Konut Dokunulmazlığını İhlal (TCK 116): Şikâyet, Uzlaştırma ve Ceza Ne Olur?

Gözden geçirme: 7 Kasım 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 116, 119 ve 142/4; CMK 253

Tartıştığınız komşunuzun bahçesine izinsiz girdiğiniz, ayrıldığınız eşinizin oturduğu daireye anahtarla geçtiğiniz ya da kiracınız evde yokken daireyi kontrol etmek istediğiniz bir anı düşünün. O sırada niyetiniz zarar vermek olmasa bile, karşı taraf polise başvurduğunda kendinizi konut dokunulmazlığını ihlal suçlamasıyla ifade verirken bulabilirsiniz. Bu suç, günlük hayatın en sıradan anlaşmazlıklarından doğabildiği için çoğu zaman hafife alınır.

Bu yazıda Türk Ceza Kanununun (TCK) 116. maddesinin hangi yerleri koruduğunu, rızanın kimden arandığını, gece vakti ve cebir hâlinde cezanın nasıl ağırlaştığını anlatıyoruz. Ardından şikâyet süresini, uzlaştırma sürecini, soruşturmanın işleyişini ve hükümden sonra karşılaşılabilecek HAGB, erteleme, adli sicil ve memuriyet gibi sonuçları sırasıyla ele alıyoruz. Son bölümde ise suçlamayla karşılaştığınızda atabileceğiniz pratik adımları özetliyoruz.

Konut dokunulmazlığını ihlal suçu nedir, hangi yerler korunur?

TCK 116, bir kimsenin konutuna veya konutunun eklentilerine onun rızasına aykırı olarak girmeyi ya da rızayla girdikten sonra oradan çıkmamayı suç olarak tanımlar. Korunan değer mülkiyet hakkından çok kişinin evindeki huzuru ve özel alanıdır. Bu nedenle suçun mağduru tapu sahibi olmayabilir; evde fiilen yaşayan kişi, kiracı da olsa, korunan kişidir. Konut kavramı ev ve daireyle sınırlı kalmaz; otel odası, yazlık ve sürekli barınılan benzer yerler de bu koruma altına girebilir.

Eklenti, konutla bütünlük gösteren ve onun kullanımına ayrılmış bahçe, avlu, garaj, kiler veya depo gibi bölümleri ifade eder. Maddenin ikinci fıkrası işyerlerini de korur. Ancak açık rıza alınmadan girilmesi âdet olan yerler, örneğin bir mağazanın müşteriye açık satış alanı, bu korumanın dışında kalır. Aynı işyerinin personel odası, arka deposu veya muhasebe bölümü ise rıza olmadan girildiğinde suçun konusu olabilir.

Suç iki farklı davranışla işlenir. Birincisi rızaya aykırı şekilde içeri girmektir. İkincisi, başta izinle içeri alınan kişinin ev sahibi çıkmasını istediği hâlde orada kalmayı sürdürmesidir. Varsayımsal bir örnekle, misafir olarak davet edilen bir kişi tartışma sonrası defalarca evden ayrılması istendiği hâlde kalmakta direnirse, girişi hukuka uygun olsa bile çıkmama nedeniyle sorumluluk doğabilir.

Rıza kimden aranır, ortak kullanılan yerlerde ne olur?

Suçun özünü rızaya aykırılık oluşturur. Rıza açıkça söylenebileceği gibi davranışlardan da anlaşılabilir; örneğin kapıyı açıp içeri buyur etmek örtülü bir rıza sayılır. Rızanın girişten önce veya giriş anında var olması gerekir. Sonradan verilen onay, kural olarak gerçekleşmiş girişi hukuka uygun hâle getirmez. Kandırarak alınan rıza da, örneğin kendini görevli gibi tanıtarak eve girme, hukuken geçerli kabul edilmeyebilir.

TCK 116/3, evlilik birliğinde veya bir konutun ya da işyerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanıldığı durumlarda özel bir kural getirir. Bu yerleri kullananlardan birinin rızası varsa, birinci ve ikinci fıkralar uygulanmaz. Ancak bu rızanın meşru bir amaca yönelik olması şarttır. Ev arkadaşlarından birinin misafir kabul etmesi bu kapsama girer.

