Marka İhlali Cezası Kesinleşince: Adli Para, HAGB, Müsadere ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Duruşma salonunda karar okunduğunda marka ihlali cezası artık bir olasılık değil, infaz edilecek ya da denetim altında bekletilecek somut bir hükümdür. Sanığın aklındaki sorular da o andan itibaren değişir: Para cezası nasıl ödenecek, depoda el konulan mallar ne olacak, şirket bu karardan etkilenir mi, kayıt ne zaman silinir?

Bu yazı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.30’daki suçları hüküm aşamasından geriye doğru okuyor. Suçun tanımı ve ceza aralığı kısaca hatırlatılıyor; asıl ağırlık karar, infaz, sicil, süreler ve hukuk mahkemesinden çıkan kararın ceza dosyasıyla ilişkisi üzerinde.

Bu yazıda neler var?

1. Marka ihlali cezası hangi aralıktan hesaplanır?
2. Mahkeme hangi hükmü kurabilir: HAGB, erteleme, çevirme
3. Adli para cezası nasıl ödenir, ödenmezse ne olur?
4. Hapis cezası infaz edilirken neler değişir?
5. El konulan taklit ürünler ve şirket hakkında verilen tedbirler
6. Marka ihlali cezası adli sicilde ne kadar kalır?
7. Hüküm kesinleştikten sonra şikâyetten vazgeçmek işe yarar mı?
8. İstinaf, temyiz ve zamanaşımı hangi sırayla işler?
9. Hukuk mahkemesinin tecavüz kararı ceza dosyasını nasıl etkiler?
10. Marka İhlali Cezası Hakkında Merak Edilenler

Marka ihlali cezası hangi aralıktan hesaplanır?

SMK m.30 üç ayrı fiil grubu tanımlar ve her birinde hapisle adli para cezasını birlikte öngörür. Hâkim birini seçmez; ikisine birden hükmeder. Marka ihlali cezası bu yüzden iki kalemli bir hükümdür; bu ayrıntı, aşağıda anlatılan erteleme ve çevirme imkânlarının neden yalnızca cezanın bir kısmına dokunduğunu da açıklar.

Gün sayısının alt sınırı SMK’de yazmaz; bu durumda TCK m.52/1’deki genel kural devreye girer ve adli para cezası beş günden az olamaz. Bir günün karşılığı ise 7499 sayılı Kanunla belirlenen hâliyle yüz ile beş yüz lira arasında, kişinin ekonomik durumuna göre takdir edilir (TCK m.52/2). Karar, gün sayısını ve bir günün tutarını ayrı ayrı göstermek zorundadır.

Diyelim ki mahkeme bin gün üzerinden ve günlüğü iki yüz liradan hesap yaptı. Hükümdeki adli para cezası iki yüz bin lira olur; hapis kısmı ise ayrı bir infaz yoluna girer. İki kalemin kaderi birbirinden bağımsız ilerleyebilir.

Koruma süresi dolmuş bir marka için ceza verilebilir mi?

SMK m.30 uyarınca cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması gerekir. Tescil, başvuru tarihinden başlayarak on yıl korunur ve onar yıllık dönemlerle yenilenir. Yenileme talebi sürenin bitiminden önceki altı ay içinde yapılır; bu süre kaçırılırsa bitişi izleyen altı ay içinde ek ücretle yenileme hâlâ mümkündür (SMK m.23).

Ceza dosyası açısından bu takvimin pratik bir anlamı vardır. Fiil tarihinde koruma süresi dolmuş ve ek süre de geçmişse, tescil şartının o tarihte bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Sicil kaydının suç tarihindeki durumu bu nedenle dosyaya mutlaka girmelidir. Tescil ve yenileme işlemlerinin genel çerçevesi fikri mülkiyet hukuku sayfamızda yer alıyor.

Mahkeme hangi hükmü kurabilir: HAGB, erteleme, çevirme

CMK m.231, 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026’dan itibaren yeniden yazılmış hâliyle uygulanıyor. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) için sonuç cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati aranır. Üçüncü şart marka ihlali cezası verilen dosyalarda belirleyicidir: hak sahibinin uğradığı zarar aynen iade, eski hâle getirme ya da tazminle tamamen giderilmelidir.

Zarar hemen karşılanamıyorsa mahkeme, denetim süresi boyunca aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB verebilir (CMK m.231/9). Denetim süresi beş yıldır; bu sürede bir yılı aşmamak üzere eğitim, gözetim altında çalışma veya belli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler konabilir. Süre yükümlülüklere uyularak geçerse dava düşer. HAGB verilen hükümdeki hapis ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; müsadereye ilişkin kısım ise HAGB’den etkilenmez.

