Ceza Kararının Kesinleşmesi ve Kesinleşme Şerhi: Ne Zaman Düşülür, Nasıl Alınır?

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Kesinleşme şerhi, mahkemenin verdiği hükmün altına ya da UYAP’taki karar kaydına düşülen ve kararın hangi tarihte kesinleştiğini gösteren kısa bir nottur. Görünüşte bir kalem işlemidir; oysa infazın başlaması, adli sicil kaydı, ceza zamanaşımı, tazminat ve Anayasa Mahkemesine başvuru gibi pek çok süre bu tarihe bağlanır. Bu yazıda kararın hangi durumlarda ve hangi gün kesinleştiğini, şerhli karar örneğinin nasıl alınacağını ve tarih yanlış yazılmışsa neler yapılabileceğini ele alıyoruz.

Kesinleşme ne demek, şerh neden gerekli?

Bir ceza hükmü, ona karşı başvurulabilecek olağan kanun yollarının, yani istinaf ve temyizin, kullanılması imkânı kalmayınca kesinleşir. Bu andan sonra hüküm yalnızca yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı gibi olağanüstü yollarla değiştirilebilir. Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz (5275 m.4/1).

İnfaz Kanunu, mahkemenin kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı hükmü Cumhuriyet başsavcılığına göndereceğini söyler (5275 m.5/1). Kanun “şerh” kelimesini kullanmaz; ancak bu onay ve kesinleşme tarihi, uygulamada kararın üzerine düşülen ve imzalanan kesinleşme şerhiyle belgelenir. İnfaz bürosu, adli sicil birimi ve diğer kurumlar kararın kesinleştiğini bu şerhten öğrenir.

Ceza kararı hangi tarihte kesinleşir?

Kesinleşme tarihi, kararın türüne ve kanun yolunun kullanılıp kullanılmadığına göre değişir. 7499 sayılı Kanun’la 2024’te yapılan değişiklikten sonra istinaf ve temyiz süreleri, hükmün açıklanmasından değil, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler ve iki haftadır (CMK 273/1, 291/1). Bu nedenle duruşmada hükmü dinleyen sanığın kararı, gerekçeli karar kendisine ulaşmadan kesinleşmez.

Tablodaki son satır sıkça gözden kaçar. Ağır ceza mahkemesindeki Cumhuriyet savcısı, yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesinin hükmüne karşı, kararın kendi başsavcılığına geliş tarihinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir. Sanık ve katılan başvurmasa bile bu süre dolmadan karar kesinleşmiş sayılmaz. İstinaf yolunun kendisi için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Bir örnekle hesaplayalım. Asliye ceza mahkemesi 10 Mart’ta sanığı bir yıl hapse mahkûm etti. Gerekçeli karar sanığa 2 Nisan’da, katılana 4 Nisan’da tebliğ edildi; karar 3 Nisan’da ağır ceza Cumhuriyet başsavcılığına ulaştı. Sanığın süresi 16 Nisan’da, katılanınki 18 Nisan’da, savcılığınki 17 Nisan’da dolar. Kimse başvurmazsa kesinleşme şerhinde, en son dolan süre olan 18 Nisan esas alınarak kesinleşme tarihi yazılır.

Aynı örnekte sanık 12 Nisan’da istinafa başvurmuş olsaydı kesinleşme, bölge adliye mahkemesinin vereceği karara bırakılırdı. Bir yıllık hapis için bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararı temyize kapalı olduğundan (CMK 286/2-a), karar o kararın tarihinde kesinleşir ve şerh bu tarihle düşülür.

Kesinleşme şerhi hangi süreleri başlatır?

Şerhte yazan tarih, birbirinden bağımsız birkaç sürenin başlangıcıdır. Aşağıdaki liste, karar kesinleştiğinde neyin harekete geçtiğini toplu olarak gösterir. Her birinin kendi kuralları vardır; bu yüzden şerhli kararı aldığınız gün bir takvim çıkarmak yararlı olur.

• İnfaz: Kesinleşen hükmü başsavcılık infaz defterine kaydeder ve cezanın süresine göre çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarır (5275 m.20/2).
• Adli sicil: Kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilir (5352 m.4/1).
• Ceza zamanaşımı: Hükmün kesinleştiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK 68/5).
• Tekerrür: Önceki hüküm kesinleştikten sonra işlenen yeni suçta tekerrür hükümleri uygulanır (TCK 58/1).
• Tazminat: Gözaltı veya tutuklama gibi bir koruma tedbiri yüzünden tazminat isteyen kişi, kesinleşmenin kendisine bildirilmesinden sonraki üç ay içinde, en geç de kesinleşmeden itibaren bir yıl dolmadan başvurmalıdır (CMK 142/1).
• Bireysel başvuru: Başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur (6216 m.47/5).

Kesinleşme şerhi nereden ve nasıl alınır?

