Gizli Ses Kaydı Delil Olur mu? Ceza Davasında Ses Kaydı ve Hukuka Uygunluk Sınırı
Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 133 ve 134; CMK 206 ve 217; Anayasa 38
Tehdit edilen, şantaja uğrayan ya da rüşvet teklif edilen kişi, çoğu zaman yaşadığını ispatlamak için telefonunun ses kaydı özelliğine başvurur. Ardından aynı soru gelir: Karşı tarafın haberi olmadan alınan bu kayıt mahkemede delil olarak kullanılabilir mi, yoksa kaydı alan kişi suç mu işlemiş olur? Gizli ses kaydı, ceza yargılamasında hukuka uygun delil ile hukuka aykırı delil arasındaki sınırın en çok tartışıldığı konulardan biridir.
Bu yazıda Türk Ceza Kanununun 133. maddesindeki konuşmaların kayda alınması suçunu, Ceza Muhakemesi Kanununun hukuka aykırı delil yasağını ve Yargıtay’ın ani gelişen olaylarda başka türlü ispat imkânı bulunmaması ölçütüne dayanan yaklaşımını anlatıyoruz.
Bir bakışta
- Suç boyutu
- Katılınan konuşmayı rızasız kaydetmek TCK 133/2 kapsamında suç olabilir
- Delil yasağı
- Hukuka aykırı elde edilen delil hükme esas alınamaz (Anayasa 38/6, CMK 217/2)
- İstisna
- Ani gelişen olayda başka türlü ispat imkânı yoksa kayıt hukuka uygun sayılabilir
- Ölçüt
- Suçun işlendiği anda kayıt, mağdurun kendisini koruma amacı
- Yayma
- Kaydın hukuka aykırı ifşası ayrı bir suçtur (TCK 133/3)
Bu yazıda neler var?
Konuşmayı kaydetmek suç mu?
TCK 133/1, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları ses alma cihazı ile kaydeden kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. Bu hüküm, kişinin katılmadığı bir konuşmayı gizlice kaydetmesini konu alır. Örneğin bir odaya kayıt cihazı bırakılarak başkalarının konuşmasının dinlenmesi bu kapsamdadır.
TCK 133/2 ise kişinin katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda almasını altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırır. Telefon görüşmesini karşı tarafa haber vermeden kaydetmek bu fıkraya girer. Bu nedenle gizli ses kaydı kural olarak suç teşkil edebilecek bir davranıştır ve kaydın varlığı tek başına delil değeri taşıdığı anlamına gelmez.

Hukuka aykırı delil yasağı
Anayasa 38/6’ya göre kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez. CMK 217/2, yüklenen suçun hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini, CMK 206/2-a ise kanuna aykırı olarak elde edilen delilin reddedileceğini düzenler. Bu hükümler, devletin yaptığı hukuka aykırı işlemlerin yanında özel kişilerin hukuka aykırı yollarla elde ettiği deliller bakımından da tartışılır.
Bir gizli ses kaydı hukuka aykırı olarak elde edilmişse, kayıt ve ondan elde edilen sonuçlar hükme esas alınamaz. Bu durumda mahkûmiyet yalnızca kayda dayanıyorsa beraat kararı verilmesi gündeme gelir. Bu nedenle kaydın hangi koşullarda alındığı, delil değerinin belirlenmesinde ilk sorulması gereken sorudur.
Yargıtay hangi kayıtları hukuka uygun kabul ediyor?
Yargıtay, gizli ses kaydını kural olarak hukuka aykırı kabul etmekle birlikte önemli bir istisna geliştirmiştir. Buna göre kişi, kendisine karşı işlenmekte olan bir suçu ani gelişen bir olay sırasında kayda almışsa ve o anda başka türlü ispat imkânı bulunmuyorsa, kayıt hukuka uygun delil sayılabilir. Bu yaklaşımda kaydın amacı başkasının özel hayatına müdahale olmayıp kişinin kendisini suça karşı korumasıdır.
Tehdit, şantaj, hakaret veya rüşvet talebi gibi suçlar çoğu zaman tanık bulunmayan ortamlarda ve sözlü olarak işlenir. Mağdurun bu anda aldığı gizli ses kaydı, suçun ispatı için tek imkân olabilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre bu tür kayıtlar, suçun işlendiği anda, başka bir delil elde etme olanağı bulunmadığından ve hak arama özgürlüğü kapsamında yapılmışsa hukuka uygun delil olarak değerlendirilebilir.