HAGB koşulları yoksa erteleme gündeme gelir. TCK m.51, iki yıl veya daha az hapis cezasının ertelenebileceğini söyler; denetim süresi bir ila üç yıl arasıdır ve iyi geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır. Maddenin konusu hapis cezasıdır, bu yüzden aynı hükümdeki adli para cezası için bu yolda bir erteleme düzenlenmemiştir.

SMK m.30 hükümlerinde seçenek yaptırım daha dar bir kapıdır. Kısa süreli hapis, yani bir yıl veya daha az ceza, adli paraya ya da TCK m.50’deki tedbirlerden birine çevrilebilir. Alt sınır bir yıl olduğundan bu ancak takdiri indirimle mümkün olur: on iki aylık temel cezadan altıda bir indirim yapılırsa sonuç on aydır ve çevirme tartışılabilir hâle gelir.

Adli para cezası nasıl ödenir, ödenmezse ne olur?

Marka ihlali cezası içindeki para kısmı için hükmü veren hâkim, kişinin durumuna göre kesinleşmeden itibaren bir yılı aşmayan mehil ya da en az dört, en fazla iki yıl süren taksit belirleyebilir (TCK m.52/4). Hükümde böyle bir düzen yoksa ilam Cumhuriyet başsavcılığına gider ve savcılık otuz gün içinde ödeme emri gönderir (5275 sayılı Kanun m.106/2).

1. Ödeme emri. Hükümlü emirde gösterilen süre içinde ödemeyi yapar ya da yapmazsa bir sonraki aşamaya geçilir.
2. Kendi isteğiyle taksit. Hükümde taksit yoksa bir ay içinde cezanın üçte biri ödenip kalanının ayda bir iki eşit taksitle ödenmesi istenebilir (m.106/6).
3. Hapse çevirme. Ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işle karşılanır; programa uyulmazsa kalan süre açık kurumda geçer (m.106/3).
4. Üst sınır ve tahsil. Adli para yerine çektirilen hapis üç yılı geçemez; karşılanmayan bakiye 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (m.106/7, 106/11).

Hapse çevrilen günlerin dışında kalan tutar ödenince çalışma ya da hapis o anda sona erer. Çevrilmiş olsa bile hak yoksunlukları bakımından esas alınan, hükümdeki adli para cezasıdır (m.106/8-9). Adli paradan çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bu hapiste koşullu salıverilme uygulanmaz.

Hapis cezası infaz edilirken neler değişir?

Hükmedilen hapis üç yıl veya daha azsa, kasıtlı suçlardan toplam üç yılı aşmayan cezaya mahkûm olan kişi cezaya doğrudan açık ceza infaz kurumunda başlar (5275 m.14/2-a). Koşullu salıverilme için süreli hapislerdeki genel oran uygulanır: cezanın yarısı kurumda iyi hâlle geçirilmelidir (m.107/2). Bu suçlar, maddede daha yüksek oran öngörülen istisnalar arasında yer almaz.

Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlü, açık kurumdaysa denetimli serbestlikten yararlanmak için başvurabilir. 7550 sayılı Kanunla eklenen kural, salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, beş günden az olmamak üzere, fiilen kurumda geçirilmesini şart koşar (m.105/A). Süre hesabının ayrıntıları için hapis cezaları yazımıza bakılabilir.

El konulan taklit ürünler ve şirket hakkında verilen tedbirler

Taklit ürün, SMK m.30 bakımından suçtan meydana gelen ve üretimi ile satışı suç oluşturan eşyadır. TCK m.54/4 böyle eşyanın müsaderesini zorunlu tutar; üretimde kullanılan kalıp ve makineler için m.54/1 uygulanır, ancak iyiniyetli üçüncü kişiye ait eşya müsadere edilmez. Taklit ürün satılıp paraya dönmüşse elde edilen kazanç TCK m.55’e göre değerlendirilir. Müsadere hükmü kesinleşmeden itibaren yirmi yıl içinde infaz edilebilir (m.70).

Taklit ürün ticareti bir şirketin faaliyeti içinde yapılmışsa SMK m.30 tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmesini öngörür. Bu tedbirler TCK m.60’ta düzenlenir: kamu iznine dayanan faaliyette iznin kötüye kullanılmasıyla şirket yararına kasıtlı suç işlenmişse izin iptal edilir, müsadere de şirkete uygulanabilir. Sonuç fiile göre ağır kaçıyorsa hâkim bu tedbirlere hükmetmeyebilir.

