Tefecilik Cezası: Hükümden Sonra Hapis, Adli Para, Müsadere ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Faizle borç verme işi mahkûmiyetle sonuçlandığında, tefecilik cezası tek bir rakamdan ibaret kalmaz. TCK 241 hapis ile adli para cezasını birlikte öngörür; bunlara kazanç müsaderesi, hak yoksunlukları ve uzun süreli bir sicil kaydı eklenir. Kararın ertelenip ertelenemeyeceği, paranın nasıl ödeneceği, cezaevinde ne kadar kalınacağı ve hükmün iş hayatına etkisi ayrı kurallara bağlıdır. Bu yazı, suçun tanımını kısaca verdikten sonra hükümden sonraki dönemi adım adım anlatıyor.

Tefecilik Cezası Kanunda Nasıl Düzenlenmiştir?

TCK 241/1’in hedefi, getiri beklentisiyle başkasına borç para veren kişidir. Hapis iki ile altı yıl arasında; adli para cezası en az 500, en çok 5.000 gün olarak belirlenir. Bu iki yaptırım seçimlik değil, birliktedir: hâkim birini seçip diğerini bırakamaz. Fiil örgütlü yürütülmüşse TCK 241/2 cezayı iki katına çıkarır.

Bugünkü sınırlar 7242 sayılı Kanunun eseridir; değişiklik 15.04.2020 tarihinde yürürlüğe girdi. O tarihten önce hapsin tavanı beş yıldı ve adli paranın 500 günlük bir tabanı bulunmuyordu. Örgüt artırımı da bu değişiklikle geldi. Suç tarihine göre lehe olan hükmün seçilmesi, hükümden sonraki pek çok sonucu da etkiler; bu konuya aşağıda ayrıca değiniyoruz.

Tefecilik Cezası Alan Kişi İçin HAGB ve Erteleme Mümkün mü?

Mümkün olabilir, fakat dar bir alanda. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme için hapsin iki yılı aşmaması şarttır. TCK 241’in alt sınırı iki yıl olduğundan, temel cezası alt sınırdan belirlenen ve takdiri indirim alan bir sanık bir yıl sekiz aylık cezayla bu sınırın altına iner. Temel ceza iki buçuk yıla çıktığında ise indirime rağmen sınır aşılır.

7589 sayılı Kanunla 31.07.2026’dan itibaren yeniden düzenlenen CMK m.231, HAGB için zararın tamamen giderilmesini arar; zarar hemen karşılanamıyorsa denetim süresince aylık taksitle giderilmesi koşuluyla da karar verilebilir. Erteleme kararı ise yalnızca hapis cezasını kapsar (TCK m.51). Bu suçta adli para cezası her durumda ayrıca infaz edilir. HAGB kararı verilirse beş yıllık denetim süresi işler; bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer (CMK m.231/8, 10).

Varsayımsal İki Dosyada Hesap Nasıl Sonuçlanır?

Diyelim ki bir kişi, mahallesindeki esnafa senet karşılığında faizle düzenli olarak borç veriyor ve mahkûm ediliyor. Sanığın sabıkası yok. Aynı olayda temel cezanın farklı belirlendiği iki senaryoyu yan yana koyalım:

Rakamlar TCK m.61’deki sırayla yapılmış varsayımsal bir hesaptır. Gün sayısının paraya çevrilmesinde bir gün karşılığı tutar, kişinin ekonomik ve şahsi hâlleri gözetilerek TCK m.52/2’deki aralıkta belirlenir; bu tutar ile gün sayısı hükümde ayrı ayrı gösterilir (m.52/3).

Adli Para Cezası Nasıl Ödenir?

Bu suçta adli para cezası en az beş yüz gün olduğundan, hükümden sonraki en somut yük çoğu zaman paradır. Mahkeme, kişinin durumuna göre bir yılı aşmayan mehil ya da iki yılı geçmeyen sürede en az dört taksit kararlaştırabilir (TCK m.52/4). Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlü kalan kısmı birer ay arayla iki eşit taksitle ödeyebilir (5275 m.106/6).

Savcılık hüküm kesinleştikten sonra otuz gün içinde ödeme emri tebliğ eder. Ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve iki saatlik çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırma yoluna gidilir; çevrilen hapis ertelenemez ve koşullu salıverilmeye konu olmaz. Bu kısım, tek hükümde üç yılı aşamaz. Hapis ya da çalışma süresiyle karşılanmayan bakiye, 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.

