Bilişim Suçu Mahkûmiyetinden Sonra: HAGB, Etkin Pişmanlık, İnfaz ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Hangi bilişim suçu nedeniyle mahkûm olunduğu, hükümden sonra yaşanacakları baştan belirler. Bir hesaba izinsiz girmekle başkasının kartını kullanmak arasında yalnızca ceza miktarı değil, hükmün ertelenip ertelenemeyeceği, cezaevinde geçecek süre ve sicilin ne zaman temizleneceği de değişir. TCK 243–246 arasındaki suçlar bu yazıda karar sonrasının penceresinden ele alınıyor: hangi kararlar verilebilir, etkin pişmanlık neyi değiştirir, meslek ve memuriyet nasıl etkilenir?

Bilişim Suçu Hükmünde Ceza Aralıkları Neden Belirleyicidir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme iki yıl veya daha az hapis için, seçenek yaptırımlar ise bir yıl veya daha az hapis için mümkündür. Bu iki eşik, TCK’nın bilişim bölümünde suçları adeta üç gruba ayırır. Aşağıdaki tablo, kanundaki alt sınırdan kurulmuş ve altıda bir takdiri indirim almış bir hükmün nereye düştüğünü gösterir.

Tablodaki indirimli rakamlar aritmetik hesaptır. Mahkeme temel cezayı alt sınırın üstünde belirleyebilir. Bankaya veya kamu kurumuna ait sistemlere karşı işlenen 244 fiillerinde ceza yarı oranında artırılır (244/3); bu artırım, alt sınırdan kurulan bir hükmü bile iki yıllık eşiğe yaklaştırabilir.

En hafif grupta, sisteme izinsiz girme dosyasında hâkim hapis yerine doğrudan adli para cezası seçebilir. Hapis seçerse ceza bir yılı geçmeyeceği için TCK m.50’deki adli para dışındaki seçenek yaptırımlara, örneğin kamuya yararlı işte çalışmaya çevrilebilir; çevrilen yaptırım uygulamada asıl mahkûmiyet sayılır. Bu tür bir bilişim suçu hükmünde ayrıca hapis seçildikten sonra adli paraya çevirme yasağı vardır: suç tanımında hapis ile adli para seçimlik öngörülmüşse ve mahkeme hapsi tercih etmişse, bu hapis artık adli paraya çevrilemez (TCK m.50/2).

Kart Suçunda Etkin Pişmanlık Hükmü Nasıl Değiştirir?

Başkasının kartını kullanma fiili için TCK 245/5, malvarlığı suçlarındaki etkin pişmanlık kurallarına yollama yapar. Bu kurallar TCK 168’dedir: zararın tamamı dava açılmadan karşılanırsa üçte ikiye, dava sürerken ve karar çıkmadan karşılanırsa yarıya kadar indirim yapılır. Zararın bir kısmı ödenmişse indirim için mağdurun rızası da aranır.

Diyelim ki bir genç, ailesiyle yaşamayan bir arkadaşının kart bilgileriyle internetten alışveriş yapıyor ve dava açıldıktan sonra bütün zararı ödüyor. Mahkeme temel cezayı üç yıl hapis belirleyip yarı oranında indirirse sonuç bir yıl altı aydır. Bu rakam iki yıllık eşiğin altında kaldığı için HAGB veya erteleme yeniden tartışılabilir hâle gelir. Zarar ödenmeseydi aynı dosyada en hafif sonuç iki yıl altı ay olurdu.

Bilişim Yoluyla Dolandırıcılık ve Hırsızlıkta Durum

Bilişim sistemleri araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılık, TCK 158/1-f’de nitelikli hâl olarak düzenlenir: üç yıldan on yıla kadar hapis öngörülür, ancak bu bentte alt sınır dört yıldan, adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Bilişim sistemleri kullanılarak hırsızlık ise TCK 142/2-e uyarınca beş yıldan on yıla kadar hapis gerektirir. Her iki suçta da alt sınırlar, HAGB ve ertelemeyi çoğu dosyada erişilmez kılar.

16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun TCK 158’e dördüncü bir fıkra ekledi ve bu hüküm 31.07.2026’da yürürlüğe girdi. Dolandırıcılığa iştirak, kişinin yarar sağlamak amacıyla kendi ya da başkasının kartını veya banka, ödeme kuruluşu ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki hesabına erişim bilgilerini başkasına vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir. Lehe olan sonraki kanun, TCK m.7/2 gereği “uygulanır ve infaz olunur”; bu nedenle önceki tarihli fiiller için de değerlendirme yapılmalıdır. Konunun ayrıntısı dolandırıcılık suçları yazısında var.

