Şerefe Karşı Suçlar Nelerdir? Hakaret Hükmünden Sonra Ceza, İnfaz ve Sicil

Gözden geçirme: 4 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Şerefe karşı suçlar nelerdir ve bir hakaret dosyası hükümle kapandığında sanığın hayatında ne değişir? Türk Ceza Kanunu bu grubu 125 ile 131. maddeler arasında düzenler. Öngörülen cezalar kısa görünebilir; ancak verilen kararın türü adli sicili, memuriyet başvurusunu, silah ruhsatını ve ileride açılabilecek yeni bir davayı doğrudan etkiler. Aşağıda önce suçların kısa haritası, ardından karardan sonraki dönem anlatılıyor.

Şerefe karşı suçlar nelerdir? Altı maddenin kısa haritası

Kanunun bu bölümü tek bir suçtan ibaret değildir. Hakaret ana suçtur; diğer maddeler mağdurun nasıl belirleneceğini, ne zaman ceza verilmeyeceğini ve ölmüş bir kişinin hatırasının nasıl korunacağını düzenler. Tablo, hükümden sonraki aşamayı anlamak için gereken ceza aralıklarını bir araya getiriyor.

126. madde ismi açıkça söylenmeyen ama kime yöneldiği anlaşılan sözleri de kapsar; 127. madde isnat edilen suçun ispatı hâlinde ceza verilmeyeceğini, 128. madde ise yargı ve idari makamlar önündeki somut, uyuşmazlıkla bağlantılı beyanların cezasız kaldığını söyler. Cumhurbaşkanına hakaret TCK 299’da ayrı bir suçtur ve bu sayfanın kapsamı dışındadır.

Hakaret davası hangi kararla kapanabilir?

Duruşma bittiğinde mahkemenin önünde birkaç seçenek vardır ve her biri farklı bir iz bırakır. CMK 223, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi ve düşme kararlarını hüküm olarak sayar. Hakaret dosyalarında öne çıkanlar şunlardır:

• Beraat: Söz onur kırıcı nitelikte değilse, sanık tarafından söylendiği ispatlanamazsa veya 128. maddedeki savunma dokunulmazlığı varsa verilir. Ayrıntı için beraat kararının hangi hâllerde verildiğine bakılabilir.
• Ceza verilmesine yer olmadığı: Karşılıklı hakarette (TCK 129/3, CMK 223/4-c) ya da hakaretin kasten yaralamaya tepki olarak söylendiği durumda gündeme gelir.
• Düşme: Şikâyete bağlı hakarette şikâyetten vazgeçme, sanık kabul ederse davayı düşürür (TCK 73/4, 73/6).
• Mahkûmiyet veya HAGB: Mahkeme cezayı belirler; ardından cezanın paraya çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması tartışılır.

Ceza nasıl hesaplanır? Varsayımsal bir dosya

Diyelim ki bir site yöneticisi, yirmi kişinin katıldığı açık bir toplantıda komşusuna sövdü ve mahkeme suçu sabit gördü. Hâkim TCK 61’deki ölçütlere bakarak temel cezayı altı ay belirleyebilir. Aleniyet nedeniyle altıda bir artırım cezayı yedi aya çıkarır. Sanığın duruşmadaki pişmanlığı gibi nedenlerle TCK 62’ye göre altıda bir indirim yapılırsa sonuç beş ay yirmi beş gün olur.

Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçimlik olduğundan mahkeme baştan para cezasını da seçebilirdi. Bu durumda gün sayısı belirlenir ve her gün için yüz ile beş yüz lira arasında bir miktarla çarpılır; örneğin 150 gün ve günlüğü 200 lira, 30.000 lira eder. Hapis seçildiyse TCK 50/2 gereği bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez, ancak diğer seçenek yaptırımlar, erteleme veya HAGB yine konuşulabilir.

Adli para cezası, erteleme ve HAGB arasında ne fark var?

Üç kurum da “cezaevine girmemek” gibi görünse de hukuki sonuçları birbirinden ayrıdır. Tablo, hakaret dosyalarında en sık karşılaşılan seçenekleri yan yana koyuyor.

HAGB kararında hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK 231/7). Beş yıllık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm ortadan kalkar, dava düşer. Aynı süre içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB verilemez.

Adli para cezası ödenmezse ne olur?

Para cezası kesinleştiğinde ilam Cumhuriyet başsavcılığına gider ve infaz süreci 5275 sayılı Kanunun 106. maddesine göre yürür.

