Sosyal Medyadan Alışveriş Dolandırıcılığı: Sahte Satıcı Hesabı, Nitelikli Hâl ve Ceza

Gözden geçirme: 7 Kasım 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 157 ve 158/1-f, g, h; TCK 168

Bir paylaşım uygulamasında indirimli ürünler satan, binlerce takipçisi ve olumlu yorumları bulunan bir mağaza sayfası görüyorsunuz. Mesajla sipariş verip ödemeyi yapıyorsunuz; ürün hiç gelmiyor ya da kutudan bambaşka bir şey çıkıyor. Kısa süre sonra sayfa kapanıyor. Sosyal medya alışveriş dolandırıcılığı olarak bilinen bu tabloda soruşturma, sayfayı açan kişiden mesajlara cevap veren çalışana, parayı alan hesap sahibinden ürünü kargolayan kişiye kadar uzanabilir.

Bu yazıda sahte satıcı hesabı üzerinden yapılan satışların hangi durumda dolandırıcılık sayıldığını, nitelikli hâlin hangi ölçütlerle belirlendiğini, hesabı yöneten ve satışa katılan kişilerin sorumluluğunu, taklit ürün satışının ayrı bir suç oluşturup oluşturmadığını ve hükümden sonra karşılaşılabilecek sonuçları anlatıyoruz. Örnekler varsayımsaldır ve amaçları, bu tür bir suçlamayla karşılaşan kişinin dosyasındaki temel soruları görmesine yardımcı olmaktır.

Sosyal medya alışveriş dolandırıcılığı nasıl oluşur?

Dolandırıcılık, Türk Ceza Kanunu (TCK) 157. maddede hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamak olarak tanımlanır. Sosyal medyada bu hile çoğu zaman gerçekte satılmayacak ürünlerin satışa sunulması, satın alınmış takipçi ve sahte yorumlarla güven oluşturulması ve ödemenin ürün gönderilmeden önce istenmesi biçiminde görülür. Mağdur bu görüntüye güvenerek parayı gönderir ve zarar bu anda doğar.

Her yalan söz dolandırıcılık için yeterli sayılmaz. Uygulamada hilenin, mağdurun kontrol etme imkânını etkisiz bırakacak yoğunlukta olması ve gerekiyorsa dış görünüşle desteklenmesi aranır. Profesyonel görünen bir mağaza sayfası, sahte kargo takip numarası veya gerçek bir markanın görsellerinin kullanılması bu desteğe örnektir. Öte yandan geç teslim edilen veya ilandaki özelliklere tam uymayan bir ürün, satıcının baştan aldatma kastı bulunmadıkça kural olarak hukuki uyuşmazlık olarak değerlendirilir. Bu ayrımı kapora dolandırıcılığı yazımızda da ele aldık.

Sosyal medyadan satış hangi durumda nitelikli dolandırıcılık sayılır?

TCK 158/1-f bendi, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenmesini nitelikli hâl sayar ve dört yıldan on yıla kadar hapis ile menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezası öngörür. Uygulamada mağdurun failin kimliğini görmeden, yalnızca sosyal medya hesabındaki görüntüye güvenerek ödeme yaptığı olaylar çoğunlukla bu bent kapsamında değerlendirilir. Bununla birlikte alıcı ile satıcının ilanı gördükten sonra yüz yüze buluşup alışverişi elden tamamladığı olaylarda basit dolandırıcılık kabul edilen kararlar da bulunur.

Bazı olaylarda başka bentler de tartışılır. 158/1-g bendi basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılmasını, 158/1-h bendi ise tacirin veya şirket adına hareket eden kişinin ticari faaliyeti sırasında işlenen dolandırıcılığı nitelikli hâl sayar. Bu iki bentte ceza üç yıldan on yıla kadar hapistir. Birden fazla bendin koşulu bulunsa da kural olarak tek bir nitelikli dolandırıcılık cezası verilir ve daha ağır ceza öngören bent esas alınır. Nitelikli hâllerin tamamı için nitelikli dolandırıcılık cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Hesabı yöneten, mesajlara cevap veren ve kargolayan kişi sorumlu mu?

Sahte mağaza sayfasını kuran, ürünleri listeleyen ve ödemeyi isteyen kişi, suçun kanuni tanımındaki fiili gerçekleştirdiği için fail olarak sorumlu tutulur. Ancak bu tür sayfalar çoğu zaman birden fazla kişiyle yürütülür: mesajlara cevap veren bir çalışan, paylaşımları hazırlayan bir sosyal medya sorumlusu, paketleri kargoya veren bir kişi ve ödemelerin yatırıldığı hesabın sahibi aynı dosyada yer alabilir. Bu kişilerin sorumluluğu, satışların gerçeğe aykırı olduğunu bilip bilmedikleri sorusuna bağlıdır.