Hukuk tarafındaki karar da ürünlerin akıbetini etkiler. SMK m.149, marka sahibine ürünlere ve üretim araçlarına el konulmasını, kesinleşen kararın ilanını isteme imkânı verir. Ceza dosyasındaki müsadere ile hukuk dosyasındaki el koyma aynı taklit ürün stokunu hedefleyebileceği için iki kararın birlikte izlenmesi gerekir.

Marka ihlali cezası adli sicilde ne kadar kalır?

Kesinleşen marka ihlali cezası adli sicile işlenir. İnfaz tamamlandığında, ceza zamanaşımı dolduğunda veya genel af çıktığında kayıt arşive alınır (5352 m.9). Başka bir kanunda hak yoksunluğuna yol açmayan mahkûmiyetlerde arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten beş yıl sonra tamamen silinir (m.12/1-c). HAGB kararları ise ayrı bir sistemde tutulur ve yalnızca yeni bir soruşturma veya kovuşturmada savcı ya da mahkeme tarafından görülebilir (CMK m.231/13).

Kasıtlı suçtan hapis cezası, infaz bitene kadar TCK m.53’teki yoksunlukları doğurur. Ticaretle uğraşan hükümlü için iki bent öne çıkar: şirket ve kooperatif yöneticiliği veya denetçiliği ile izne tabi bir mesleği serbest meslek erbabı ya da tacir olarak yürütmek. Hapis ertelenmişse mahkeme meslek yasağının uygulanmamasına karar verebilir (m.53/3).

Memuriyet için 657 sayılı Kanun m.48/A-5, kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasını engel sayar. SMK m.30’un alt sınırı tam bir yıl olduğundan indirimsiz hükümler bu eşiğe takılır; HAGB ise hukuki sonuç doğurmadığı için bu engeli yaratmaz.

Hüküm kesinleştikten sonra şikâyetten vazgeçmek işe yarar mı?

SMK m.30’daki suçlar şikâyete bağlıdır. Hüküm kesinleşmeden önce hak sahibi vazgeçerse ve sanık bunu kabul ederse kamu davası düşer (TCK m.73/4, 73/6). Kesinleşmeden sonraki vazgeçme ise cezanın infazını durdurmaz. İstinaf veya temyiz incelemesi sürerken yapılan bir anlaşma bu yüzden zamanlama açısından fark yaratır. Vazgeçme, müsadere edilen taklit ürünlerin ya da ödenmiş adli paranın geri alınmasını da sağlamaz (m.74/1).

Uzlaştırma kapsamı değişmedi: şikâyete bağlı olduğu için bu suçlar CMK m.253/1-a’ya girer. 7571 sayılı Kanun aynı maddeye önödemeli bir suçla birlikte işlenen uzlaştırmalı suç için kural ekledi; 7593 ise yalnızca çocuklara ilişkin bentte terimi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirdi. Uzlaşma gerçekleşirse aynı suçtan ayrıca tazminat davası açılamaz; sürecin işleyişi ceza davalarında uzlaşma yazımızda anlatılıyor.

İstinaf, temyiz ve zamanaşımı hangi sırayla işler?

Marka ihlali cezası içeren mahkûmiyete karşı istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1); aynı süre temyiz için de geçerlidir (m.291/1). Hükümdeki hapis beş yıl veya daha azsa ya da yalnız adli para cezası verilmişse, istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez (m.286/2-a). Ayrıntılar için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Hukuk mahkemesinin tecavüz kararı ceza dosyasını nasıl etkiler?

Marka sahibi, SMK m.30 kapsamındaki aynı fiil için hukuk mahkemesinde tecavüzün tespitini, durdurulmasını ve tazminatı isteyebilir (SMK m.149). Ceza dosyası düşse bile bu dava etkilenmez ve verilmiş bir marka ihlali cezası da tazminat borcunu kendiliğinden karşılamaz; cezanın düşmesi de şahsi hak ve tazminata ilişkin hükümleri ortadan kaldırmaz (TCK m.74/2-3). Özel hukuk taleplerinde zamanaşımı için SMK m.157, Türk Borçlar Kanununa yollama yapar.

Fikri mülkiyetten doğan davalar ticari dava sayılır ve konusu para olan alacak ile tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.4, 5/A). Arabuluculukta varılan bir ödeme anlaşması, ceza dosyasında HAGB için aranan zarar giderimini belgelemek açısından da işe yarayabilir; bu konuda arabuluculuk yazımız ek bilgi veriyor.

Marka İhlali Cezası Hakkında Merak Edilenler

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.