Mükerrir Hükümlü: Tekerrürde İnfaz Rejimi, Denetim Süresi ve Koşullu Salıverilme

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Mükerrir hükümlü, önceki bir mahkûmiyeti kesinleştikten sonra ve kanunda yazılı süre dolmadan yeni bir suç işlediği için hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişidir. Bu sıfat cezanın süresini artırmaz; değiştirdiği şey cezanın nasıl çekileceğidir. Koşullu salıverilme daha geç gelir, tahliyeden sonra ayrıca bir denetim dönemi başlar ve bazı infaz kolaylıkları kapanır. Aşağıda kararın ilamda nasıl göründüğünden, tahliye sonrasındaki yükümlülüklere kadar her aşamayı sırasıyla ele alıyoruz.

Mükerrir hükümlü sayılmanın şartları nelerdir?

Tekerrürün ilk şartı, önceki suçtan verilen hükmün kesinleşmiş olmasıdır. Kesinleşmeden önce işlenen ikinci suç tekerrüre yol açmaz; bu durumda iki ayrı mahkûmiyet yalnızca toplanır. İkinci şart zamanla ilgilidir. TCK 58/2’ye göre önceki ceza beş yıldan fazla hapisse, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl; beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.

Kanun önceki cezanın infaz edilmiş olmasını şart koşmaz. Hükmün kesinleştiği gün ile cezanın bittiği gün arasında işlenen suç da tekerrüre esas alınır. Süre hesabı ise infazın bittiği günden başlar. Bu ayrım, cezaevinden yeni çıkmış biriyle henüz cezası infaza verilmemiş biri arasında sonuç bakımından fark olmadığını gösterir.

Hangi mahkûmiyetler tekerrüre esas olmaz?

Kasıtlı suçla taksirli suç arasında tekerrür yoktur. Trafik kazasında taksirle yaralamadan mahkûm olan kişinin sonradan hırsızlık yapması bu nedenle onu mükerrir yapmaz. Fiili on sekiz yaşından önce işlenen suçlar da hesaba katılmaz. Yabancı mahkeme kararları kural olarak tekerrüre esas olmaz; kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti ve parada sahtecilik bunun istisnasıdır. CMK 272/3 uyarınca istinafa kapalı hükümler, örneğin hapisten çevrilmemiş ve on beş bin lirayı aşmayan adli para cezası içeren kararlar da tekerrüre esas tutulamaz.

İlamda tekerrür nasıl yer alır ve hata olursa ne olur?

TCK 58/7, mahkûmiyet kararında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve tahliyeden sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağının açıkça yazılmasını ister. Hüküm fıkrasında bu ibare yoksa, infaz savcılığı kendiliğinden ağırlaştırılmış bir hesap yapamaz. İkinci defa tekerrür hâlinde de bunun hükümde ayrıca belirtilmesi gerekir; 5275 m.108/3 bunu açıkça söyler.

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, tekerrüre esas alınan eski kararın süre dışında kalmasıdır. Diyelim ki önceki iki yıllık hapis 2019’da infaz edilmiş, yeni suç 2024’te işlenmiş. Aradan üç yıldan fazla geçtiği için tekerrür uygulanamaz. Bu hata istinaf veya temyizde ileri sürülmelidir. Karar kesinleşmişse kanun yararına bozma gibi olağanüstü yollar düşünülebilir; ama bu yollar hükümlünün iradesine bağlı değildir. Kanun yollarının genel çerçevesi için ceza muhakemesinde istinaf yazısına bakılabilir.

Mükerrir hükümlü ne zaman koşullu salıverilir?

Genel kuralda süreli hapis cezasının yarısı kurumda iyi hâlle geçirildiğinde koşullu salıverilme mümkündür. 5275 m.108/1’e göre mükerrir hükümlü için bu oran süreli hapiste üçte ikidir. Ağırlaştırılmış müebbette otuz dokuz yıl, müebbette otuz üç yıl, birden fazla süreli hapiste en fazla otuz iki yıl aranır. Koşullu salıverilme oranı zaten üçte ikiden yüksek olan suçlarda, tekerrür olsa da o yüksek oran uygulanır.

Kanun ağırlaştırmaya bir de tavan koyar. 108/2’ye göre tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenen kısım, tekerrüre esas alınan cezaların en ağırını geçemez. Örnekle: önceki ceza altı ay hapis, yeni ceza dört yıl olsun. Normal hesapta iki yıl, mükerrir hesabında iki yıl sekiz ay kurumda kalınacaktır. Aradaki sekiz ay, önceki altı aylık cezayı aştığı için ek süre altı ayla sınırlanır. Bu tavan ikinci defa tekerrürde uygulanmaz.

İkinci Defa Tekerrürde 7550 ile Gelen Değişiklik

Eski 108/3, ikinci defa tekerrür hükümleri uygulanan kişinin hiç koşullu salıverilmeyeceğini söylüyordu. 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun bu cümleyi değiştirdi. Artık ikinci defa tekerrürde birinci fıkradaki süreler uygulanır; süreli hapis cezalarında ise oran dörtte üçtür. Aynı Kanun 108/2’deki tavanın ikinci defa tekerrürde işlemeyeceğini de ekledi.