Varsayımsal olarak, iş ilanıyla işe alınan ve kendisine verilen hazır metinlerle müşterilere cevap veren bir çalışan, siparişlerin gönderilmediğini bilmiyorsa kast unsuru oluşmaz. Aynı çalışan şikâyetlerin biriktiğini, ürünlerin hiç sipariş edilmediğini gördüğü hâlde yeni ödemeler almaya devam ettiyse değerlendirme değişir. Ödemeleri kendi hesabına alan kişinin durumu ise fail ile yardım eden ayrımı ve TCK 158/4 indirimi açısından ayrıca incelenir; bu konuyu İBAN veren yardım eden mi yazımızda anlattık.

Ürünün reklamını ücret karşılığında yapan bir hesap sahibi bakımından da aynı ölçüt geçerlidir. Reklamı yapılan satıcının dolandırıcılık amacıyla hareket ettiğinden haberi bulunmayan kişi, bu reklam nedeniyle dolandırıcılığa iştirak etmiş sayılmaz. Bununla birlikte şikâyetler kamuya açık hâle geldikten sonra reklama devam edilmesi, kast tartışmasında dikkate alınabilecek bir olgudur. Reklam anlaşmasının içeriği, satıcıyla yapılan yazışmalar ve ödemenin nasıl yapıldığı bu nedenle saklanmalıdır.

Hesabı çalınan veya fotoğrafları kullanılan kişinin durumu nedir?

Sosyal medya alışveriş dolandırıcılığı dosyalarında sık rastlanan bir durum, gerçek bir işletmenin veya kişinin hesabının ele geçirilerek satış sayfasına dönüştürülmesidir. Böyle bir olayda mağdurlar hesabın asıl sahibini şikâyet edebilir ve hesap sahibi ifadeye çağrılabilir. Hesabın kendi iradesi dışında başkasının kontrolüne geçtiği, satışlara ve ödemelere katılmadığı ortaya konursa hesap sahibi bakımından suç oluşmaz. Hesabın ele geçirilmesi ise ayrıca bilişim suçu olarak soruşturulur; bu konuyu sosyal medya hesabı çalma yazımızda anlattık.

Başka bir işletmenin ürün fotoğraflarının veya bir kişinin portre görüntülerinin izinsiz kullanılarak sahte sayfa açılması da mümkündür. Görselleri kullanılan kişi, sahte sayfanın varlığını fark ettiği anda platforma bildirim yapmalı ve gerekiyorsa savcılığa başvurmalıdır. Bu bildirimler, ileride açılabilecek bir soruşturmada sahte sayfayla ilişkisinin bulunmadığını gösteren önemli kayıtlar olur. Mağdurlardan gelen mesajlara sakin bir dille, sahte sayfayla bağlantınız olmadığını belirterek cevap vermek de olayın aydınlatılmasına katkı sağlar.

Taklit ürün satışı ayrı bir suç oluşturur mu?

Sosyal medyada bilinen bir markanın ürünü olarak sunulan, ancak gerçekte taklit olan ürünlerin satışı, dolandırıcılığın yanında başka bir suçu da gündeme getirebilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, başkasına ait marka hakkına tecavüz ederek mal satan veya satışa arz eden kişiler için hapis ve adli para cezası öngörür. Alıcıya ürünün orijinal olduğu söylenerek fiyat alınmışsa dolandırıcılık, ürünün taklit olduğu açıkça belirtilmiş ve alıcı bunu bilerek satın almışsa yalnızca marka hakkına tecavüz tartışması öne çıkar. Marka suçunun sonuçlarını marka ihlali cezası yazımızda bulabilirsiniz.

Aynı satış hem dolandırıcılık hem marka hakkına tecavüz oluşturuyorsa, iki suç için ayrı ayrı yargılama yapılıp yapılmayacağı ve cezaların nasıl belirleneceği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu nedenle iddianamede hangi suçların hangi fiillere dayandırıldığı dikkatle incelenmelidir. Taklit ürünlere ayrıca el konulması ve müsadere edilmesi de gündeme gelir. Ürünlerin nereden ve hangi belgeyle tedarik edildiği, satıcının iyi niyetini gösterme bakımından önem taşıyan bir sorudur; bu nedenle alış faturaları ve tedarikçiyle yazışmalar saklanmalıdır.

Soruşturmada hangi deliller toplanır?

