Cezaevi Görüş Hakkı: Kapalı Görüş, Açık Görüş, Ziyaretçi Listesi ve Avukat Görüşü

Cezaevi Görüş Hakkı: Kapalı Görüş, Açık Görüş, Ziyaretçi Listesi ve Avukat Görüşü

Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Hüküm kesinleşip yakınınız cezaevine girdiğinde ilk merak edilen konulardan biri cezaevi görüş hakkıdır: Kim, ne sıklıkla, ne kadar süreyle ve hangi şekilde görüşebilir? Kuralların çerçevesini 5275 sayılı Kanunun 83. maddesi çizer; ayrıntılar ise 2005 tarihli Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik’tedir. Görüşler kapalı ve açık olmak üzere iki biçimde yapılır; avukat görüşü ise ayrı kurallara bağlıdır.

Bir bakışta

Sıklık
Haftada bir; ayın bir haftası açık, diğerleri kapalı görüş
Süre
Yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olamaz
Ziyaretçiler
Eş, üçüncü dereceye kadar hısımlar, vasi/kayyım ve bildirilen üç kişi
Diğer kişiler
Cumhuriyet başsavcılığının yazılı izniyle
Avukat
Vekâletname olmadan en çok üç görüşme
Bu yazıda neler var?
  1. Cezaevi Görüş Hakkı Kimlere Tanınır?
  2. Kapalı Görüş ile Açık Görüş Arasındaki Fark
  3. Görüş Süresi ve Ziyaret Günleri Nasıl Belirlenir?
  4. Hangi Hükümlüler İçin Özel Kurallar Uygulanır?
  5. Avukat Görüşü Nasıl Yapılır?
  6. Görüş Hakkı Hangi Hâllerde Kısıtlanır?
  7. Ziyarete Giderken Nelere Dikkat Edilmeli?
  8. Görüş Hakkının İhlali Durumunda Ne Yapılmalı?
  9. Cezaevi Görüş Hakkı Hakkında Merak Edilenler

Cezaevi Görüş Hakkı Kimlere Tanınır?

Kanun ziyaretçileri iki gruba ayırır. İlk grupta, belgelendirilmesi koşuluyla eş, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasi veya kayyım bulunur. Yönetmeliğin 9. maddesi bu grubu tek tek sayar: anne, baba, büyükanne, büyükbaba, çocuk, torun, kardeş, gelin, damat, kayınbirader, baldız, yenge, enişte, görümce, kayınvalide, kayınpeder, amca, hala, dayı, teyze ve bunların eşleri, kardeş çocukları ile eşin başka evlilikten çocuğu bunlardan bazılarıdır.

İkinci grup, hükümlünün kuruma kabulde ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişidir. Nişanlı, arkadaş veya iş ortağı bu listeye yazılabilir. Liste kural olarak değiştirilemez; ancak ölüm, ağır hastalık, doğal afet, hükümlünün nakli, ziyaretçinin yerleşim yerini ziyareti imkânsız kılacak biçimde değiştirmesi ya da ziyaretçinin son ziyaretten itibaren altı ay gelmemesi hâlinde değişiklik yapılabilir. Kurum bu kişiler hakkında kolluğa araştırma yaptırabilir ve sakıncalı bulduğunu reddedebilir.

Cezaevi görüş hakkı kapsamında hükümlüyü ziyaret edebilecek kişileri sıralayan kart
Hükümlüyü Kimler Ziyaret Edebilir?

Kapalı Görüş ile Açık Görüş Arasındaki Fark

Kapalı görüş, hükümlü ile ziyaretçi arasında her türlü fiziksel temasın engellendiği, konuşmaların görevlice işitilebildiği özel bölümde yapılır. Açık görüşte ise temas mümkündür; görüşme yine görevli gözetiminde, bu iş için ayrılmış bir salonda gerçekleşir. Çocuğuna sarılmak isteyen bir anne için iki görüş türü arasındaki fark büyüktür.

