Fesat Karıştırma Mahkûmiyetinden Sonra: İnfaz, Memuriyet Engeli, İhale Yasağı ve Arşiv Kaydı

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Fesat karıştırma suçundan verilen bir mahkûmiyet, cezanın süresi kısa olsa bile memuriyete girişin önünü kapatır; 657 sayılı Kanun bu suçları süreye bakmadan engel sayar. Bu yüzden ihale dosyalarında yargılamanın son günü, aslında uzun bir dönemin ilk günüdür. Aşağıda TCK 235 ve 236’daki cezalar hatırlatıldıktan sonra hükmün türüne göre infaz, adli sicil ve arşiv süreleri, ihale yasağı ve hakların geri verilmesi anlatılıyor.

Fesat karıştırma cezası kanunda nasıl kademelenir?

TCK 235, kamu kurum veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım, satım ve kiralama ihaleleri ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişiyi cezalandırır. Hileli davranışla yeterli istekliyi ihaleden uzaklaştırmak, yetersiz olanı içeri almak, gizli tutulması gereken teklif bilgilerini sızdırmak ve isteklilerin fiyatı etkilemek için anlaşması bu sayılan hâllerin başında gelir. TCK 236 ise ihale bittikten sonra, sözleşmenin ifası sırasındaki hileyi ayrı bir suç olarak düzenler.

Madde yalnız bakanlık ve belediyelerin ihalelerini korumaz. Barolar gibi meslek kuruluşlarının, kamunun ortak olduğu şirketlerin ve onlara bağlı vakıfların, kamu yararına çalışan derneklerin ve kooperatiflerin alımları da TCK 235/5 ile koruma altındadır. İhale mevzuatının genel çerçevesi kamu ihale hukuku sayfasında özetleniyor.

Kamu zararının olup olmaması hükmün türünü nasıl değiştirir?

İki ceza aralığı arasındaki fark, hükümden sonraki seçenekleri de belirler. Temel hâlde alt sınır üç yıldır. Sanık lehine TCK 62’ye göre altıda bir indirim yapılsa bile ceza iki yıl altı aya iner; bu süre ertelemenin ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının iki yıllık sınırını aşar. Seçenek yaptırıma çevirme ise ancak bir yıl veya daha az hapiste mümkün olduğundan bu hâlde hiç gündeme gelmez.

Kurum açısından zarar doğmadıysa tablo değişir. Bir yıl hapis üzerinden TCK 62 indirimi uygulanırsa ceza on aya iner ve adli para cezasına çevrilebilir. İki yıla kadar cezalarda erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması tartışılabilir. Yeni CMK 231’e göre bunun için sanığın kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyetinin olmaması ve zararın tamamen giderilmesi gerekir.

Sözleşme aşamasındaki fesat karıştırma hükümde nasıl ayrışır?

İhale temiz yapılmış, sorun teslimde çıkmış olabilir. Varsayalım ki bir okul inşaatında şartnamede yazan demir yerine daha düşük nitelikli malzeme kullanıldı ve kontrol teşkilatı bunu bilerek kabul etti. Bu durum TCK 236/2-d kapsamındadır: yapım ihalesinde eserin veya malzemenin sözleşmeye uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi. Ceza, ihaleye fesatla aynı aralıktadır ve kamu zararı yokluğunda indirim öngören bir fıkra bu maddede bulunmaz.

Hükümden sonraki sonuçlar da büyük ölçüde örtüşür. Edimin ifasına fesat karıştırma 657 sayılı Kanunun katalog suçları arasında ayrıca sayılmıştır. Kabulü yapan görevli bu karşılığında menfaat temin ettiyse TCK 236/3 uyarınca menfaate ilişkin suçtan da ayrıca cezalandırılır; bu durumda iki ayrı mahkûmiyetin infazı birlikte hesaplanır. Kasıtlı suçlardan toplam cezası üç yılı aşan hükümlü doğrudan açık kuruma alınamaz.

Fesat karıştırma mahkûmiyeti memuriyeti nasıl etkiler?