Kararın kesinleşip kesinleşmediğini önce UYAP Vatandaş Portal veya e-Devlet üzerinden dosya sorgusuyla görebilirsiniz. Şerhli karar örneğine ihtiyaç duyulduğunda, örneğin bir kuruma sunulacaksa veya tazminat davası açılacaksa, hükmü veren mahkemenin yazı işlerine dilekçe verilir. Dosya Yargıtay’dan dönmemişse şerh henüz düşülmemiş olabilir; bu durumda dosyanın ilk derece mahkemesine iade edilmesini beklemek gerekir.

Avukatlar UYAP üzerinden dosyaya erişip şerhli kararı elektronik ortamda alabilir. Vekâletle iş yürütülecekse vekâletname sayfasında anlatılan belgenin dosyaya sunulması gerekir. Örnek için harç veya masraf istenip istenmediği mahkeme kaleminden öğrenilmelidir.

Şerh, kararın son sayfasında ya da ayrı bir sayfada yer alır. Genellikle kararın hangi tarihte kesinleştiğini belirten kısa bir cümle, mahkemenin mührü ve yetkili görevlinin imzasını içerir. Elektronik örneklerde bu bilgiler UYAP’ın güvenli elektronik imzasıyla birlikte görünür; kurumlar çoğu zaman belgenin doğrulama koduyla kontrol edilmesini ister.

Kesinleşme Şerhli Karar Almak İçin Adım Adım

1. Esas ve karar numarasını bulun. Mahkemenin adı, esas ve karar numarası dilekçenin temelidir; UYAP veya e-Devlet’ten öğrenilebilir.
2. Kanun yolu durumunu kontrol edin. Sizin, savcılığın ve varsa katılanın başvurusu bulunup bulunmadığına bakın. Dosya üst mahkemedeyse şerh henüz düşülemez.
3. Dilekçeyi verin. Hükmü veren mahkemenin yazı işlerine “kesinleşme şerhli gerekçeli karar örneği” talebini, kullanım amacıyla birlikte yazın.
4. Şerhi okuyun. Tarih, sanık adı, hangi hüküm fıkrasının kesinleştiği ve imza doğru mu? Birden fazla sanıklı dosyada şerh her sanık için ayrı tarih taşıyabilir.
5. Süre takvimini çıkarın. Tazminat, bireysel başvuru ve infaz gibi kesinleşmeye bağlı sürelerin son günlerini not edin.
6. Hata varsa hemen başvurun. Tebligat usulsüzse veya süre yanlış hesaplanmışsa mahkemeye şerhin düzeltilmesi talebiyle dilekçe verin.

Kesinleşme şerhi yanlışsa ne yapılabilir?

Şerh, mahkemenin kesinleşmeye ilişkin tespitidir ve hatalı olabilir. En sık görülen sorun, gerekçeli kararın usulsüz tebliğ edilmesidir. Tebligat usule aykırıysa kanun yolu süresi başlamamış olur; bu durumda kararın kesinleştiği kabul edilemez. Uygulamada sanık veya müdafi, hükmü veren mahkemeye başvurarak tebligatın usulsüzlüğünü ve kesinleşme şerhinin kaldırılmasını ister; mahkeme talebi kabul ederse yeniden tebliğ yapılır ve süre baştan işler.

İkinci yol, eski hâle getirmedir. Kusuru olmaksızın süreyi kaçıran kişi engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde dilekçe verir. Kanun yolu hakkının kendisine bildirilmemesi de kusursuzluk sayılır (CMK 40/2). Talebin kabulüne ilişkin karar kesindir, reddine karşı itiraz yolu açıktır (CMK 42/2).

Birden fazla sanıklı dosyalarda bir sanık yönünden karar kesinleşirken diğeri yönünden kanun yolu sürebilir. Şerhin her sanık ve her hüküm fıkrası için ayrı yazılıp yazılmadığını kontrol etmek bu yüzden önemlidir.

Beraat ve HAGB kararlarında kesinleşme şerhi de önemli mi?

Evet. Beraat eden kişi, haksız gözaltı veya tutuklama nedeniyle tazminat isteyecekse süre kararın kesinleşmesine bağlıdır; şerhli karar dava dilekçesinin temel ekidir. Beraat kararlarının sonraki etkileri için beraat kararı yazısına bakılabilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında da beş yıllık denetim süresi kararın kesinleşmesiyle başlar. Bu kararlar 7589 sayılı Kanun’la 31 Temmuz 2026’dan itibaren yeniden düzenlendi. Denetim süresinin bitiş tarihini doğru hesaplamak için kesinleşme şerhindeki tarihin esas alınması gerekir.

Kesinleşme Şerhi Hakkında Merak Edilenler

Kesinleşmiş bir mahkûmiyetten sonra infaz, sicil ve olağanüstü kanun yolları Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukuku kapsamında birlikte değerlendirilir. Bölge adliye mahkemelerinin görev ve yetki alanı için bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresi yazısına bakılabilir.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.