Yönetmelik 2017’de yapılan değişiklikle düzeni şöyle kurdu: hükümlü yakınlarıyla haftada bir kez görüşür; kurum idaresinin belirlediği bir hafta açık görüş, ayın diğer haftaları kapalı görüş yapılır. Açık görüşler 09.00 ile 17.00 saatleri arasında ve bir buçuk saati aşmamak üzere düzenlenir. Bayramlarda ve Bakanlığın uygun gördüğü özel günlerde ayrıca açık görüş yapılabilir; bu görüş aynı haftadaki kapalı görüşle çakışırsa açık görüş yaptırılır.

Durum Görüş biçimi Sıklık
Kapalı kurumdaki hükümlü (genel kural) Ayda bir açık, diğer haftalar kapalı Haftada bir
Terör ve örgüt suçlarından hükümlü Açık görüş idare ve gözlem kurulu kararıyla Açık görüş iki ayda bir olabilir
Ağırlaştırılmış müebbet Biri açık, biri kapalı On beş günde bir, ayda iki kez
Açık cezaevi ve çocuk eğitimevi Her zaman açık görüş Kurum programına göre
Çocuk hükümlü Açık görüş Süre 1–3 saat

Görüş Süresi ve Ziyaret Günleri Nasıl Belirlenir?

Kanun görüş süresinin yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olamayacağını söyler; 7328 sayılı Kanunla üst sınır bir saatten bir buçuk saate çıkarıldı. Süre, görüşmenin fiilen başladığı andan itibaren işler; yani kapı önünde ya da aramada geçen bekleme süreden düşülmez. Çocuk hükümlüler için süre bir saatten az, üç saatten fazla olmayacak biçimde belirlenir.

Görüş günleri ve saatleri ile bir hükümlünün aynı anda kaç ziyaretçi kabul edebileceği, kurumun fiziki yapısı ve kapasitesine göre kurum tarafından belirlenir. Açık görüş için hükümlüler gruplara ayrılır ve her grubun günü önceden duyurulur. Belirlenen gün ve saat dışında görüş yapılmaz; aynı görüş için ikinci kez izin verilmez. Bu nedenle ziyaretçi, gitmeden önce kurumun ziyaret programını öğrenmelidir.

Pratikte: Okula giden çocuğu olan hükümlüler için idare ve gözlem kurulu kararıyla ziyaretler hafta sonuna alınabilir. Yanında çocuğu bulunan kadın hükümlülerin eş, altsoy ve üstsoyla kapalı görüşleri de talep hâlinde açık görüşe çevrilebilir. Bu imkânlar kendiliğinden işlemez; kurum müdürlüğüne yazılı başvuru gerekir.

Hangi Hükümlüler İçin Özel Kurallar Uygulanır?

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası infaz edilen hükümlüyü yalnızca eşi, çocukları, torunları ve onların çocukları, anne, baba, büyükanne, büyükbaba ve onların anne-babaları, kardeşleri ve vasisi ziyaret edebilir. Görüş on beş gün arayla, tek tek ve günde bir saati aşmamak üzere yapılır. Başsavcılığın ek ziyaret izni verme yetkisi bu hükümlüler için uygulanmaz.

Terör suçları, örgüt kurma, yönetme veya üyelik ve örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlardan mahkûm olanlar ile tehlikeli sayılan hükümlülerin görüşmeleri, önceden bilgilendirmek koşuluyla dinlenebilir ve kaydedilebilir. Kayıtlar amacı dışında kullanılamaz; bir soruşturmaya konu olmamışsa en geç bir yıl sonunda silinir ve silme işlemini Cumhuriyet savcısı denetler. Örgüt suçlarına ilişkin genel çerçeve için suç işlemek amacıyla örgüt kurma yazısına bakılabilir.

Genel kural, örgüt suçları, ağırlaştırılmış müebbet ve açık cezaevinde görüş düzenini karşılaştıran tablo
Hükümlü Türüne Göre Görüş Düzeni

İtiraz etmeden önce: cezaevi görüş hakkı dosyalarında kararı itirazsız bırakmak ya da süreyi kaçırmak geri dönüşü zor sonuçlar doğurabilir. Karar tarihini ve tebliğ tarihini not edip belgelerinizi bir avukatla gözden geçirmeniz seçenekleri açıklığa kavuşturur. İletişim için iletişim sayfası yeterlidir.

Avukat Görüşü Nasıl Yapılır?

