Yabancı Hükümlü: Tahliyeden Sonra Sınır Dışı, İdari Gözetim ve Giriş Yasağı

Gözden geçirme: 8 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Yabancı hükümlü sınır dışı edilir mi, sorusunun cevabı ceza mahkemesinin kararında yazmaz. Türkiye’de hapis cezası alan yabancı, cezası infaz edilirken ya da tahliye edildiğinde içişleri makamlarına bildirilir; sınır dışı etme kararını ise valilik veya Göç İdaresi verir. Bu iki aşama, iki ayrı hukuk alanına ve iki ayrı yargı yoluna tabidir. Aşağıda tahliyeden sonra neler olabileceğini, idari gözetimi, giriş yasağının süresini ve kararın nasıl dava konusu edileceğini sırayla anlatıyoruz.

Yabancı Hükümlü Sınır Dışı Edilir mi?

Kendiliğinden edilmez; durumu değerlendirilir. TCK 59’a göre işlediği suç nedeniyle hapis cezasına mahkûm edilen yabancı, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına veya koşullu salıverilmesine karar verildikten ve her hâlde cezası tamamlandıktan sonra, sınır dışı işlemleri bakımından değerlendirilmek üzere derhâl İçişleri Bakanlığına bildirilir. Bu ifade 7328 sayılı Kanun’la 2021’de bugünkü hâlini aldı; önceki metin yalnız koşullu salıverilmeden söz ediyordu.

Bildirimden sonra 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu devreye girer. Kanunun 54/1-a bendi, TCK 59 kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınacağını söyler. Yani ceza mahkemesi bir karar vermez; idare, kişinin dosyasına, suçun niteliğine ve kamu düzenine etkisine bakarak karar kurar. Aynı maddenin (b) ve (d) bentleri, örgüt bağlantısı ve kamu düzeni ya da güvenliği bakımından tehdit gibi ayrı gerekçeleri de sayar.

Hangi Durumlarda Sınır Dışı Etme Kararı Alınamaz?

6458 m.55, 54. maddenin kapsamında olsalar bile bazı yabancılar hakkında karar alınamayacağını düzenler. Bu liste, cezaevinden çıkacak bir yabancının ailesinin ilk bakması gereken yerdir:

Değerlendirme her kişi için ayrı yapılır. Bu kişilerden belirli bir adreste oturmaları ve belirli aralıklarla bildirimde bulunmaları istenebilir (6458 m.55/2). Bu nedenle sağlık raporları, tedavi kayıtları ve gönderilecek ülkedeki riski gösteren belgeler tahliyeden önce hazırlanmalıdır.

Tahliyeden Sonra İdari Gözetim Ne Kadar Sürer?

Sınır dışı etme kararı alınması gereken yabancı kolluk tarafından yakalandığında valiliğe derhâl bildirilir; valilik değerlendirmesini kırk sekiz saat içinde yapar (6458 m.57/1). Kaçma veya kaybolma riski bulunan, kamu düzeni ya da güvenliği bakımından tehdit oluşturan yabancı hakkında idari gözetim kararı alınabilir ya da 57/A’daki alternatif yükümlülükler uygulanabilir. Gözetime alınan kişi kırk sekiz saat içinde geri gönderme merkezine götürülür (m.57/2).

Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez; yabancı iş birliği yapmaz veya doğru bilgi vermezse en fazla altı ay daha uzatılabilir (m.57/3). Valilik gözetimin devamının zorunlu olup olmadığını her ay düzenli olarak değerlendirir (m.57/4). Gözetim altındaki kişi, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Başvuru gözetimi durdurmaz, ama şartların değiştiği iddiasıyla yeniden başvuru yapılabilir (m.57/6).

Sınır Dışı Etme Kararına Karşı Dava Nasıl Açılır?

Karar gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir; avukatı olmayan yabancıya kararın sonucu, itiraz usulü ve süreleri hakkında bilgi verilir (6458 m.53/2). Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurur ve başvurusunu kararı veren makama da bildirir. Mahkeme, dosya tamamlandıktan veya ara karar ve duruşma işlemleri bittikten sonra on beş gün içinde karar verir; bu karara karşı başka bir kanun yolu öngörülmemiştir (m.53/3).

En önemli güvence şudur: yabancının rızası saklı kalmak üzere, dava açma süresi içinde veya dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (m.53/3). Sınır dışı etme kararı alınan yabancıya, kararda belirtilmek kaydıyla on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar ülkeyi terk süresi tanınabilir. Kaçma riski bulunan veya kamu düzeni bakımından tehdit oluşturan kişiye bu süre verilmez (m.56/1).

Giriş Yasağı Kaç Yıl Sürer?