Mağdurun şikâyetiyle birlikte ödeme kayıtları, mesajlaşmalar, sayfanın ekran görüntüleri ve kargo bilgileri dosyaya girer. Savcılık ayrıca sosyal medya platformundan hesabın açılış ve giriş bilgilerini, telefon numarasının abone kayıtlarını ve ödemelerin yatırıldığı hesabın hareketlerini isteyebilir. Platformun yurt dışında bulunması bu bilgilerin gelmesini geciktirebilir; bu nedenle soruşturmalar uzun sürebilir. Para alan hesaplar ise 7571 sayılı Kanunla Ceza Muhakemesi Kanununa (CMK) eklenen 128/A maddesi uyarınca bankalarca kırk sekiz saate kadar askıya alınabilir.

Dava açılırsa basit ve nitelikli dolandırıcılık davaları asliye ceza mahkemesinde görülür. Dolandırıcılık şikâyete bağlı bir suç olmadığından mağdur şikâyetinden vazgeçse bile soruşturma ve dava devam eder. Basit dolandırıcılık uzlaştırma kapsamındadır, nitelikli dolandırıcılık ise bu kapsamın dışında kalır. Çok sayıda mağdurun bulunduğu dosyalarda her mağdur bakımından ayrı ceza gündeme gelebileceğinden, dosyaların birleştirilmesi ve mağdur sayısının doğru belirlenmesi önem taşır.

Şüpheli olarak ifade verirken müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkınız vardır. Sosyal medya dosyalarında ekran görüntülerinin kime ait hesaptan alındığı, mesajların tam ve değiştirilmemiş hâlde olup olmadığı ve hesabın belirli tarihlerde kim tarafından kullanıldığı tartışılabilir. Bu nedenle delillerin dosyaya hangi yolla girdiği ve bilirkişi incelemesi yapılıp yapılmadığı, savunmanın ilk aşamada kontrol etmesi gereken konular arasındadır.

Hükümden sonra neler olur: etkin pişmanlık, HAGB ve sicil

Mağdurların zararının giderilmesi bu dosyalarda cezayı en çok etkileyen etkenlerden biridir. TCK 168 uyarınca zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilinceye kadar giderilirse yarısına kadar indirilir; kısmi ödemede mağdurun rızası aranır. Zararın giderilmesi aynı zamanda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) şartlarındandır. HAGB’nin 7589 sayılı Kanunla değişen şartları için HAGB değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB uygulanmazsa iki yıl veya daha az süreli hapis cezasında erteleme değerlendirilebilir. İnfaz edilecek cezalarda koşullu salıverilme oranı 5275 sayılı Kanuna göre suç tarihi ve suç türü dikkate alınarak hesaplanır. Dolandırıcılıktan mahkûmiyet adli sicile işlenir ve memuriyete girişte engel suçlar arasında yer alır. Birden fazla mağdur için ayrı cezalar verilmişse bu cezalar infaz aşamasında toplanır ve tahliye tarihi toplam ceza üzerinden hesaplanır.

Sosyal medya alışveriş dolandırıcılığı suçlamasında ne yapmalı?

İfadeye çağrıldıysanız önce dosyadaki rolünüzü netleştirin: sayfanın sahibi, çalışanı, ödeme alan hesap sahibi, reklamı yapan kişi veya hesabı ele geçirilen kişi olarak mı şüphelisiniz? Her rolün savunması farklı belgelere dayanır. İş ilişkisini gösteren yazışmalar, size verilen talimatlar, ödeme dekontları, kargo kayıtları ve gerçekten gönderilen ürünlerin faturaları bir araya getirilmelidir. Satışların bir kısmı gerçekten teslim edildiyse bunun belgelenmesi, aldatma kastı tartışmasında önemli bir yer tutar.

Mağdurlarla doğrudan yazışarak baskı kurmaktan kaçının; zararın giderilmesi düşünülüyorsa ödemeyi belgeli ve resmî yollarla yapın. İddianamedeki nitelendirmenin basit dolandırıcılık mı, nitelikli dolandırıcılık mı olduğu ceza miktarını, uzlaştırma imkânını ve HAGB ihtimalini doğrudan etkiler; bu nedenle nitelendirmenin delillerle uyumlu olup olmadığı her aşamada değerlendirilmelidir. Ankara ve Çankırı adliyelerinde yürüyen bu tür dosyalarda izlediğimiz yaklaşımı bilişim hukuku çalışma alanımız sayfasında bulabilirsiniz.

Sosyal Medya Alışveriş Dolandırıcılığı Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.