Bu değişiklik hükümlü lehinedir. TCK 7/3 koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili hükümleri “derhal uygulanır” kuralının dışında tutar; yani bu alanda suç tarihindeki ve sonraki kanunlar karşılaştırılır, lehe olan uygulanır. Bu nedenle 2025’ten önce işlenmiş suçlarda da ikinci defa mükerrir olan hükümlü için koşullu salıverilme tarihi yeniden hesaplanmalıdır. Müddetnamede bu tarih yer almıyorsa, infaz savcılığından düzeltme istenir.

Mükerrir Hükümlü Tahliyeden Sonra Hangi Denetime Tabidir?

Mükerrir için ceza, tahliye ile bitmez. TCK 58/6 ve 5275 m.108/4 uyarınca infaz hâkimi, cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlayan ve bir yıldan az olmayan bir denetim süresi belirler. Bu süre gerektiğinde uzatılabilir; uzatma ile toplam süre beş yılı geçemez (108/6). Denetim süresinde koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler uygulanır, yani kişi belirli yükümlülüklere bağlanabilir ve denetimli serbestlik müdürlüğünce izlenir.

Bu dönemdeki yükümlülüklere ya da yasaklara aykırı davranan mükerrir, infaz hâkiminin kararıyla disiplin hapsine tabi tutulur. Disiplin hapsi on beş günden az, üç aydan fazla olamaz (108/7). Örneğin belirli bir bölgeye gitmeme yükümlülüğü verilmiş kişi bu yasağı tekrar tekrar çiğnerse, yeni bir suç işlemese bile kısa süreli olarak kuruma dönebilir.

Açık Cezaevi ve Diğer İnfaz Kolaylıkları Mükerrire Kapalı mı?

Tek tekerrür, açık cezaevine doğrudan alınmayı kendiliğinden engellemez. İnfaz Kanununun 14/2-a hükmüne göre kasten işlenmiş suçlarda toplam cezası üç yılı aşmayan kişi cezasına açık kurumda başlar; istisnalar arasında yalnızca ikinci defa mükerrir olanlar sayılmıştır. İkinci defa mükerrir hükümlü, cezası kısa olsa bile kapalı kurumdan başlar ve açık kuruma geçişi idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesine bağlıdır.

Koşullu salıverilme tarihi üçte iki ya da dörtte üç oranıyla hesaplandığı için 105/A’daki denetimli serbestlik imkânı da buna göre ileri kayar. Hükmün sonuçlarını genel olarak görmek için hapis cezaları yazısı yol gösterebilir. Ayrıca mükerrirlik, yeni bir suçta hapis ile adli para cezası seçimlik öngörülmüşse hâkimi hapse hükmetmeye zorlar (TCK 58/3).

Bir başka sonuç, hafta sonu veya gece infazı gibi özel infaz usullerinde ortaya çıkar. 110. maddenin dokuzuncu fıkrası mükerrirleri saymaz; ancak bu usuller cezanın toplam süresine ve suç türüne bağlıdır ve tekerrür nedeniyle seçimlik adli para cezası yerine hapse hükmedilmesi, kişiyi zaten bu sınırların üzerine taşıyabilir. Bu nedenle kısa bir ceza alan mükerrirde bile hesap, ilamdaki toplam süre üzerinden ayrıca yapılmalıdır.

Mükerrir Hükümlü ve Yakınları İçin Adım Adım

1. İlamı okuyun. Hüküm fıkrasında “mükerrirlere özgü infaz rejimi” ve “ikinci defa tekerrür” ibarelerinin olup olmadığına bakın.
2. Eski kararı ve infaz tarihini bulun. Tekerrüre esas alınan kararın kesinleşme ve infaz bitiş tarihini e-Devlet adli sicil kaydından ve eski müddetnameden çıkarın; 3 ve 5 yıllık süreyi kendiniz sayın.
3. Süre içindeyseniz kanun yoluna gidin. Hata varsa istinaf veya temyiz dilekçesinde ayrı bir başlık olarak yazın.
4. Müddetnameyi isteyin. Kesinleşmeden sonra infaz savcılığından müddetname alın; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihlerinin 108. maddeye ve 7550 değişikliğine uygun hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol edin.
5. Hatalı hesaba itiraz edin. Önce infaz savcılığına yazılı düzeltme talebi verin; olumsuz sonuçta 4675 sayılı Kanun uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurun.
6. Tahliyeye hazırlanın. Tahliye sonrası denetim süresi için adres, iş ve aile bilgilerini önceden hazırlayın; müdürlüğe ilk başvuruyu geciktirmeyin.

Bu süreçte dosyanın ceza hukuku boyutu ile infaz boyutu birlikte değerlendirilmelidir. Büronun çalışma alanları ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku sayfasında, vekâlet işlemleri ise vekâletname sayfasında anlatılıyor.

Mükerrir Hükümlü Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.