Hükümlünün Tahliyesi: Tahliye Tarihi Nasıl Hesaplanır, Müddetname Ne Gösterir?

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

“Ne zaman çıkacak?” Cezası kesinleşen bir kişinin ailesinin ilk sorusu budur ve cevabı tek bir tarih değildir. Hükümlünün tahliyesi üç ayrı tarihe bağlanabilir: denetimli serbestlikle cezaevinden çıkış, koşullu salıverilme ve cezanın tamamının bitmesiyle hak ederek tahliye. Bu tarihlerin hepsi, infaz savcılığının düzenlediği ve uygulamada müddetname denilen belgede yer alır. Aşağıda hesabın nasıl yapıldığını, hangi indirimlerin uygulandığını ve tarih yanlışsa nereye başvurulacağını adım adım anlatıyoruz.

Müddetname nedir, nereden alınır?

İnfaz Kanunu, hükümlüye Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen ve ceza infaz kurumuna alındığı tarih ile salıverileceği tarihi, ceza süresini ve cezanın hangi hükme ilişkin olduğunu gösteren bir belge verileceğini söyler (5275 m.20/4). Uygulamada bu belgeye müddetname denir. Belge, hüküm kesinleşip infaz defterine kaydedildikten sonra infaz bürosunca hazırlanır.

Hükümlü belgeyi kurum idaresinden ister; yakınları ise vekâletle avukat aracılığıyla infaz savcılığından veya UYAP üzerinden edinebilir. Birden fazla hükmü olanların müddetnamesi, yeni bir hüküm kesinleştiğinde, toplama kararı verildiğinde veya bir kanun değişikliği yapıldığında yeniden düzenlenir. Elinizdeki belgenin en güncel sürüm olduğundan emin olun.

Koşullu salıverilme tarihi nasıl hesaplanır?

Süreli hapis cezalarında kural, cezanın yarısının infaz kurumunda iyi hâlle geçirilmesidir (5275 m.107/2). Kasten öldürme, nitelikli cinsel suçlar, işkence, özel hayata karşı suçlar ve casusluk gibi maddede sayılan suçlarda oran üçte ikidir. Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlarda da oran üçte ikidir (m.107/4). Tekerrür hâlinde süreli hapiste oran üçte iki, ikinci kez tekerrürde ise 7550 sayılı Kanun’dan sonra dörtte üçtür (m.108/1, 108/3).

Birden fazla mahkûmiyeti olan hükümlü için her ceza bağımsızdır; ancak koşullu salıverilme hesabının tek bir takvimde yapılabilmesi için infaz hâkimliğinden toplama kararı alınır (5275 m.99/1). Toplama kararı, en fazla cezaya hükmeden mahkemenin bulunduğu yerdeki infaz hâkimliğince verilir ve bu karara itiraz edilebilir (m.101/2-3). Kanun ayrıca birden fazla süreli hapiste kurumda geçirilecek süreye üst sınırlar koyar (m.107/3).

Tutuklulukta ve hastanede geçen süreler düşülür mü?

Düşülür. Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve kişinin özgürlüğünü kısıtlayan bütün hâller nedeniyle geçen süreler, gözaltı ve tutukluluk dahil, hükmedilen hapisten indirilir (TCK 63). İnfaz başladıktan sonra hastalık nedeniyle hastaneye kaldırılan hükümlünün orada geçirdiği süre de cezadan düşülür; ancak hükümlü infazı durdurmak için hastalığına kasten sebep olmuşsa bu indirimden yararlanamaz (5275 m.100).

Mahsup, müddetnamede en çok hata yapılan kalemlerden biridir. Gözaltı tarihi, tutuklama ve tahliye tarihleri, başka bir dosyada tutuklu kalınan süreler tek tek kontrol edilmelidir. Başka dosyada geçen tutukluluğun mahsubu ayrı kurallara tabidir ve infaz hâkimliğinin kararını gerektirebilir. Tutuklamanın şartları ve süreleri için tutuklama hangi hallerde olur yazısına bakılabilir.

Denetimli serbestlikle çıkış tarihi nasıl belirlenir?

Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlü, talep ederse cezasının koşullu salıverilme tarihine kadarki bölümünü denetimli serbestlikle dışarıda geçirebilir. Kararı, kurum idaresinin değerlendirme raporunu dikkate alarak infaz hâkimi verir (5275 m.105/A-1). Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlülerde bu süre iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlülerde üç yıldır (m.105/A-3).

