Birden Fazla Mahkûmiyette Cezaların Toplanması ve İnfaz Sırası

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Bir kişi hakkında farklı mahkemelerden birden fazla mahkûmiyet kesinleştiğinde, infaz bakımından cezaların toplanması gündeme gelir. Kanunun çıkış noktası şaşırtıcı gelebilir: 5275 sayılı Kanunun 99. maddesine göre her ceza diğerinden bağımsızdır ve varlığını ayrı korur. Toplama, cezaları birleştirip tek bir ceza yaratmak için değil, koşullu salıverilme tarihini doğru hesaplamak için yapılır. Bunun için infaz hâkimliğinden bir toplama kararı istenir.

Yargılamadaki İçtima ile Cezaların Toplanması Aynı Şey mi?

Hayır, farklı aşamalara ait iki ayrı kurumdur. İçtima, yargılama sırasında mahkemenin kaç ceza vereceğini belirler. Zincirleme suçta (TCK 43) bir suç işleme kararının icrası kapsamında aynı kişiye karşı değişik zamanlarda tekrarlanan fiiller için mahkeme bir ceza kurar ve onu dörtte bir ile dörtte üç arasında bir oranda artırır. Fikri içtimada (TCK 44) tek fiille birden fazla suç oluşmuşsa yalnızca en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir. Farklı fiiller için ise her suçtan ayrı ceza kurulur.

İnfazdaki toplama bu hükümler kesinleştikten sonra başlar. Mahkeme içtima kurallarını uygulayıp cezayı belirlemiştir; infaz hâkimi bu cezaları yeniden tartışamaz, artıramaz ya da indiremez. Yaptığı iş, farklı ilamlardaki cezaları alt alta yazıp her birinin koşullu salıverilme oranını uygulamak ve hükümlünün cezaevinde kalacağı süreyi tek bir hesapta göstermektir. Bu ayrım için Türk Ceza Kanunu ile infaz mevzuatını birlikte okumak gerekir.

Toplama Kararı Ne Zaman ve Kimden İstenir?

Kanunun 99. maddesi, bir kişi hakkında başka başka kesinleşmiş hükümler varsa, 107. maddenin yani koşullu salıverilmenin uygulanabilmesi için infaz hâkimliğinden toplama kararı istenmesini öngörür. 7242 sayılı Kanunla 2020’de eklenen cümleye göre adli para cezasından çevrilen ve cezaevinde infaz aşamasına gelen hapis cezaları da toplama kararına dahil edilir. Uygulamada toplama talebi infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığından gelir; hükümlü veya müdafii de eksik bir ilamın dahil edilmesini dilekçeyle isteyebilir.

Yetkili hâkimlik 101. maddede gösterilmiştir: en fazla cezaya hükmetmiş mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliği. Birden çok hâkimlik yetkili görünüyorsa son hükmü veren mahkemenin bulunduğu yer esas alınır. En fazla ceza Yargıtay tarafından ilk derece sıfatıyla verilmişse Ankara, bölge adliye mahkemesince ilk derece sıfatıyla verilmişse o ilin, bölge adliye mahkemesince duruşma açılarak verilmişse hükmü kaldırılan ilk derece mahkemesinin bulunduğu yerin infaz hâkimliği karar verir.

Cezaların Toplanması Koşullu Salıverilmeyi Nasıl Değiştirir?

Toplama, her cezanın kendi oranını korur. Süreli hapis cezalarında genel kural cezanın yarısıdır; kasten öldürme, özel hayata karşı suçlar, işkence ve kanunda sayılan diğer suçlarda oran üçte ikidir; örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlarda da üçte iki uygulanır. Toplama kararında her ilamın koşullu salıverilme süresi kendi oranıyla hesaplanır ve sonuçlar toplanır.

Bir örnekle görelim. Hükümlünün üç kesinleşmiş cezası var: hırsızlık suçundan 2 yıl, dolandırıcılık suçundan 3 yıl ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan 1 yıl 6 ay. İlk ikisinde oran yarıdır (12 ay ve 18 ay), üçüncüsünde üçte ikidir (12 ay). Toplam ceza 6 yıl 6 ay, koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre 42 aydır. Tutukluluk ve gözaltı süreleri bu toplamdan ayrıca düşülür.

Kanundaki üst sınırlar

Toplamın sınırsız büyümesini 107/3. madde engeller. Birden fazla süreli hapis cezasında koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilecek süre en fazla yirmi sekiz yıldır. Bir müebbet ile süreli hapiste ve birden fazla müebbette en fazla otuz, ağırlaştırılmış müebbetle birleşen hâllerde otuz altı yıldır. Örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlarda bu sınırlar 107/4 ile yükselir; birden fazla süreli hapiste en fazla otuz iki yıl uygulanır. Tekerrür hâlinde ise 108. maddedeki ayrı rejim devreye girer.

İnfaz Sırası: Hangi Ceza Önce Çektirilir?

