Deepfake Suçu: Yapay Zekâyla Sahte Görüntü Üretmenin Ceza Hukukundaki Karşılığı

Gözden geçirme: 8 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Türk Ceza Kanunu’nda deepfake suçu diye ayrı bir madde bulunmuyor. Yapay zekâ araçlarıyla bir kişinin yüzü başka bir bedene yerleştirildiğinde, sesi taklit edildiğinde ya da hiç yaşanmamış bir olay gerçekmiş gibi videoya döküldüğünde, savcılık içeriğin ne anlattığına bakar ve mevcut maddelerden birini veya birkaçını uygular. Aynı sahte görüntü, içeriğine ve kullanılış amacına göre hakaret, kişisel verileri yayma, müstehcenlik, şantaj ya da dolandırıcılık dosyasına dönüşebilir.

Okuyucunun çoğu ya böyle bir içerik yüzünden ifadeye çağrılmış kişi ya da onun ailesidir. Aşağıda önce hangi maddenin hangi durumda devreye girdiğini ve cezaları, sonra soruşturma sürecini, en sonda da hüküm verilirse sicil, memuriyet ve infaz bakımından ne olacağını sırayla ele alıyoruz.

Deepfake suçu hangi maddelerle karşılanır?

Kanun koyucu sahte görüntüyü teknik yöntemine göre değil, verdiği zarara göre değerlendirir. Bu yüzden ilk soru “görüntü nasıl üretildi” değil, “görüntü kime ne isnat ediyor ve nasıl kullanıldı” sorusudur. Üretim yöntemi, kastın ispatında ve bilirkişi incelemesinde önem taşır.

Diyelim ki bir öğrenci, sınıf arkadaşının yüzünü uygunsuz bir videoya yerleştirip bir grup sohbetine gönderdi. Burada kişinin onurunu zedeleyen bir olgu isnadı (TCK 125), yüz görüntüsü gibi kimliği belirleyen bir verinin hukuka aykırı yayılması (TCK 136) ve içerik cinsel nitelikteyse müstehcenlik (TCK 226) birlikte tartışılır. Aynı video para karşılığında silinmek üzere pazarlığa konu edilirse şantaj (TCK 107/2) eklenir.

Şerefe karşı suçların genel yapısı için şerefe karşı suçlar yazısına bakılabilir.

İçeriğin türüne göre yapay zekâ ile üretilen görüntünün cezası

Hakaret suçunda din, siyaset veya inanç gerekçesiyle yapılan isnatlarda alt sınır bir yıldan az olamaz (TCK 125/3-b, c). Mağdurun bulunmadığı bir ortamda yapılan hakaret ise ancak en az üç kişiyle ihtilat hâlinde cezalandırılır; çok kişilik bir sohbet grubu bu eşiği çoğu kez aşar.

Sahte görüntü özel hayatın gizliliğini ihlal sayılır mı?

Bu, deepfake dosyalarının en tartışmalı noktasıdır. TCK 134/2, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi cezalandırır. Tamamen uydurma bir sahne, mağdurun gerçek özel hayatına ait değildir; bu yüzden savunma çoğu zaman 134’ün unsurlarının oluşmadığını ileri sürer.

Öte yandan sahte video, gerçek bir özel fotoğrafın değiştirilmesiyle üretildiyse veya kişinin evinde çekilmiş bir görüntü kaynak olarak kullanıldıysa durum değişir. Hangi nitelendirmenin yapılacağı, kaynak malzemenin nereden geldiğine ilişkin teknik incelemeye bağlıdır. Nitelendirme sonucu doğrudan etkiler: 134’te soruşturma şikâyete bağlıdır, 136’da değildir; infazda ise iki suç da koşullu salıverilmede üçte iki oranına tabidir. Konunun temel hükümleri özel hayatın gizliliğini ihlal suçu yazısında anlatılıyor.

Üreten, paylaşan ve yeniden paylaşan aynı cezayı mı alır?

Her zaman değil. TCK 226/2 müstehcen içeriği yayınlayanı da yayınlanmasına aracılık edeni de cezalandırır; 136 ise veriyi “başkasına veren, yayan veya ele geçiren” herkesi kapsar. Dolayısıyla içeriği üretmeyen ama bilerek dağıtan kişi de fail olabilir. Belirleyici olan, paylaşanın içeriğin sahte ve hukuka aykırı olduğunu bilip bilmediğidir.

Bir grupta karşısına çıkan videoyu iletmeden önce kaynağını sorgulamayan kişi için kast tartışması doğar. Bu tartışma, hükümden sonraki sonuçları da belirler: kasten işlenmiş bir suçtan mahkûmiyet TCK 53’teki hak yoksunluklarını ve memuriyet engellerini doğurabilir, bilmeden yapılan paylaşım ise hiç suç oluşturmayabilir.

Soruşturma nasıl ilerler?

Hakaret ve özel hayatın gizliliği şikâyete bağlıdır; mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet etmelidir. Hakaret için 7531 sayılı Kanun’la eklenen kurala göre bu süre, fiilin gerçekleştiği tarihten başlayarak hiçbir durumda iki yılı geçemez (TCK 73/2). TCK 136, 226 ve 107 ise şikâyete bağlı olmadığından savcılık ihbarla da harekete geçer.