Hangi kayıtlar delil olarak kabul edilmez?
Her gizli ses kaydı bu istisnadan yararlanamaz. Önceden planlanmış, suç işlenmesi beklenmeden kişiyi konuşturmaya yönelik olarak yapılan kayıtlar istisnaya girmez. Örneğin geçmişte yaşanmış bir olayı itiraf ettirmek amacıyla karşı tarafın yönlendirici sorularla konuşturulması ve bunun kaydedilmesi, Yargıtay uygulamasında çoğunlukla hukuka aykırı kabul edilmektedir. Kişinin katılmadığı konuşmaların dinlenmesi veya kaydedilmesi ise hiçbir şekilde bu istisnadan yararlanamaz.
Kaydın bütünlüğü de önemlidir. Montajlı, kesilmiş veya bağlamından koparılmış kayıtların delil değeri tartışmalıdır. Savunma tarafı, kaydın orijinal cihazdan alınmasını ve bilirkişi incelemesiyle bütünlüğünün tespit edilmesini isteyebilir. Kayıttaki sesin kime ait olduğu da gerekirse ses karşılaştırma incelemesiyle belirlenir.
Kaydı yayan kişinin sorumluluğu
TCK 133/3, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesi suretiyle elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırır. Bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza uygulanır.
Bu nedenle hukuka uygun olarak alınmış bir gizli ses kaydı bile sosyal medyada paylaşılmamalıdır. Kaydın yeri, yetkili makama sunulmasıdır. Kaydı savcılığa veya mahkemeye sunmak hak arama özgürlüğünün kullanımıdır; aynı kaydı kamuoyuyla paylaşmak ise ayrı bir suç oluşturabilir ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu da gündeme getirebilir.
Yargıtay bu konuda nasıl karar veriyor?
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 2019/9651 E., 2020/103 K., 06.01.2020: Hırsızlık ve suç eşyasının satın alınması dosyasında, sanıklardan birinin konuşmasının gizlice kaydedildiği bir kayıt delil olarak sunulmuştur. Yargıtay, kaydın ani gelişen ve başka delil elde etme imkânı bulunmayan bir olay sırasında yapılmadığını, gizlice alındığı için delil kabul edilemeyeceğini belirterek beraat hükmünü onamıştır.
Kararın olayını, gerekçesini ve uygulamaya etkisini Gizlice Alınan Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi? başlıklı içtihat incelememizde ayrıntılı olarak ele aldık. Kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden esas ve karar numarasıyla ulaşılabilir.

Kayıt varsa nasıl hareket edilmeli?
Gizli ses kaydına sahip olan kişi, kaydı orijinal hâliyle saklamalı ve kopyasını değiştirmeden bir taşınabilir belleğe aktarmalıdır. Kaydın hangi tarihte, hangi koşullarda ve neden alındığı suç duyurusu dilekçesinde açıklanmalıdır. Bu açıklama, kaydın ani gelişen bir olay sırasında alınıp alınmadığının değerlendirilmesinde belirleyici olur.
Dikkat: Kaydı kesip düzenlemeyin ve sosyal medyada paylaşmayın. Düzenlenmiş kayıt delil değerini yitirebilir; paylaşım ise hakkınızda ayrı bir soruşturma başlatılmasına neden olabilir.
Gizli Ses Kaydı Hakkında Merak Edilenler
Telefon görüşmesini kaydetmek suç mu?
Katıldığınız bir telefon görüşmesini karşı tarafın rızası olmadan kaydetmek TCK 133/2 kapsamında suç oluşturabilir. Ancak kendinize karşı işlenen bir suçu ani gelişen bir olay sırasında, başka türlü ispat imkânı yokken kaydetmeniz hukuka uygun kabul edilebilir.
Rüşvet teklifini kaydetmek delil olur mu?
Kendisine rüşvet teklif edilen kişinin bu teklifi o anda kaydetmesi, başka türlü ispat imkânının bulunmadığı ani gelişen bir olay niteliği taşıyorsa hukuka uygun delil olarak değerlendirilebilir. Kaydın derhâl yetkili makama sunulması önem taşır.
Tehdit mesajını kaydetmek delil olur mu?
Yazılı mesajların ekran görüntüsü ses kaydından farklı olarak kişinin kendisine gönderilen bir içeriği saklamasıdır ve genellikle delil olarak değerlendirilir. Sesli tehditlerin anlık kaydı ise ani gelişen olay ölçütüyle değerlendirilir.
Hukuka aykırı kayıtla mahkûmiyet olur mu?
Hukuka aykırı elde edilen kayıt hükme esas alınamaz (Anayasa 38/6, CMK 217/2). Mahkûmiyet yalnızca bu kayda dayanıyorsa kanun yolunda bozma nedeni oluşur.
Ses kaydının kime ait olduğu nasıl tespit edilir?
Mahkeme veya savcılık, kayıttaki sesin şüpheliye ait olup olmadığını belirlemek için bilirkişi aracılığıyla ses karşılaştırma incelemesi yaptırabilir. Kaydın bütünlüğü de aynı incelemede değerlendirilir.
Dayanak mevzuat
Okumaya devam edin
Yazıyı hazırlayan
Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.
Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?
Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.