Kanun, birden fazla hapis cezasından hangisinin önce infaz edileceğine dair ayrıntılı bir sıra kuralı koymaz. İlamlar kesinleşip Cumhuriyet başsavcılığına geldikçe infaz defterine kaydedilir; mahkûmiyet kararı birden çok hapis cezası içeriyorsa kesinleşme şerhinde bunların toplamı gösterilir. Hükümlü cezaevine alındıktan sonra yeni bir ilam gelirse, bu ilam da aynı infaz dosyasına eklenir ve toplama kararıyla tek bir koşullu salıverilme ve hakederek tahliye tarihi belirlenir.

Sıra sorusunun pratik önemi farklı rejimlerde ortaya çıkar. Adli para cezasından çevrilen hapis toplama kararına girer; ancak 5275 sayılı Kanunun 106/9. maddesi gereği bu kısmın infazında koşullu salıverilme uygulanmaz ve bu kısım ertelenemez. Bu nedenle toplama hesabında çevrilen hapis, koşullu salıverilme oranı uygulanmadan tam süresiyle yer alır. Adli para cezasının ödenmesiyle bu kısım hesaptan çıkar.

Açık Cezaevi, İzin ve Denetimli Serbestlikte Toplamın Etkisi

Toplama kararının etkisi yalnızca tahliye tarihinde görülmez. Açık cezaevine ayrılma, özel izin ve denetimli serbestlik gibi infaz aşamaları da koşullu salıverilme tarihine göre hesaplandığı için, yeni bir ilamın dosyaya girmesi bu tarihleri de ileri taşır. Örneğin koşullu salıverilmesine bir yıl kaldığı için denetimli serbestlik başvurusu yapmaya hazırlanan bir hükümlü, toplama sonrası hesapta bu sürenin iki buçuk yıla çıktığını görebilir.

Bu yüzden hükümlü ve ailesi, sadece en ağır cezayı değil, kesinleşmeyi bekleyen diğer dosyaları da hesaba katmalıdır. İstinaf veya temyizde bekleyen bir dosya kesinleştiğinde, o güne kadar planlanan izin ve açık cezaevi takvimi değişir. Kesinleşme ihtimali yüksek dosyalar varsa, beklenen cezayı da ekleyerek yapılacak kaba bir hesap, sonradan yaşanacak hayal kırıklığını azaltır. Mükerrir olarak hüküm giyen kişilerde ise oranlar ve denetim süresi 108. maddeye göre ayrıca belirlenir; bu nedenle tekerrür hükmü içeren ilamlar toplama hesabında ayrı satırda izlenmelidir.

Toplama Kararı İçin Adım Adım

1. Tüm ilamları listeleyin. Hükümlü hakkındaki kesinleşmiş mahkûmiyetler; mahkeme, esas-karar numarası, ceza miktarı ve kesinleşme tarihiyle birlikte çıkarılır. Adli sicil kaydı ve UYAP bu listeyi doğrulamaya yardım eder.
2. Her cezanın oranını belirleyin. Suç türüne göre yarı, üçte iki veya özel oran tespit edilir; tekerrür veya örgüt faaliyeti varsa ayrıca belirtilir.
3. Savcılıktan toplama talebini izleyin. İnfaz savcılığının yetkili infaz hâkimliğinden toplama kararı isteyip istemediği sorulur; eksik ilam varsa dilekçeyle eklenmesi talep edilir.
4. Kararı ve yeni süre belgesini kontrol edin. Toplama kararı duruşmasız verilir; karar sonrası düzenlenen süre belgesindeki koşullu salıverilme ve hakederek tahliye tarihleri kendi hesabınızla karşılaştırılır.
5. Hata varsa iki hafta içinde itiraz edin. 101/3. madde toplama kararlarına karşı itiraz yolunu açık tutar; itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde kararı veren hâkimliğe dilekçeyle yapılır.

Cezaların Toplanmasında Sık Karşılaşılan Hatalar

En sık hata, bir ilamın toplama dışında kalmasıdır. Farklı illerdeki mahkemelerden gelen hükümler bazen infaz dosyasına geç ulaşır; hükümlü tahliye tarihinden birkaç gün önce yeni bir ilam nedeniyle yeniden hesapla karşılaşabilir. İkinci hata, oranların yanlış uygulanmasıdır: üçte iki oranına tabi bir suç yarı oranla hesaplanırsa koşullu salıverilme tarihi olduğundan erken görünür ve sonradan yapılan düzeltme hükümlü aleyhine sonuç doğurur.

Üçüncü hata, mahsupların düşülmemesidir. Her dosyadaki gözaltı ve tutukluluk süresi kendi cezasından düşülmeli, toplama bu düşülmüş sürelerle yapılmalıdır. Hatanın kaynağı savcılığın hesabıysa 4675 sayılı Kanun uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet, ceza hesabında duraksama varsa 5275 m.98 uyarınca karar talebi yoluna gidilir. Hapis cezalarının genel yapısı için hapis cezaları yazısına bakılabilir.

Cezaların Toplanması Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.