Yalan tanıklıkta tanık sıfatı şartına ilişkin Yargıtay kararı kapak görseli

Yargıtay Kararı: Etkin Pişmanlık Beyanı ile Sonraki Tanıklık Arasındaki Çelişki Yalan Tanıklık mı?

Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 267, 272; CMK 302, 304; Yargıtay 8. CD 2023/3260 E., 2024/1659 K.

Yalan tanıklık suçu, hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan soruşturma veya kovuşturma kapsamında, tanık dinlemeye yetkili merci önünde gerçeğe aykırı beyanda bulunulmasıyla oluşur. Suçun en temel şartı failin tanık sıfatıyla dinlenmesidir. Şüpheli veya sanık olarak verilen ifadeler, içerikleri gerçeğe aykırı olsa bile bu suçun konusunu oluşturmaz. Tanık sıfatı bu nedenle dosyanın ilk incelenmesi gereken unsurudur.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 22.02.2024 tarihli kararında, kendi yargılamasında etkin pişmanlıktan yararlanmak için başkaları hakkında beyanda bulunan ve daha sonra o kişilerin davasında tanık olarak farklı anlatım yapan sanık hakkındaki mahkûmiyeti bozmuştur.

Karar künyesi

Mahkeme
Yargıtay 8. Ceza Dairesi
Esas ve karar
2023/3260 E., 2024/1659 K.
Karar tarihi
22.02.2024
Suç
Yalan tanıklık
Sonuç
Mahkûmiyetin bozulması, oybirliği, tebliğnameye aykırı
Bu yazıda neler var?
  1. Olay ve yargılama süreci
  2. Uyuşmazlık
  3. Yargıtay’ın değerlendirmesi
  4. Kararın önemi ve benzer içtihatlar
  5. Benzer durumda ne yapılmalı?
  6. Tanık Sıfatı Hakkında Merak Edilenler

Olay ve yargılama süreci

Sanık, kendisi hakkında yürütülen bir yargılamada etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak amacıyla başka kişiler hakkında bazı iddialarda bulunmuştur. Daha sonra bu kişiler hakkında açılan davada tanık olarak dinlenmiş ve önceki anlatımından kısmen farklı bir beyanda bulunmuştur. Bu çelişki nedeniyle sanık hakkında iki ayrı iddianame düzenlenmiştir.

Edirne 8. Asliye Ceza Mahkemesi davaları birleştirmiş ve 01.07.2020 tarihinde sanığın beraatine karar vermiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi 10.10.2022 tarihinde savcılığın istinaf başvurusunu kabul ederek beraat kararını kaldırmış ve sanığı iki kez, ertelenen birer yıl sekiz ay hapis cezasıyla cezalandırmıştır. Hüküm temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, sanığın kendi yargılamasında şüpheli veya sanık sıfatıyla verdiği etkin pişmanlık beyanları ile sonradan tanık olarak verdiği anlatım arasındaki çelişkinin yalan tanıklık suçunu oluşturup oluşturmadığıdır.

Yargıtay’ın değerlendirmesi

Yargıtay, TCK 272’deki suçun oluşması için hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılmış soruşturma kapsamında, tanık dinlemeye yetkili merci önünde ve tanık sıfatıyla gerçeğe aykırı beyanda bulunulması gerektiğini hatırlatmıştır. Sanığın etkin pişmanlık kapsamındaki beyanları, kendi yargılamasında şüpheli veya sanık sıfatıyla verilmiştir. Bu beyanlar bakımından tanık sıfatı şartı gerçekleşmemiştir.

Daire ayrıca, bu beyanların bir ihbar veya şikâyet niteliği taşımadığını, bu nedenle iftira suçunu da oluşturmayacağını belirtmiştir. Bölge adliye mahkemesinin mahkûmiyet hükmü CMK 302/2 uyarınca bozulmuş ve dosya CMK 304/2-b gereğince İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmiştir. Karar, tebliğnamedeki görüşe aykırı olarak oybirliğiyle verilmiştir.

Kararın önemi ve benzer içtihatlar

Karar, uyuşturucu, örgüt ve hırsızlık dosyalarında sık rastlanan bir duruma ışık tutmaktadır. Etkin pişmanlıktan yararlanmak isteyen şüpheliler başkaları hakkında beyanda bulunur, sonra bu kişilerin davasında tanık olarak dinlendiklerinde anlatımlarını değiştirebilirler. Yargıtay’a göre bu çelişki, şüpheli sıfatıyla verilen beyan bakımından yalan tanıklık suçunu doğurmaz.

Bu, tanık olarak verilen beyanın her durumda sorumluluk dışında kaldığı anlamına gelmez. Tanık sıfatıyla verilen anlatımın gerçeğe aykırı olduğu başka delillerle ispatlanırsa yalan tanıklık suçu gündeme gelebilir. Aynı Daire 27.09.2022 tarihli bir kararında, hükümden önce etkin pişmanlık göstermeyen sanığın ikrar beyanlarına dayanılarak ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesini yasaya aykırı bulmuş ve TCK 272/2 uyarınca cezalandırılması gerektiğini belirtmiştir.

Yalan tanıklık suçunun oluşması için aranan unsurlar
Yalan tanıklığın unsurları

Benzer durumda ne yapılmalı?

Hem kendi dosyasında şüpheli olarak ifade vermiş hem de başka bir dosyada tanık olarak dinlenecek kişi, iki sıfatın farklı hukuki sonuçları olduğunu bilmelidir. Tanık olarak dinlenirken gerçeği anlatma yükümlülüğü vardır; ancak kendisini veya yakınlarını suçlayacak sorulara cevap vermeme hakkı da bulunur. Önceki beyanından farklı anlatım yapılacaksa bunun nedeni açıkça belirtilmelidir.

Pratik bilgi: Yalan tanıklık suçunda, gerçeğe aykırı tanıklığın hüküm verilmeden önce düzeltilmesi hâlinde TCK 274’teki etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Tanık Sıfatı Hakkında Merak Edilenler

Tanık sıfatı neden önemli?

Yalan tanıklık suçu ancak tanık sıfatıyla verilen gerçeğe aykırı beyanla oluşur. Şüpheli veya sanık olarak verilen ifadeler bu suçun konusunu oluşturmaz.

Etkin pişmanlık beyanından dönmek suç mu?

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, şüpheli sıfatıyla verilen etkin pişmanlık beyanları ile sonraki tanıklık arasındaki çelişkiyi yalan tanıklık saymamıştır.

Bu beyanlar iftira oluşturur mu?

Daire, etkin pişmanlık beyanlarının ihbar veya şikâyet niteliği taşımadığını, bu nedenle iftira suçunu da oluşturmayacağını belirtmiştir.

Yalan tanıklıkta etkin pişmanlık var mı?

Evet. Gerçeğe aykırı tanıklığın hükümden önce düzeltilmesi hâlinde TCK 274 uyarınca etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.

Dayanak mevzuat ve karar

Av. Ahmet Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?

Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.