Delil toplamanın merkezinde şüphelinin cihazları vardır. CMK 134 uyarınca hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca varsa savcı kararıyla bilgisayar ve telefonlarda arama yapılabilir, kopya alınabilir. Görüntünün hangi uygulamayla üretildiği, ilk kimin hesabından yayıldığı ve kaynak fotoğrafların nereden alındığı bilirkişi raporuyla tespit edilmeye çalışılır.

Sahte görüntü dosyalarında suç tarihi de önemlidir. Hakaret, 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun’la uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarıldı ve aynı Kanun’la önödeme kapsamı, kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret dışındaki bütün hakaret hâllerini içine alacak şekilde genişletildi. Bu tarihte uzlaşması sağlanmış dosyalar eski kurala göre sonuçlandırılır (CMK geçici m.8). Daha önce işlenen fiillerde hangi düzenlemenin lehe olduğu TCK 7 çerçevesinde ayrıca tartışılır. Deepfake suçu için yeni bir suç tipi ihdas edilmediğinden, maddelerin kendisi bakımından böyle bir geçiş sorunu bulunmuyor.

Yapay zekâ ile üretilmiş içeriğin kimden çıktığını gösteren iz çoğu zaman platform kayıtlarındadır. Savcılık bu kayıtları sağlayıcılardan ister; bu yanıtlar gelene kadar soruşturma aylarca sürebilir. Bu süre içinde şüphelinin kendi lehine delilleri, örneğin içeriği kendisine gönderen kişinin mesajlarını, dilekçeyle dosyaya sunması mümkündür.

Deepfake Suçu İçin Adım Adım: İfadeden Erişim Engeline

1. Çağrı belgesini saklayın. Hangi Cumhuriyet başsavcılığının, hangi soruşturma numarasıyla ve hangi sıfatla (şüpheli, tanık) çağırdığını yazılı olarak kaydedin.
2. İçeriği yaymaya devam etmeyin. Kendi hesabınızdaki kopyaları kaldırmak yeni bir yayma fiilinin önüne geçer; ancak delil karartma görüntüsü vermemek için silme işlemini avukatla birlikte planlayın.
3. Kaynak dosyaları ayırın. Görüntünün size nereden ulaştığını gösteren mesajlar, kastın yokluğunu ispat etmeye yarar.
4. Cihaz incelemesini takip edin. El koyma yapılırsa yedeğin bir kopyasını isteyin (CMK 134/4) ve tutanaktaki cihaz listesini kontrol edin.
5. Erişim engeli yolunu bilin. Müstehcen içerikte 5651 m.8 uyarınca hâkim, gecikmede sakınca varsa savcı içeriğin çıkarılmasına karar verebilir. Özel hayatı ihlal eden içerikte ilgili kişi Siber Güvenlik Başkanlığına başvurabilir; talep 24 saat içinde sulh ceza hâkimine sunulur ve hâkim en geç 48 saatte karar verir (5651 m.9/A).
6. Zararı gidermeyi belgeleyin. Yeni CMK 231/6-c, HAGB için zararın tamamen giderilmesini arar; içerik kaldırma ve tazminat ödemeleri dosyaya sunulmalıdır.

Hükümden sonra sicil, memuriyet ve infaz

Sonucu belirleyen, hangi maddeden mahkûmiyet kurulduğudur. Hakaretten verilen ceza çoğu kez iki yılın altında kalır; bu durumda HAGB, erteleme veya seçenek yaptırım gündeme gelir. TCK 136 ve 134/2’de alt sınır iki yıl olduğundan HAGB ancak cezanın alt sınırdan belirlenmesi ve artırım uygulanmaması hâlinde mümkündür. TCK 226/3’teki beş yıllık alt sınır ise HAGB’yi ve ertelemeyi baştan dışarıda bırakır.

Memuriyet açısından 657 sayılı Kanun’un 48/A-5 bendi, kasıtlı bir suçtan bir yılı bulan ya da aşan hapis cezasını engel sayar. HAGB kararı hukuki sonuç doğurmadığından bu engeli doğurmaz (CMK 231/5). İnfazda TCK 132–138 arasındaki suçlarda koşullu salıverilme oranı üçte iki, hakaret, müstehcenlik ve şantajda ise yarıdır (5275 m.107/2). İnfaz bitince kayıt arşive alınır ve hak yoksunluğuna yol açmayan mahkûmiyetlerde beş yıl sonra silinir (5352 m.9, 12).

Çocuklara yönelik müstehcen içerik dosyalarında ayrıca çocuk koruma mevzuatı gündeme gelir; çocukların cinsel istismarı yazısı bu alanın genel çerçevesini verir.

Deepfake Suçu Hakkında Merak Edilenler

Yapay zekâ içeriklerine ilişkin dosyalardaki teknik ve hukuki inceleme Bilişim Hukuku sayfasında anlatılan çalışma alanına girer.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.