suçu oluşur ve bu suçun cezası ağırlaştırılmış müebbet hapistir. Yargıtay, bu nitelikli hâlin uygulanması için failin ölüm neticesinin ötesinde mağdura acı çektirme kastıyla hareket etmesini arar; öfkeyle vurulan çok sayıda darbe tek başına yeterli görülmez.
Soruşturma ve yargılama süreci
Eziyet suçu şikâyete bağlı suçlardan sayılmaz; savcılık suçu öğrendiğinde re’sen soruşturma başlatır ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Suç, CMK 253’te sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz. Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.
Fiil aile içinde gerçekleşmişse, ceza soruşturmasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma, iletişim yasağı gibi koruyucu tedbirler talep edilebilir. Hükmolunan ceza indirimlerle iki yıl veya altına düştüğünde hapis cezasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması şartları ayrıca değerlendirilir.
Yargıtay bu konuda nasıl karar veriyor?
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2019/9731 E., 2019/6715 K., 13.05.2019: Bakımı kendisine bırakılan çocuklara yönelik davranışları nedeniyle sanık eziyet suçundan cezalandırılmıştır. Yargıtay, sistematik ve süreklilik taşımayan ancak şefkatle bağdaşmayan bu davranışların TCK 232/1 kapsamında kötü muamele oluşturduğunu belirterek hükmü suç vasfı yönünden bozmuştur.
Kararın olayını, gerekçesini ve uygulamaya etkisini Eziyet ile Kötü Muamele Ayrımı: Süreklilik Şartı başlıklı içtihat incelememizde ayrıntılı olarak ele aldık. Kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden esas ve karar numarasıyla ulaşılabilir.

Deliller ve savunmada dikkat edilecekler
Eziyet suçunda dosyanın ağırlık merkezi, davranışların süreklilik taşıyıp taşımadığıdır. Bu nedenle olayların tarihleri, tekrar sıklığı ve mağdur üzerindeki etkisi delillerle ortaya konulmalıdır. Tanık anlatımları, doktor ve hastane kayıtları, psikolojik değerlendirme raporları, mesaj ve ses kayıtları, okul veya işyeri kayıtları bu açıdan önem taşır.
Dikkat: Aynı olaylar için soruşturmada eziyet, kötü muamele ve yaralama gibi farklı suç nitelendirmeleri gündeme gelebilir. İddianamedeki suç vasfının delillerle uyumlu olup olmadığı savunmanın ilk inceleme konusudur.
Eziyet Suçu Hakkında Merak Edilenler
Eziyet suçunun cezası nedir?
Temel cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Kadına karşı işlenirse alt sınır iki yıl altı aydır; çocuğa, gebe kadına, eşe veya üstsoya karşı işlenirse üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK 96).
Tek bir olay eziyet suçu oluşturur mu?
Yargıtay eziyet için davranışların sistematik ve belli bir süreç içinde gerçekleşmesini aramaktadır. Tek seferlik olaylar çoğu zaman yaralama, tehdit veya hakaret kapsamında değerlendirilir.
Eziyet suçunda şikâyetten vazgeçilebilir mi?
Eziyet suçu re’sen soruşturulur. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez ve suç uzlaştırma kapsamı dışındadır.
Eziyet ile kötü muamele arasındaki fark nedir?
Kötü muamele, aynı konutta yaşanan kişilere karşı şefkatle bağdaşmayan davranışları kapsar ve cezası daha düşüktür. Davranışlar sistematik ve sürekli hâle gelip ağır bir acıya yol açtığında eziyet suçu gündeme gelir.
Eziyet suçuna hangi mahkeme bakar?
Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Eziyet çektirerek kasten öldürme hâlinde ise ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Dayanak mevzuat
Okumaya devam edin
Yazıyı hazırlayan
Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.
Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?
Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.


