Yargıtay Kararı: Zorunlu Müdafi Hazır Bulunmadan Kurulan Hüküm
Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: CMK 150, 188; Yargıtay 2. CD 2021/13898 E., 2023/7996 K.
Kanun, bazı sanıklar için müdafi yardımını isteğe bırakmaz. Çocuklar, kendisini savunamayacak derecede malul olanlar, sağır ve dilsizler ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan yargılananlar için müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir. Bu zorunluluk, duruşmanın her aşamasında müdafiin hazır bulunmasını da kapsar. Müdafi hazır bulunmadan yapılan oturumlar, özellikle hükmün açıklandığı son oturum, savunma hakkı bakımından ciddi sorun doğurur.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 29.11.2023 tarihli kararında zorunlu olarak görevlendirilen müdafiin son oturumda hazır bulundurulmadan hüküm kurulmasını CMK 188/1’e aykırı bularak hükmü bozmuştur. Daire bu sonuca tebliğnamedeki onama görüşüne katılmayarak ulaşmıştır.
Karar künyesi
- Mahkeme
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi
- Esas ve karar
- 2021/13898 E., 2023/7996 K.
- Karar tarihi
- 29.11.2023
- Suçlar
- İş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme, hakaret, kasten yaralama
- Sonuç
- Bozma, oybirliği, tebliğnameye aykırı
Bu yazıda neler var?
Olay ve yargılama süreci
Sanık, 19.12.2014 tarihinde işlendiği iddia edilen iş yeri dokunulmazlığının ihlali, mala zarar verme, hakaret ve kasten yaralama suçlarından asliye ceza mahkemesinde yargılanmıştır. Mahkeme, sanık hakkında ceza verilmesine yer olmadığına ve akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri uygulanmasına karar vermiştir.
Yargılama sırasında sanık için CMK 150/2 uyarınca zorunlu müdafi görevlendirilmiştir. Ancak kısa kararın açıklandığı 25.03.2016 tarihli son oturumda müdafi hazır bulundurulmamıştır. Hükmü sanık ve katılan temyiz etmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tebliğnamede onama görüşü bildirmiştir.
Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, zorunlu müdafi görevlendirilmiş bir sanık hakkında, müdafi hazır bulunmadan yapılan son oturumda hüküm kurulmasının savunma hakkını kısıtlayıp kısıtlamadığı ve hükmün bozulmasını gerektirip gerektirmediğidir.
Yargıtay’ın değerlendirmesi
Yargıtay, CMK 188/1 uyarınca kanunun zorunlu müdafiliği kabul ettiği hâllerde duruşmada müdafiin hazır bulunmasının şart olduğunu hatırlatmıştır. Sanık için CMK 150/2 kapsamında müdafi görevlendirildiği hâlde, hükmün açıklandığı son oturumda müdafi hazır bulunmadan karar verilmesi, sanığın savunma hakkının kısıtlanması olarak değerlendirilmiştir.
Bu gerekçeyle Daire, tebliğnamedeki onama düşüncesine iştirak etmemiş ve hükmü oybirliğiyle bozmuştur. Hükmün bir güvenlik tedbirine ilişkin olması sonucu değiştirmemiştir. Akıl hastalığı nedeniyle ceza verilmemesi, sanığın özgürlüğünü etkileyen bir tedbire hükmedilmesi anlamına geldiğinden savunma hakkının korunması bu dosyalarda daha da önem kazanır.
Kararın önemi ve uygulamaya etkisi
Karar, zorunlu müdafiliğin yalnızca müdafi görevlendirilmesiyle tamamlanmadığını, müdafiin duruşmalarda fiilen hazır bulunmasını gerektirdiğini göstermektedir. Son oturum, esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmanın yapıldığı ve sanığa son sözün sorulduğu oturumdur. Müdafiin bu oturumda bulunmaması savunmanın en kritik aşamasını boşta bırakır.
Bu noktada güncel bir değişikliğe de dikkat etmek gerekir. 2016 yılında CMK 188/1’e eklenen cümleye göre müdafiin mazeretsiz olarak duruşmaya gelmemesi veya duruşmayı terk etmesi hâlinde duruşmaya devam edilebilir. İncelenen dosyadaki son oturum bu değişiklikten önce yapılmıştır. Bugün benzer dosyalarda müdafiin yokluğunun mazeretli olup olmadığı ve mahkemenin yeni bir müdafi görevlendirip görevlendirmediği ayrıca değerlendirilir.
Yargıtay’ın bir başka kararında ise beraat eden sanık hakkında, zorunlu müdafi hazır bulundurulmadan savunma alındığı gerekçesiyle savcılığın yaptığı temyiz reddedilmiştir. Sanık lehine konulmuş bir kuralın ihlali, sanık aleyhine bozma sebebi olarak kullanılamamıştır.

Benzer durumda ne yapılmalı?
Zorunlu müdafi görevlendirilen sanık veya yakınları, her oturumun tutanağında müdafiin hazır bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Müdafi duruşmaya gelmemişse, sanık yeni bir müdafi görevlendirilmesini isteyebilir. Hüküm müdafi yokluğunda açıklanmışsa bu husus istinaf veya temyiz dilekçesinde ayrı bir başlık olarak ileri sürülmelidir.
Pratik bilgi: Zorunlu müdafilik hâlleri CMK 150/2 ve 150/3’te düzenlenmiştir. Sanığın kendi seçtiği bir avukatı varsa ayrıca zorunlu müdafi görevlendirilmez.
Müdafi Hazır Bulunmadan Hakkında Merak Edilenler
Müdafi hazır bulunmadan hüküm kurulabilir mi?
Zorunlu müdafilik hâllerinde müdafiin duruşmada hazır bulunması şarttır (CMK 188/1). Yargıtay, müdafi hazır bulunmadan son oturumda hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır.
Zorunlu müdafi duruşmaya gelmezse ne olur?
CMK 188/1’e 2016’da eklenen cümleye göre müdafi mazeretsiz gelmezse duruşmaya devam edilebilir. Sanık bu durumda yeni bir müdafi görevlendirilmesini isteyebilir.
Güvenlik tedbirine hükmedilen dosyalarda da bu kural geçerli mi?
Evet. İncelenen kararda sanık hakkında akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine hükmedilmiş ve müdafi yokluğu nedeniyle hüküm bozulmuştur.
Savcı bu eksikliğe dayanarak beraati bozdurabilir mi?
Yargıtay’ın bir başka kararında, sanık lehine kurala aykırılığın savcıya sanık aleyhine bozma isteme hakkı vermeyeceği kabul edilmiştir.
Dayanak mevzuat ve karar
- Ceza Muhakemesi Kanunu (5271): m.150, 188
- Yargıtay Karar Arama: 2. Ceza Dairesi, 2021/13898 E., 2023/7996 K., 29.11.2023
Okumaya devam edin
Yazıyı hazırlayan
Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.
Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?
Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.