Avukat görüşü, cezaevi görüş hakkının sayılan sınırlarına tabi değildir. Hükümlü avukatıyla, meslek kimliğinin gösterilmesi üzerine, tatil günleri dışında ve çalışma saatleri içinde görüşür. Görüşme konuşulanların duyulamayacağı ama güvenlik nedeniyle görülebileceği bir yerde yapılır; savunmaya ilişkin belge ve notlar incelenemez, görüşme dinlenemez ve kaydedilemez. Avukat aynı anda birden fazla hükümlüyle görüşemez.

Vekâletnamesi olmayan bir avukat, mesleğinin icrası çerçevesinde hükümlüyle en çok üç kez görüşebilir; bu imkân çoğu zaman vekâlet ilişkisinin kurulması için kullanılır. Kanunun 59. maddesi bazı terör ve örgüt suçlarında, kanunda sayılan bulgular varsa, savcılığın istemi ve infaz hâkiminin kararıyla görüşme gün ve saatlerinin sınırlandırılmasına imkân tanır. Disiplin cezası alan, hatta hücrede bulunan hükümlünün avukatla görüşmesine engel olunamaz.

Dikkat: Ziyaretçi, kurum güvenliği için alınan tedbirlere aykırı davranırsa görüşmesi derhâl sonlandırılır ve görüşme hakkı kurum en üst amirince bir aydan bir yıla kadar kısıtlanabilir. Hükümlüye para, kıymetli evrak veya eşya verilmesi yasaktır; iletişim araçları ve silahlar ruhsatlı olsa bile kuruma alınmaz. Suç oluşturan davranışlar tutanakla adli makamlara bildirilir.

Görüş Hakkı Hangi Hâllerde Kısıtlanır?

En sık kısıtlama sebebi disiplin cezasıdır. Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası bir ile üç ay arasında hükümlünün görüşe çıkarılmamasını sağlar; sayıma veya aramaya karşı çıkmak, nakle direnmek, kumar oynamak gibi eylemler bu cezayı gerektirir. Hücreye koyma cezasının infazı sırasında da ziyaret yapılmaz. Bu iki hâlde bile resmî mercilerle ve avukatla görüşme engellenemez; ziyaretçi yasağında kanuni temsilciyle görüşme de serbesttir.

Tutuklular için durum farklıdır. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde hâkim veya mahkeme, soruşturmanın ya da davanın selameti için tutuklunun ziyaretçi kabulünü yasaklayabilir veya sınırlayabilir. Bu karar hükümlüler için uygulanmaz; hükümle birlikte tutukluluk sona erdiğinde genel kurallar geçerli olur. Tutukluluk döneminin ayrıntıları için tutuklama yazısına bakılabilir.

Ziyarete Giderken Nelere Dikkat Edilmeli?

Cezaevine giren herkes, görevli veya ziyaretçi ayırt edilmeksizin duyarlı kapıdan geçer; üst arama metal dedektörle, eşya kontrolü x-ray cihazıyla yapılır, şüphe hâlinde elle arama yapılır. Kadın ziyaretçiler kadın görevlilerce aranır. Arama, kişinin onurunu incitecek veya amacını aşacak biçimde yapılamaz. Hükümlü de görüşe çıkarken ve dönerken ayrı yerlerde ve farklı memurlarca aranır.

Ziyaret sırasında hükümlüye para, kıymetli evrak veya eşya verilemez. Suç oluşturmayan ama kuruma sokulması yasak olan eşya, çıkışta sahibine verilmek üzere emanete alınır. Cep telefonu ve her türlü iletişim aracı ziyaret alanına götürülemez. Kimlik kartının yanında, ilk ziyarette yakınlığı gösteren nüfus kayıt örneğini bulundurmak işlemleri hızlandırır. Hükümlünün ihtiyacı olan para ise kurumun belirlediği usulle emanet hesabına yatırılır.

Ziyaret düzeni, cezanın infaz rejimiyle doğrudan bağlantılıdır: açık cezaevine ayrılan hükümlü her zaman açık görüş yapar ve özel izinle aileyi evde de görebilir. Ceza türlerinin ve infaz rejimlerinin genel çerçevesi için hapis cezaları yazısı yol gösterir.