Sınır dışı edilen yabancının Türkiye’ye girişi Göç İdaresi Genel Müdürlüğü veya valilikler tarafından yasaklanır (6458 m.9/2). Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunan hâllerde Genel Müdürlük bu süreyi en fazla on yıl daha artırabilir (m.9/3). Bunun yanında Genel Müdürlük giriş yasağını kaldırabilir ya da yasak saklı kalmak üzere belirli süreli giriş izni verebilir (m.9/6).

Diyelim ki Türkiye’de evli ve çocuklu bir yabancı, iki yıl altı ay hapis cezasını tamamladıktan sonra sınır dışı edildi ve hakkında beş yıllık giriş yasağı konuldu. Ailesiyle birleşmek için yasağın kaldırılmasını veya süreli giriş izni verilmesini Genel Müdürlükten talep edebilir. Bu talepte aile bağları, cezanın infazının iyi hâlle tamamlanması ve yeni bir suç kaydı bulunmaması belgelerle anlatılır.

Yabancı Hükümlü Sınır Dışı Riski Durumunda Ne Yapılmalı?

1. Tahliye tarihini önceden öğrenin. Müddetnamedeki denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme tarihleri, TCK 59 bildiriminin de tarihidir.
2. Avukatı tahliyeden önce belirleyin. Yedi günlük dava süresi için vekâletname cezaevinde, kurum idaresi aracılığıyla düzenlettirilebilir.
3. 55. madde belgelerini toplayın. Sağlık raporu, tedavi kayıtları, gönderilecek ülkedeki risk ve şiddet mağduriyetine ilişkin evrak.
4. Aile ve ikamet belgelerini hazırlayın. Evlilik, çocukların nüfus kaydı, kira sözleşmesi, çalışma veya ikamet izni geçmişi.
5. Kararı tebliğ alınca tarihi yazın. İdare mahkemesine yedi gün içinde başvurun ve kararı veren makama bildirin.
6. İdari gözetime ayrıca itiraz edin. Gözetim kararı için sulh ceza hâkimine başvurun; şartlar değişirse başvuruyu yenileyin.

Cezayı Kendi Ülkesinde Çekmek Mümkün mü?

Mümkün olabilir. 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu’nun 32. maddesi, Türkiye’de mahkûm olan yabancının cezasının geri kalanını kendi ülkesinde çekmek üzere nakledilmesini düzenler. Talep hükümlünün kendisi, kanuni temsilcisi veya yakını tarafından yapılabilir. Şartlar arasında hükümlünün rızası, mahkûmiyetin kesinleşmiş olması, talep tarihinde kurumda infazı gereken en az altı ay hapis cezası bulunması ve fiilin nakledileceği devletin hukukunda da suç sayılması yer alır.

Türkiye’de başka bir suçtan soruşturma veya kovuşturma bulunmaması da gerekir. Adli para cezası varsa ödenmesi istenir; ödenmezse karşılığı hapse çevrilir. Nakil kararını, karşı devletin muvafakati üzerine Adalet Bakanı verir (6706 m.32/7). Bu yol sınır dışı etmeden farklıdır: kişi cezası bitmeden, cezasını çekmeye devam etmek üzere gönderilir. İnfaz hesabının genel kuralları için hapis cezaları yazısına bakılabilir.

Sınır Dışı Edilmek Mahkûmiyetin Sonuçlarını Siler mi?

Silmez. Sınır dışı etme idari bir işlemdir; ceza mahkemesinin hükmünü ve onun sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Mahkûmiyet adli sicile işlenir ve silinme ile arşiv kaydı, uyrukla ilgili bir ayrım yapmayan 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun genel kurallarına bağlıdır. Ödenmemiş adli para cezası veya yargılama gideri de kendiliğinden düşmez. Bu nedenle sınır dışı edilmeden önce infaz savcılığından bu kalemlerin durumunu gösteren bir belge almak, ileride yapılacak vize veya giriş başvurularında işe yarar.

Giriş yasağına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilen yabancı hakkında yeniden sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-ı). Yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal etmek de ayrı bir sınır dışı sebebidir (m.54/1-h). Diyelim ki giriş yasağı süren bir yabancı, ailesini görmek için kara sınırından kayıt dışı yollarla girdi; bu durumda hem yeni bir karar hem de giriş yasağının uzatılması gündeme gelir. Yasağın kaldırılması için meşru yol, Genel Müdürlüğe yapılacak başvurudur.

Yabancı Hükümlü Sınır Dışı İşlemleri Hakkında Merak Edilenler

Yabancı hükümlülerin infaz ve tahliye süreçleri Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukuku kapsamında, sınır dışı kararına karşı dava ise diğer hukuki yardımlar kapsamında ele alınır.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.