Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçu: Hükümden Sonra İnfaz, HAGB ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu nedeniyle mahkûmiyet kararı okunduğunda akla gelen ilk soru şudur: “Bu ceza bana fiilen ne yaptıracak?” Hapis süresinin ne kadarının cezaevinde geçeceği, kararın ertelenip ertelenemeyeceği, memuriyet ve meslek hayatının nasıl etkileneceği, sicilin ne zaman temizleneceği ayrı kurallara bağlıdır. Bu yazı TCK m.136’yı kısaca tanıttıktan sonra hükümden sonraki dönemi sırasıyla ele alıyor.

Verme veya Ele Geçirme Suçu Kanunda Nasıl Tarif Edilir?

TCK m.136/1 üç ayrı hareketi aynı yaptırıma bağlar: kişisel verileri hukuka aykırı biçimde bir başkasına vermek, yaymak ya da ele geçirmek. Bunlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir ve ceza iki yıldan dört yıla kadar hapistir. Konu, CMK m.236/5-6 uyarınca kayda alınan çocuk ya da cinsel saldırı mağduru beyanları ve görüntüleri ise ceza bir kat artırılır (m.136/2).

Fiil kamu görevlisi tarafından görev yetkisi kötüye kullanılarak ya da bir meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artar (m.137). Bu kişisel veri suçu şikâyete bağlı değildir; TCK m.139 bunu açıkça istisna tutar. Şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Kaydetme suçu için kişisel verilerin kaydedilmesi yazısına bakılabilir.

Mahkeme Hüküm Kurarken Hangi Yollara Başvurabilir?

Verme veya ele geçirme suçu yargılaması beraatle bitebilir. Mahkûmiyet çıktığında ise hâkimin önünde birkaç seçenek vardır ve bunların hangisinin uygulanacağı büyük ölçüde sonuç cezanın miktarına bağlıdır. İki yıl veya daha az hapis cezasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve cezanın ertelenmesi gündeme gelir. Bir yılı aşan cezalar ise seçenek yaptırıma ya da adli para cezasına çevrilemez; TCK m.50 yalnızca kısa süreli hapse uygulanır.

Alt sınır iki yıl olduğundan temel cezayı en azdan belirleyen bir mahkeme, takdiri indirimle 1 yıl 8 aya iner. Bu sonuç hem HAGB hem erteleme sınırının içinde kalır, ama kısa süreli hapis eşiği olan bir yılın üstündedir. Bir nitelikli hâl eklendiğinde ise iki yıllık eşik hemen aşılır ve hapis cezasının infazı dışında yol kalmaz.

Verme veya Ele Geçirme Suçu Cezası Adım Adım Nasıl Hesaplanır?

TCK m.61 cezanın belirlenmesini bir sıraya bağlar. Mahkeme önce temel cezayı seçer, sonra nitelikli hâllerden doğan artırımı uygular, en sonda indirim nedenlerine geçer. Varsayımsal bir dosya üzerinden bu sırayı izleyelim.

1. Temel ceza. Diyelim ki bir özel klinikte çalışan sekreter, hastaların kimlik ve telefon listesini bir pazarlama şirketine veriyor. Mahkeme fiilin kapsamını gözeterek temel cezayı 2 yıl 6 ay belirliyor.
2. Meslek kolaylığı artırımı. Mahkeme sekreterin listeye görevinin sağladığı imkânla ulaştığını kabul ederse m.137/1-b uyarınca ceza yarı oranında artar: 3 yıl 9 ay.
3. Takdiri indirim. Sanığın sabıkasız olması ve yargılamadaki pişmanlığı gözetilerek altıda bir indirim yapılır (m.62): 3 yıl 1 ay 15 gün.
4. Sonuç. Ceza iki yılı aştığı için HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım kapanır; hüküm kesinleşince infaz başlar.

Aynı dosyada artırım uygulanmasaydı ve temel ceza iki yıldan kurulsaydı, indirimle sonuç 1 yıl 8 ay olurdu. İki senaryoyu yan yana görmek, tek bir artırımın hükmün niteliğini nasıl değiştirdiğini gösteriyor.

HAGB ve Erteleme Kararının Sonuçları Nelerdir?

7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan ve 31.07.2026’da yürürlüğe giren CMK m.231’e göre HAGB için üç koşul aranır. Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamalı, mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalı ve suçtan doğan zarar tamamen giderilmiş olmalıdır. Zarar hemen ödenemiyorsa denetim süresince aylık taksitle giderilmesi şartıyla da karar verilebilir.

HAGB kararından sonra beş yıllık denetim süresi işler. Bu dönem kasıtlı yeni bir suç işlenmeden geçerse hüküm ortadan kalkar ve dava düşer. Karar adli sicile değil, yalnızca yargı mercilerinin görebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir. Erteleme ise mahkûmiyettir: TCK m.51’e göre bir ila üç yıllık denetim süresi belirlenir ve bu süre iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır.