Uygulamada en çok tartışılan durum, ayrı yaşayan eşler ve kira ilişkileridir. Ortak konuttan ayrılmış bir eşin, diğer eşin rızası olmadan eve girmesi suçlamaya konu olabilir. Ev sahibinin anahtarı elinde bulundurması da kiracının rızası olmadan daireye girme hakkı vermez. Kira veya tahliye uyuşmazlıklarının icra ya da dava yoluyla, yani hukuki yollarla çözülmesi bu nedenle ayrıca önem taşır.

TCK 116 cezası ne kadar, hangi hâller cezayı ağırlaştırır?

Ceza, fiilin işlendiği yere ve işleniş biçimine göre değişir. Konut ve eklentilerinde temel ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir. İşyeri ve eklentilerinde ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; burada hâkim ikisinden birini seçer. Suç cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenirse ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar. TCK 6, gece vakti kavramını güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önceye kadar süren zaman dilimi olarak tanımlar.

TCK 119, kişilerin huzur ve sükûnuna karşı suçlar bölümündeki ortak ağırlaştırıcı hâlleri düzenler. Suçun silahla, kişinin kendini tanınmayacak hâle koymasıyla, birden fazla kişi tarafından birlikte, suç örgütünün korkutucu gücünden yararlanarak ya da kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde ceza bir kat artırılır. Birden fazla kişi koşulu için kişilerin birlikte fail olarak hareket etmesi gerekir. Cezanın belirlenmesinde iyi hâl indirimi ve diğer kanuni indirimler de ayrıca dikkate alınır.

Şikâyet ve uzlaştırma süreci nasıl işler?

Konut ve işyerine yönelik temel hâller mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Bu süre geçtikten sonra yapılan şikâyetle soruşturma yürütülemez. Mağdur şikâyetinden vazgeçerse, sanık da vazgeçmeyi kabul ederse dava düşer. Cebir, tehdit veya gece vakti gibi nitelikli hâllerde ise uygulamada şikâyet aranmadığı kabul edilir; savcılık olayı öğrendiğinde re’sen soruşturma başlatır.

TCK 142/4 ayrıca önemli bir istisna getirir: hırsızlık suçunu işlemek amacıyla konut dokunulmazlığı ihlal edilmiş veya mala zarar verilmişse, bu suçlar için de şikâyet aranmaz. Bu durumda mağdurun şikâyetten vazgeçmesi konut dokunulmazlığı yönünden soruşturmayı sona erdirmez. Varsayımsal olarak, eşya almak için bahçe kapısını kırarak avluya giren kişi hakkında hırsızlık, mala zarar verme ve konut dokunulmazlığı suçlamaları birlikte ve şikâyet aranmaksızın yürütülür.

Ceza Muhakemesi Kanununun (CMK) 253. maddesi, konut dokunulmazlığının ihlalini fıkra ayrımı yapmadan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayar. Uzlaştırma, bir uzlaştırmacı aracılığıyla şüpheli ve mağdurun anlaşma imkânını değerlendirdiği süreçtir. Soruşturmada uzlaşma sağlanır ve edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Ancak aynı mağdura karşı uzlaştırma kapsamı dışında kalan başka bir suç da birlikte işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Uzlaşmanın sonradan nasıl yürüdüğünü uzlaşma konusu dosyalar yazımızda anlattık.

Konut dokunulmazlığı hangi suçlarla birlikte gündeme gelir?

Konut dokunulmazlığının ihlali çoğu zaman tek başına kalmaz. Eve girildikten sonra eşya alınmışsa hırsızlık, kapı veya kilit kırılmışsa mala zarar verme, içeride bağırıp korkutma olmuşsa tehdit veya hakaret suçlamaları da dosyaya eklenebilir. Kural olarak her suç kendi unsurlarına göre ayrı değerlendirilir ve şartları varsa ayrı ayrı cezaya hükmedilir. Konuttan veya eklentisinden eşya alınması hâlinde hırsızlığın nitelikli şekli gündeme gelir; bu durumda ceza, hırsızlık için öngörülen daha ağır yaptırımlar üzerinden ayrıca hesaplanır.

Aile içi ayrılık dönemlerinde ise konut dokunulmazlığı suçlaması ısrarlı takip, tehdit ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararlarıyla birlikte görülebilir. Eski eşin evine izinsiz gitmek, mahkemenin verdiği uzaklaştırma kararı varsa ayrıca zorlama hapsi gibi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle olayın tüm bağlamıyla değerlendirilmesi, hangi suçlamaların gerçekten oluştuğunun belirlenmesi açısından önemlidir. Tek bir ziyaret ile tekrarlanan ve korku yaratan gidişler arasındaki fark da bu değerlendirmede dikkate alınır.