Suç tarihine göre geçiş hükümleri bu süreleri uzatabilir. 30 Mart 2020’ye kadar işlenen ve istisna listesinde yer almayan suçlarda bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır (geçici m.6/1). 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen ve 7571 sayılı Kanun’la genişletilen istisnalar dışında kalan suçlarda, açık kurumda en az üç ay kalmış hükümlüler talep ederse denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır (geçici m.10/6). Suç 4 Haziran 2025’ten sonra işlendiyse bir eşik daha var: koşullu salıverilme gününe kadar içeride çekilmesi gereken kısmın onda biri, en az beş gün olarak, önce fiilen kurumda tamamlanmalıdır (m.105/A-1, geçici m.11).

Hükümlünün tahliyesi için örnek bir hesap nasıl yapılır?

Diyelim ki bir kişi, Ocak 2024’te işlediği dolandırıcılık suçundan altı yıl hapse mahkûm edildi ve yargılama sırasında altı ay tutuklu kaldı. Hüküm kesinleştiğinde infaz bürosu önce tutukluluğu düşer: altı yıllık cezanın beş buçuk yılı kalmıştır. Suç genel orana tabidir; koşullu salıverilme için toplam cezanın yarısı, yani üç yıl kurumda geçmelidir. Tutuklulukta geçen altı ay bu üç yıla sayılır, geriye kurumda iki buçuk yıl kalır.

Suç 2024’te işlendiği için geçici 6 ve geçici 10/6’daki uzatmalar uygulanmaz; 7550 öncesi işlendiğinden onda bir şartı da aranmaz. Hükümlü açık kuruma ayrılmış ve iyi hâlliyse, koşullu salıverilmeye bir yıl kala denetimli serbestlik talep edebilir. Bu durumda cezaevinde fiilen geçen süre yaklaşık bir buçuk yıl olur. Koşullu salıverildikten sonra kalan üç yıl denetim süresi olarak geçirilir (m.107/6) ve iyi hâlle tamamlanırsa ceza infaz edilmiş sayılır (m.107/14).

Tahliye Tarihini Kontrol Etmek İçin Adım Adım

1. Güncel müddetnameyi edinin. Kurum idaresinden veya infaz savcılığından en son düzenlenen belgeyi isteyin.
2. Suç tarihlerini not edin. Her mahkûmiyetin suç tarihi, hangi geçiş hükmünün (30.03.2020, 31.07.2023, 04.06.2025) uygulanacağını belirler.
3. Oranı kontrol edin. Suç genel orana mı, üçte ikiye mi tabi? Hükümde tekerrür uygulanmış mı?
4. Mahsupları tek tek doğrulayın. Gözaltı, tutukluluk ve hastanede geçen süreler belgede gün gün yer almalı.
5. Açık kurum ve iyi hâl koşullarını takip edin. Denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme iyi hâle bağlıdır; disiplin cezaları bu tarihleri etkileyebilir.
6. Hata varsa yazılı başvurun. Önce infaz bürosuna düzeltme dilekçesi verin; sonuç alınamazsa 5275 m.98/1-b uyarınca infaz hâkimliğinden karar isteyin.

Tahliye tarihi yanlışsa ne yapılabilir?

Müddetnamedeki hesapta tereddüt doğarsa ya da cezanın bir kısmının artık çektirilemeyeceği iddia edilirse, uyuşmazlığı infaz hâkimliği çözer (5275 m.98/1-b). Hükmün yorumunda bir duraksama varsa ya da sonradan çıkan bir kanunun TCK 7 kapsamında değerlendirilmesi gerekiyorsa başvuru hükmü veren mahkemeye yapılır (m.98/1-a). Bu kararlar duruşmasız verilir ve itiraz edilebilir (m.101).

Koşullu salıverilme kararını ise kurum idaresinin hazırladığı gerekçeli rapor üzerine, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimi dosya üzerinden verir; raporu uygun bulmazsa gerekçesini yazar ve bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır (5275 m.107/11). Hapis cezalarının infaz rejimine genel bir bakış için hapis cezaları yazısı tamamlayıcıdır.

Hükümlünün Tahliyesi Hakkında Merak Edilenler

Tahliye hesabında hata veya infaz hâkimliği başvurusu gerektiğinde konu Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukuku kapsamındaki infaz hukuku çalışmalarına girer. Avukat aracılığıyla belge almak için vekâletname sayfasına bakılabilir.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.