HAGB’nin denetim döneminde mahkeme, bir yılı aşmamak üzere ek yükümlülükler de koyabilir: bir meslek eğitimine devam, gözetim altında çalışma ya da belirli yerlere gitmeme gibi. Kişisel veri ihlali bir iş yerinde yaşandıysa, kanundaki belli yerlere gitmeme yasağı o iş yeri için de düşünülebilir. Yükümlülüğe aykırı davranış hükmün açıklanmasına yol açar; ancak mahkeme bu durumda cezanın yarısına kadarını infaz etmeme seçeneğine de sahiptir (CMK m.231/11).

Verme veya Ele Geçirme Suçu Hükümlüsü Cezaevinde Ne Kadar Kalır?

İnfaz Kanunu süreli hapis cezalarında genel kural olarak yarı oranını yeterli görür. Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK m.132–138) bu kuralın dışında tutulmuştur. 5275 m.107/2-f uyarınca bu suçlardan hüküm giyenler cezalarının üçte ikisini iyi hâlle geçirdiklerinde koşullu salıverilebilir. Senaryo A’daki 3 yıl 1 ay 15 günlük cezada bu eşik 2 yıl 1 aydır.

Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalan, açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlü talep ederse kalan kısmı denetimli serbestlikle geçirebilir (5275 m.105/A). 04.06.2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun, bunun için koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçmesi gereken sürenin en az onda birinin cezaevinde doldurulmasını şart koştu. Geçici m.11 uyarınca bu şart, o tarihten önce işlenen suçlara uygulanmaz.

Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş hükümlülerin toplam üç yıla kadar cezası konutta da çektirilebilir; yaş arttıkça sınır yükselir (m.110/2). Bu kararlar infaz hâkimine aittir ve itiraza açıktır. Hapsin genel türleri için hapis cezaları yazısı yardımcı olabilir.

Mahkûmiyet Meslek, Memuriyet ve Şirket Yönetimini Nasıl Etkiler?

Kasten işlenen her suçtan hapis cezası, TCK m.53 gereği infaz bitene kadar bazı hakları askıya alır. Kişi kamu görevi üstlenemez; dernek, vakıf veya şirkette yönetici ya da denetçi olamaz; izne bağlı bir mesleği kendi sorumluluğu altında yürütemez. Suç kamu görevi gibi bu haklardan biri kötüye kullanılarak işlendiyse mahkeme, infazdan sonra işlemek üzere cezanın yarısından bir katına kadar ayrı bir yasak da koyar (m.53/5).

Memuriyet yönünden etki kalıcı olabilir. 657 sayılı Kanunun 48. maddesi, kasıtlı suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alan kişinin memur olamayacağını belirtir. Görevdeyken bu şartı kaybeden memurun memurluğu m.98/b uyarınca sona erer. HAGB kararı ise hukuki sonuç doğurmadığı için bu engeli yaratmaz.

Veriler bir şirket yararına aktarılmışsa tüzel kişiye ceza verilmez; TCK m.20/2 bunu yasaklar. Ancak m.140, bu bölümdeki suçlarda tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirine hükmedileceğini söyler. TCK m.60’taki koşullar varsa, kamu izniyle faaliyet gösteren şirketin izni iptal edilebilir. Kurumsal tarafın bilişim boyutu için bilişim hukuku sayfasına göz atılabilir.

Adli Sicil Kaydı ve Zamanaşımı Süreleri

Cezanın infazı tamamlandığında kayıt adli sicilden silinip arşive alınır (5352 m.9). Arşivden tamamen silinme süresi, mahkûmiyetin başka kanunlarda bir hak yoksunluğuna yol açıp açmadığına bağlıdır. Bir yıl ve üzeri hapis cezası Anayasa m.76’daki milletvekilliği engelini doğurduğu için verme veya ele geçirme suçundaki mahkûmiyetlerin büyük kısmında uzun süreler uygulanır: yasaklanmış hakların geri verilmesi kararıyla on beş, bu karar olmadan otuz yıl (5352 m.12/1-b).

Dava zamanaşımı, m.136/1 için üst sınır dört yıl olduğundan sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Dosyadaki deliller m.136/2’yi gösteriyorsa üst sınır sekiz yıla çıkar ve süre on beş yıl olur. Kesinleşmiş cezanın infazı için tanınan ceza zamanaşımı ise beş yıla kadar hapiste on yıldır (m.68/1-e).

Kişisel Veri Suçunda Kanun Yolları

İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273). Yalnızca sanık başvurmuşsa bölge adliye mahkemesinin yeni hükmü öncekinden ağır olamaz (m.283). HAGB kararına karşı da istinaf yolu açıktır (m.231/12).

Temyiz sınırlıdır. İlk derecede verilen beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin istinaf başvurusu esastan reddedilirse karar kesinleşir (CMK m.286/2-a). Senaryo A’daki 3 yıl 1 ay 15 günlük ceza bu sınırın altında kaldığı için dosyanın son durağı bölge adliye mahkemesi olur; beş yılı aşan cezalarda Yargıtay yolu açılır. Ayrıntılar için ceza muhakemesinde istinaf yazısına ve dosya incelemesi için ceza hukuku ve ceza muhakemesi sayfasına bakılabilir.

Verme veya Ele Geçirme Suçu Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.