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48/A-5 bendi, kasten işlenen suçlarda genel eşik olarak bir yıl hapis cezasını arar. Aynı bent, ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarını ayrıca sayar ve bu suçlardan mahkûmiyeti, verilen ceza ne kadar olursa olsun ve affa uğramış olsa bile memuriyete engel kabul eder. On ay hapsin adli para cezasına çevrilmesi bu sonucu kaldırmaz; çünkü mahkûmiyet yine vardır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ise farklıdır. Yeni CMK 231/5’e göre bu karar müsadere dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Denetim süresi sorunsuz geçer ve dava düşerse ortada bir mahkûmiyet kalmaz. Kamu görevlilerinin yargılanma usulü soruşturma izni yazısında ele alınıyor.

Görevi kötüye kullanan kamu görevlisinin hakları ne zaman geri gelir?

Kasten işlenen suçtan hapis cezası alan kişi, infaz tamamlanıncaya kadar TCK 53/1’deki haklardan yoksun kalır. Suç, bu haklardan birinin kötüye kullanılmasıyla işlenmişse, örneğin ihale komisyonundaki bir görevli yetkisini kullanarak teklif bilgilerini sızdırmışsa, mahkeme ayrıca cezanın infazından sonra işlemek üzere verilen cezanın yarısından bir katına kadar bu hakkın kullanılmasını yasaklar (TCK 53/5).

TCK dışındaki kanunlardaki yoksunluklar için 5352 sayılı Kanunun 13/A maddesi yasaklanmış hakların geri verilmesi yolunu düzenler. Başvuru için cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi ve kişinin bu sürede yeni suç işlemeyip iyi hâlli yaşadığı konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir. Talep, hükmü veren mahkemeye veya hükümlünün yerleşim yerindeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır.

Hapis cezası infaz kurumunda nasıl çektirilir?

Diyelim ki bir belediye ihalesinde isteklilerle anlaşarak fiyatı yönlendiren kişiye üç yıl altı ay hapis verildi. Kasıtlı suçlarda üç yılı aşan cezalarda savcılık çağrı kâğıdı beklemeden doğrudan yakalama emri çıkarır (5275 m.19/2). Ceza üç yılı aştığı için doğrudan açık kurumda başlamaz; açık kuruma geçiş, kapalı kurumda yapılan değerlendirmeye göre olur.

Genel orana göre koşullu salıverilme için cezanın yarısı, yani yirmi bir ay iyi hâlle kurumda geçirilmelidir. Bu tarihe bir yıl kala açık kurumdaki iyi hâlli hükümlü, kalan sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olmak şartıyla denetimli serbestlik talep edebilir. Koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi de yirmi bir aydır ve iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır.

Ceza davası ile ihale yasağı birbirine nasıl bağlanır?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu iki ayrı yasak öngörür. İdari yasak, kanunun 58. maddesine göre idari yolla bir ila iki yıl için verilir. Ceza mahkemesinin vereceği yasak ise kanunun 59. maddesinde düzenlenir: yasak fiilleri işledikleri tespit edilenler hakkında mahkemece bir yıldan üç yıla kadar ihalelere katılmama kararı verilir. Hakkında kamu davası açılanlar da yargılama sonuçlanıncaya kadar ihalelere katılamaz.

Bu nedenle beraat kararı, ihalelere dönüş açısından da sonuç doğurur. Mahkûmiyet ise ceza ile birlikte ayrı bir yasak süresi başlatabilir. Rüşvet ilişkisi varsa menfaat sağlayan görevli için ayrıca rüşvet suçu hükümleri uygulanır.

Adli sicil ve arşiv kaydı ne zaman silinir?

Ceza infaz edilince kayıt adli sicilden çıkarılıp arşive alınır. Fesat karıştırma mahkûmiyeti, 657 sayılı Kanun gibi TCK dışındaki bir kanunda hak yoksunluğuna yol açtığı için arşivde daha uzun kalır. 5352 sayılı Kanunun 12/1-b bendine göre yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren on beş yıl, alınmamışsa otuz yıl geçince kayıt tamamen silinir.

Dava zamanaşımı temel hâlde on beş yıldır. Kesinleşmiş ceza infaz edilemezse ceza zamanaşımı beş yıldan fazla hapiste yirmi, beş yıla kadar hapiste on yıldır (TCK 68). Kanun yolu süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesinin inceleme yetkisi ceza muhakemesinde istinaf yazısında anlatılıyor.

Fesat Karıştırma Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.