Görüş Hakkının İhlali Durumunda Ne Yapılmalı?

  1. Belgeyle başvurun. Ziyaret için nüfus kayıt örneği veya evlilik belgesi gibi yakınlığı gösteren belgeler kuruma sunulur; liste dışındaki kişi için Cumhuriyet başsavcılığından yazılı izin istenir.
  2. Ret gerekçesini yazılı isteyin. Ziyaretçi listesine eklenmeme, açık görüşün verilmemesi veya görüşmenin sonlandırılması hâlinde kurumdan gerekçeli tutanak ya da yazı talep edilir.
  3. On beş gün içinde şikâyet edin. Dışarıyla ilişkilere dair işlemler 4675 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamındadır. Şikâyet, işlemin öğrenildiği günden başlayarak on beş gün içinde ve işlem tarihinden itibaren en geç otuz gün dolmadan infaz hâkimliğine yapılır.
  4. Disiplin kaynaklı yasağa ayrıca itiraz edin. Ziyaret yasağı bir disiplin cezasıysa şikâyet disiplin kurulu kararına yöneltilir; hâkim bu durumda hükümlünün savunmasını alır.
  5. Kararın tebliğini izleyin. İnfaz hâkiminin kararına karşı iki haftalık itiraz süresi tebliğle başlar; itiraz ağır ceza mahkemesince incelenir.
Ziyaret veya görüş kısıtlamasına karşı belge, şikâyet ve itiraz adımlarını gösteren şema
Görüş Hakkı Kısıtlanınca İzlenecek Yol

Cezaevi Görüş Hakkı Hakkında Merak Edilenler

Nişanlım beni ziyaret edebilir mi?

Edebilir, ancak akraba olmadığı için kuruma kabulde bildirdiğiniz üç kişilik listeye yazılmış olması gerekir. Listede yeri yoksa Cumhuriyet başsavcılığından makul sebebe dayalı yazılı izin istenebilir; kurum kolluk araştırması sonrası sakıncalı bulursa reddedebilir.

Haftalık görüşü kaçırırsam telafisi olur mu?

Aynı görüş için ikinci izin verilmez; kaçırılan görüş ileri bir haftaya devredilmez. Görüntülü telefon altyapısı olan kurumlarda, haftalık ziyaret hakkını kullanmayan hükümlünün sonraki haftaki görüntülü görüşme süresine otuz dakika eklenir.

Ziyarete çocuk getirebilir miyim?

Getirebilirsiniz; çocuk hükümlünün akrabası ise genel kurallar uygulanır. Ziyaretçi ergin değilse ve üç kişilik liste kapsamında geliyorsa, çocuğun anne-babasının veya yasal temsilcisinin rızası aranır.

Engelli bir yakınım kapalı görüşe uygun değilse ne olur?

Sağlık kurulu raporuyla engelli olduğu belirlenen ziyaretçinin veya hükümlünün durumu kapalı görüşe uygun değilse, idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı görüş açık görüş şeklinde yaptırılabilir. Gerekirse ziyaret hakkı olan başka bir kişinin refakatine de izin verilir.

Bayram açık görüşüne kimler katılabilir?

Bakanlığın uygun gördüğü millî ve dinî bayramlar ile özel günlerde, yönetmeliğin 9. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında sayılan yakınlar ve üç kişilik listedekiler açık görüşe katılabilir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası infaz edilenler ise bu görüşü yalnızca anne, baba, eş, çocuk, torun, büyükanne, büyükbaba ve kardeşleriyle yapabilir; tarihler kurum tarafından önceden duyurulur.

Avukatım hafta sonu görüşmeye gelebilir mi?

Kural olarak hayır; avukat görüşü tatil günleri dışında ve çalışma saatleri içinde yapılır. Zorunlu hâllerde belirlenen gün ve saatler dışındaki görüşmelere Cumhuriyet başsavcılığı yazılı izin verebilir. Savunma hakkının genel çerçevesi için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Av. Ahmet Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Kararla ilgili bir sorunuz mu var?

Hükümden sonraki süreler kısadır. Görüşmeden önce kararın tebliğ tarihini, gerekçeli kararı ve varsa infaz evrakını yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.