Faiz Gelirleri ve Şirketler Ne Olur?

Faizden gelen paralar ve bu paralarla edinilen değerler TCK m.55/1 uyarınca kazanç müsaderesine konu olur. Kanun bir sınır da koyar: müsadere, menfaat mağdura geri verilemiyorsa yapılır. Kazanca el konulamamışsa karşılığı olan değer müsadere edilir. Bu, adli para cezasından ayrı bir yükümlülüktür ve onun yerine geçmez.

Ödünç işleri bir şirketin çatısı altında yapılmış ve yarar şirkete gitmişse, şirkete hapis ya da adli para verilmez; TCK 242’deki güvenlik tedbirleri uygulanır. Bu tedbirler, kamu izniyle faaliyet gösteren tüzel kişide iznin iptali ve müsadereyi kapsar (TCK m.60). Şirket yönetimine ilişkin sorular için şirketler hukuku sayfasına bakılabilir.

Cezaevinde Ne Kadar Kalınır?

TCK 241, 5275 m.107/2’deki üçte iki listesinde yer almaz. Süreli hapiste genel kural olan yarı oranı uygulanır; Senaryo B’deki iki yıl altı aylık cezada bu, bir yıl üç aylık iyi hâlli infaz demektir. Suç örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse oran üçte ikiye çıkar (m.107/4). Koşullu salıverilmeye bir yıl kalan açık cezaevindeki hükümlü, denetimli serbestlik için başvurabilir (m.105/A).

Kasıtlı suçlarda toplam üç yıl veya daha az hapis, hükümlünün talebiyle hafta sonları ya da geceleri çektirilebilir (m.110/1). Bu usul, adli para cezası infaz sürecinde hapse çevrilenlere uygulanmaz (m.110/9-c). Tekerrür de oranı değiştirir. Önceki cezanın infazından sonraki üç yıl içinde (beş yılı aşan cezalarda beş yıl) yeni bir kasıtlı suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır (TCK m.58/2) ve mükerrir için koşullu salıverilme oranı üçte iki olur (5275 m.108/1). Hapis türleri ve hesap yöntemi için hapis cezaları yazısı yardımcı olabilir.

Mahkûmiyet Meslek, Memuriyet ve Sicili Nasıl Etkiler?

Kasıtlı suçtan verilen hapis cezası, infaz bitene kadar TCK m.53/1’deki yoksunlukları doğurur. Kişi bu dönemde şirket, kooperatif veya dernek yöneticisi olamaz; izne bağlı bir mesleği kendi sorumluluğunda yürütemez. 657 sayılı Kanunun 48. maddesi, kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanların memur olamayacağını düzenler. TCK 241’de en düşük sonuç bile bir yıl sekiz ay olduğundan, açıklanan her mahkûmiyet bu eşiği aşar.

İnfazdan sonra kayıt arşive alınır. Anayasa m.76, taksirli suçlar dışında toplam bir yıl veya daha fazla hapse hüküm giyenlerin milletvekili seçilemeyeceğini söyler. Bu yüzden arşiv kaydı, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş, bu karar olmadan otuz yıl sonra silinir (5352 m.12/1-b).

Zamanaşımı, Lehe Kanun ve Kanun Yolları

Üst sınırı altı yıl olan bu suçta dava, TCK m.66/1-d uyarınca on beş yılda zamanaşımına uğrar. Kesinleşen hapis cezası beş yıla kadarsa on, daha fazlaysa yirmi yıl içinde infaz edilmezse zamanaşımına uğrar (m.68/1). Görev bakımından ağırlaştırıcı nedenler gözetilmediği için örgüt artırımlı dosyalar da asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 m.14).

15.04.2020’den önce işlenen fiillerde eski ve yeni hükümler, sonuçlarıyla birlikte karşılaştırılır; TCK m.7/2 gereği failin yararına olan seçilir. İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Beş yıl veya daha az hapiste istinaf başvurusunun esastan reddi kesin olduğundan (CMK m.286/2-a), bu suçtaki çoğu dosya bölge adliye mahkemesinde sona erer. Ayrıntı için ceza muhakemesinde istinaf yazısına, dosya değerlendirmesinde ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir.

Tefecilik Cezası Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.