Soruşturma ve yargılama nasıl ilerler?

Süreç genellikle mağdurun karakola veya savcılığa yaptığı başvuruyla başlar. Kolluk, olay yeri tutanağı düzenler, varsa güvenlik kamerası kayıtlarını, kapı ve kilitteki izleri, komşu tanıklarını ve telefon kayıtlarını toplar. Şüpheli ifadeye çağrılır; ifade sırasında avukat yardımından yararlanma ve susma hakkı vardır. İfade öncesi hazırlık için ifadeye çağrılma yazımıza göz atabilirsiniz. İfadede söylenenler dosyanın ilerleyen aşamalarında da delil olarak kullanılır.

Savunmada çoğu zaman rızanın varlığı, girilen yerin konut veya eklenti niteliği taşıyıp taşımadığı, olayın saati ve cebir kullanılıp kullanılmadığı tartışılır. Varsayımsal olarak, ortak kullanılan bir apartman bahçesine giriş ile kapalı bir dairenin içine giriş arasında hukuki değerlendirme farklı olabilir. Mesajlaşmalar, daha önce verilmiş anahtar veya ev sahibinin davetini gösteren kayıtlar rıza tartışmasında belirleyici delil olabilir.

Uzlaşma sağlanamazsa savcılık iddianame düzenler ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren hâllerde mahkeme, duruşma açmadan dosya üzerinden karar verilen basit yargılama usulünü uygulayabilir. Bu usulde mahkûmiyet hâlinde sonuç cezadan dörtte bir oranında indirim yapılır. Bu usulle verilen hükme karşı kanunda öngörülen itiraz yolu açıktır.

Hükümden sonra neler olur: HAGB, erteleme, sicil ve memuriyet

Mahkûmiyet hâlinde hâkim, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verebilir. HAGB, belirli bir denetim süresi boyunca kasıtlı yeni bir suç işlenmemesi hâlinde hükmün ortadan kalkmasını sağlayan bir kurumdur. 7589 sayılı Kanunla bu kurumun şartları yeniden düzenlendi; güncel koşulları HAGB değişikliği yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Denetim süresi boyunca yükümlülüklere uyulması, kararın kalıcı sonuç doğurması için gereklidir.

HAGB uygulanmazsa, bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ise şartları varsa ertelenebilir. Cezanın infazına geçilirse koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik bakımından suç tarihine ve suç türüne göre belirlenen infaz rejimi uygulanır. 2026 yılındaki infaz değişikliklerini infaz düzenlemesi 2026 yazımızda özetledik.

Kesinleşen mahkûmiyet, hapis veya adli para cezası fark etmeksizin adli sicile kaydedilir. HAGB kararı ise kural olarak adli sicil kaydında görünmez ve yalnızca yargı mercilerinin erişebildiği ayrı bir sistemde tutulur. Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası, kamu görevine girişte engel oluşturabilir. Bu sonuçların ayrıntısını memuriyete engel suçlar yazımızda bulabilirsiniz.

Konut dokunulmazlığını ihlal suçlamasında ne yapmalı?

Suçlamayla karşılaştığınızda ilk adım, olayın tarihini, saatini ve o yere nasıl girdiğinizi gösteren bilgileri bir araya getirmektir. Size verilmiş bir anahtar, davet mesajı, kira sözleşmesi veya ortak kullanımı gösteren belgeler varsa saklayın. Mağdurla tartışmaya girmekten, ona tekrar gitmekten ve mesaj göndermekten kaçının; bu davranışlar yeni suçlamalara ya da koruma kararlarına yol açabilir.

Uzlaştırmacı sizinle iletişime geçtiğinde teklifin içeriğini dikkatle değerlendirin ve edimi yerine getirebileceğinizden emin olun. Uzlaşma olmazsa savunmanızı rıza, yerin niteliği ve olayın saati gibi unsurlar üzerinden kurmanız gerekir. Ankara ve Çankırı adliyelerinde yürüyen dosyalarda da süreç aynı kurallara bağlıdır. Bu tür dosyalara yaklaşımımızı ceza hukuku çalışma alanımız sayfasında bulabilirsiniz. Sürelerin kısa olması nedeniyle ilk günlerde hareket etmek önem taşır.

Konut Dokunulmazlığını İhlal Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.