1. Ödeme emri. Savcı otuz gün içinde hükümlüye ödeme emri tebliğ eder.
2. Kısmi ödeme imkânı. Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyen kişiye kalan kısım için birer ay arayla iki eşit taksit izni verilir.
3. Hapse çevirme. Ödenmeyen hakaret cezası gün karşılığı hapse çevrilir ve hükümlü iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı bir işte çalıştırılır.
4. Kurum aşaması. Programa uyulmazsa çalışılan günler mahsup edilir, kalan süre açık ceza infaz kurumunda çekilir. Kalan tutar ödenirse kişi çıkarılır.

Hakaret cezası olarak verilen adli para cezasından çevrilen hapis de üç yılı geçemez, ertelenemez ve koşullu salıverilmeye konu olmaz. Fiili işlediğinde on sekiz yaşından küçük olanların ödenmeyen para cezası hapse çevrilmez; tahsil 6183 sayılı Kanuna göre yapılır.

Hapis cezası kesinleşirse infaz nasıl yürür?

Hakaret cezası ertelenmemiş, çevrilmemiş ve HAGB de verilmemişse hapis infaz edilir. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezası alanlar, kanunda sayılan istisnalar dışında cezaya doğrudan açık ceza infaz kurumunda başlar (5275 m.14/2-a). Süreli hapiste koşullu salıverilme için kural olarak cezanın yarısının iyi hâlle geçirilmesi gerekir (5275 m.107/2).

Açık kurumda bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlü, talep ederse kalan kısmı denetimli serbestlikle geçirebilir. 7550 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre bunun için koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, beş günden az olmamak üzere, kurumda geçirilmiş olmalıdır. Kasten işlenen suçtan hapis mahkûmiyeti ayrıca TCK 53’teki hak yoksunluklarını infaz bitene kadar doğurur; kısa süreli hapis ertelenmişse bu sonuç doğmaz. Hapis cezasının türleri için hapis cezaları yazısına göz atılabilir.

Şerefe karşı suçlar nelerdir, hangisi sicilde ve ruhsatta iz bırakır?

Kesinleşmiş mahkûmiyet adli sicile yazılır. Ceza infaz edildiğinde veya ceza zamanaşımı dolduğunda kayıt arşive alınır (5352 m.9). Başka kanunlarda hak yoksunluğu doğurmayan mahkûmiyetlerde arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten beş yıl sonra tamamen silinir. HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise yalnızca bir soruşturma veya kovuşturma için istenebilen ayrı bir kayıtta tutulur.

Memuriyette ölçüt 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesidir: Hakaret orada sayılan suçlar arasında değildir; ancak kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engeldir. Kamu görevlisine hakarette alt sınır bir yıl olduğu için bu eşik önem kazanır; takdiri indirimle sonuç bir yılın altına da inebilir. Silah ruhsatında 6136 sayılı Kanunun 7. maddesi, taksirli suçlar hariç bir yıldan fazla hapis cezasında infazdan itibaren beş yıl geçmesini ve yasaklanmış hakların geri verilmesi kararını arar.

Karara karşı hangi yola, hangi sürede gidilir?

İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273). Hapisten çevrilenler hariç, sonuçta 15.000 lira dâhil adli para cezasına ilişkin hükümler kesindir ve istinafa götürülemez; bu hükümler tekerrüre esas da olmaz (CMK 272/3). HAGB kararına karşı ise 7589 sayılı Kanundan sonra istinaf yolu açıktır.

Bölge adliye mahkemesi kararlarının temyizi CMK 286/2 ile sınırlanmıştır; buna karşın kamu görevlisine hakaret, dini veya siyasi kanaat nedeniyle hakaret gibi 125/3 hâllerinde temyiz yolu açık tutulmuştur (CMK 286/3). Süreler ve inceleme kapsamı için ceza muhakemesinde istinaf ve bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresi yazıları tamamlayıcıdır.

Zamanaşımı hükümden önce ve sonra nasıl işler?

Hakaretin cezası beş yılı aşmadığı için dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e). İfade, iddianame veya mahkûmiyet gibi nedenlerle kesilirse süre en fazla yarısı kadar uzar. Hüküm kesinleştikten sonra ise ceza zamanaşımı başlar: beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında on yıldır (TCK 68/1-e). Cezaya bağlı hak yoksunlukları bu süre dolana kadar devam eder. Şikâyetten kesinleşmeden sonra vazgeçilmesi infazı durdurmaz.

Şerefe Karşı Suçlarda Hükümden Sonrası Hakkında Merak Edilenler

Dosyanın hangi aşamada olduğuna göre izlenecek yol değişir; ceza yargılaması ve infaz konularındaki çalışma alanımız ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasında özetlenmiştir.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.