Yargıtay Kararı: Hapis Cezasının Ertelenmemesinde Kalıp Gerekçe
Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: TCK 51; CMK 230, 231; Yargıtay 18. CD 2018/5719 E., 2019/67 K.
İki yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası, TCK 51’deki şartlar varsa ertelenebilir. Erteleme mahkemenin takdirine bırakılmış olsa da bu takdir gerekçesiz kullanılamaz. CMK 230/1-d, mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde cezanın ertelenmesine ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanakların gösterilmesini zorunlu kılar. Bu nedenle erteleme gerekçesi, hükmün denetlenebilir unsurlarından biridir.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 07.01.2019 tarihli kararında, sanık hakkında “olumlu kanaat oluşmadığı” şeklindeki kalıp bir ifadeyle hapis cezasının ertelenmemesine karar verilmesini kanuni ve yeterli bir gerekçe saymamış ve hükmü bozmuştur.
Karar künyesi
- Mahkeme
- Yargıtay 18. Ceza Dairesi
- Esas ve karar
- 2018/5719 E., 2019/67 K.
- Karar tarihi
- 07.01.2019
- Suç
- Hakaret
- Sonuç
- Bozma, oybirliği, tebliğnameye aykırı
Bu yazıda neler var?
Olay ve yargılama süreci
Sanık, hakaret suçundan asliye ceza mahkemesinde yargılanmış ve önceki bir bozma kararından sonra yeniden mahkûm edilmiştir. Mahkeme, hükmedilen hapis cezasını ertelememiştir. Gerekçe olarak, sanığın ileride bir daha suç işlemekten çekineceği yönünde olumlu bir kanaat oluşmadığı ve cezanın aynen infazı hâlinde caydırıcı ve uslandırıcı amaca ulaşılacağı belirtilmiştir.
Hüküm temyiz edilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tebliğnamede farklı bir görüş bildirmiştir. Daire ise tebliğnameye aykırı olarak hükmü bozmuştur.
Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, hapis cezasının ertelenmemesine ilişkin olarak dosyadaki somut olgulara dayanmayan, her dosyada kullanılabilecek genel bir ifadenin TCK 51 ve CMK 230 bakımından yeterli gerekçe sayılıp sayılmayacağıdır.
Yargıtay’ın değerlendirmesi
Yargıtay, mahkemenin kullandığı “sanığın ileride bir daha suç işlemekten çekineceği yönünde olumlu kanaat hasıl olmadığı, cezanın aynen infazı hâlinde caydırıcı ve uslandırıcı amaca ulaşılacağı” şeklindeki ifadeyi kanuni ve yeterli bir gerekçe olarak kabul etmemiştir. Bu ifade, sanığın kişiliği, yargılama sürecindeki tutumu veya dosyadaki başka bir olguyla bağlantı kurmadığı için denetlenebilir bir gerekçe niteliği taşımaz.
Bu nedenle hapis cezasının ertelenmesine yer olmadığına karar verilmesi kanuna aykırı bulunmuş ve hüküm oybirliğiyle bozulmuştur.
Kararın önemi ve benzer içtihatlar
Karar, erteleme gerekçesi bakımından Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımını yansıtmaktadır. TCK 51/1-b, erteleme için suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterilen pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlenmeyeceği konusunda mahkemede bir kanaat oluşmasını arar. Bu kanaatin olumlu veya olumsuz olması dosyadaki olgulara dayanmalıdır: sanığın adli sicili, suçun işleniş biçimi, mağdurla ilişkisi, duruşmadaki tutumu, zararı giderip gidermediği gibi.
Yargıtay’ın benzer kararlarında da aynı titizlik görülür. 19. Ceza Dairesi, erteleme hükmünde denetim süresine ilişkin uyarının yapılmamasını ve temel ceza alt sınırdan belirlendiği hâlde denetim süresinin gerekçesiz olarak üst sınırdan belirlenmesini çelişki sayarak bozmuştur. 4. Ceza Dairesi ise engel bir mahkûmiyeti bulunmayan sanık hakkında “daha önce sabıkasının bulunması” gerekçesiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesini kanuna aykırı bulmuştur.

Benzer durumda ne yapılmalı?
Savunmada, sanık lehine erteleme şartlarının bulunduğu somut olgularla ortaya konulmalıdır. Adli sicil kaydının temiz olması, zararın giderilmesi, mağdurla barışma, düzenli bir iş ve aile yaşamı gibi hususlar belgeleriyle dosyaya sunulmalıdır. Hükümde kalıp bir gerekçeyle erteleme reddedilmişse bu husus istinaf veya temyiz dilekçesinde ayrıca ileri sürülmelidir.
Pratik bilgi: Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması farklı kurumlardır. 7589 sayılı Kanunla CMK 231’de yapılan değişikliklerden sonra her iki kurumun şartları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Erteleme Gerekçesi Hakkında Merak Edilenler
Erteleme gerekçesi zorunlu mu?
Evet. CMK 230/1-d, cezanın ertelenmesine ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanakların hüküm gerekçesinde gösterilmesini zorunlu kılar.
Kalıp bir ifadeyle erteleme reddedilebilir mi?
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, dosyadaki olgulara dayanmayan genel bir ifadeyle cezanın ertelenmemesini kanuni ve yeterli gerekçe saymamış ve hükmü bozmuştur.
Hapis cezasının ertelenmesi için şartlar nelerdir?
Ceza iki yıl veya daha az olmalı, kişi daha önce kasıtlı suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmalı ve tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede kanaat oluşmalıdır (TCK 51/1).
Denetim süresi ne kadardır?
Bir yıldan az, üç yıldan fazla olamaz ve mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz (TCK 51/3).
Dayanak mevzuat ve karar
- Türk Ceza Kanunu (5237): m.51
- Ceza Muhakemesi Kanunu (5271): m.230, 231
- Yargıtay Karar Arama: 18. Ceza Dairesi, 2018/5719 E., 2019/67 K., 07.01.2019
Okumaya devam edin
Yazıyı hazırlayan
Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.
Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?
Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.