Bilişim Suçu Mahkûmiyetinde Ceza Nasıl İnfaz Edilir?

TCK 243–246 arasındaki suçlar, 5275 m.107/2’de üçte iki oranına bağlanan suçlar arasında yer almaz. Süreli hapiste yarı oranı uygulanır; dört yıllık bir cezada iki yılın iyi hâlle cezaevinde geçirilmesi gerekir. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda ise oran üçte ikidir (m.107/4). Koşullu salıverilmeye bir yıl kalan açık cezaevindeki hükümlü denetimli serbestlik talep edebilir (m.105/A).

Kasıtlı suçlarda toplam üç yıl veya daha az hapis, talep üzerine hafta sonları ya da geceleri çektirilebilir (m.110/1). Kart ve haksız çıkar suçlarında hapisle birlikte verilen adli para cezası ayrıca tahsil edilir; ödenmezse hapse çevrilir ve bu hapis ertelenemez (m.106/9). Hapsin genel türleri için hapis cezaları yazısına bakılabilir.

Meslek, Memuriyet ve Sicil Üzerindeki Etkiler Nelerdir?

Kasıtlı suçtan hapis cezası, infaz bitene kadar TCK m.53/1’deki yoksunlukları doğurur. Yazılım şirketinde yönetici olan ya da izne bağlı bir mesleği serbest çalışarak yürüten kişi, bu dönemde o görevi sürdüremez. Hapis ertelenmiş veya koşullu salıverilme yapılmışsa mahkeme izne bağlı meslek yasağının uygulanmamasına karar verebilir (m.53/3).

Memuriyet bakımından iki ayrı kural vardır. 657 sayılı Kanunun 48. maddesi kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis alanları memuriyete almaz. Aynı madde, cezanın süresine bakmadan hırsızlık ve dolandırıcılık mahkûmiyetlerini de engel sayar. Bilişim yoluyla hırsızlık veya dolandırıcılıktan verilen her mahkûmiyet bu nedenle memuriyete kapıyı kapatır; HAGB ise hukuki sonuç doğurmadığından bu etkiyi yaratmaz.

İnfazdan sonra kayıt arşive alınır. Anayasa m.76’da sayılan hırsızlık ve dolandırıcılık ile toplam bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren mahkûmiyetlerde arşiv kaydı on beş ya da otuz yılda silinir. Bunun dışındaki bilişim suçu mahkûmiyetlerinde, örneğin yalnızca adli para cezası verilen bir sisteme girme dosyasında, süre beş yıldır (5352 m.12/1).

Şirketler, Cihazlar ve Müsadere

Bilişim bölümündeki suçlardan bir tüzel kişi haksız menfaat sağlamışsa ona ceza verilmez; TCK 246 uyarınca tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Kurumsal veri güvenliği ve iç denetim konuları için bilişim hukuku sayfasına göz atılabilir.

Suçta kullanılan bilgisayar, telefon veya kart kopyalama cihazı, iyiniyetli üçüncü kişiye ait değilse müsadere edilir (TCK m.54/1). Yalnızca bu suçları işlemek için yapılmış bir program veya cihaz, bulundurulması bile TCK 245/A’da suç sayıldığından, m.54/4 uyarınca her durumda müsadereye konu olur. Müsaderenin işlenen suça göre ağır sonuç doğuracağı durumlarda ise mahkeme müsadereye hükmetmeyebilir (m.54/3).

Zamanaşımı, Görevli Mahkeme ve Kanun Yolu

Dava açma süresi, cezasının tavanı beş yılı aşmayan TCK 243 ve 244/1–2 suçlarında sekiz, üst sınırı beş yılı aşan 244/4 ve 245 suçlarında on beş yıldır (TCK m.66/1). Kesinleşen hükmün infazı için ceza zamanaşımı, beş yıla kadar hapis ve adli parada on yıl, daha uzun cezalarda yirmi yıldır (m.68/1). Bu suçların hiçbirinde üst sınır on yılın üzerinde olmadığından görev asliye ceza mahkemesine aittir (5235 m.12).

İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Beş yıl veya daha az hapiste istinafın esastan reddi kesindir (CMK m.286/2-a); bilişim suçu dosyalarının büyük kısmı bu sınırın altında kalır. Süreç için ceza muhakemesinde istinaf yazısına, somut dosya değerlendirmesinde ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir.

Bilişim Suçu Hükmünden Sonra Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.