Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz sürecini anlatan kapak görseli

Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtiraz: Süre, Merci ve Dilekçe (CMK 173)

Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: CMK 171, 172, 173 ve 309

Suç duyurusunda bulunan kişi, aylar sonra savcılıktan gelen bir tebligatla kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini öğrenebilir. Bu karar, savcının dava açmak için yeterli şüphe bulunmadığı ya da kovuşturma imkânı olmadığı sonucuna vardığını gösterir. Mağdur bakımından süreç burada bitmez; kanun, kararın bağımsız bir hâkim tarafından denetlenmesini sağlayan itiraz yolunu tanır.

Bu yazıda kovuşturmaya yer olmadığı kararının hangi hâllerde verildiğini, itirazın kim tarafından, hangi süre içinde ve hangi hâkimliğe yapılacağını, dilekçede nelere yer verilmesi gerektiğini ve itirazın sonuçlarını Ceza Muhakemesi Kanununun 172 ve 173. maddeleri çerçevesinde anlatıyoruz.

Bir bakışta

Dayanak
CMK 172 ve 173
Kim itiraz eder
Suçtan zarar gören
Süre
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta
Merci
Kararı veren savcının bağlı olduğu ağır ceza merkezindeki sulh ceza hâkimliği
Kabul hâlinde
Savcı iddianame düzenleyerek dava açar
Bu yazıda neler var?
  1. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ne zaman verilir?
  2. İtiraz süresi ve yetkili hâkimlik
  3. İtiraz dilekçesinde neler yazılmalı?
  4. Sulh ceza hâkimliği nasıl karar verir?
  5. İtiraz reddedilirse başka yol var mı?
  6. Yargıtay bu konuda nasıl karar veriyor?
  7. İtiraz hazırlığında pratik öneriler
  8. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Hakkında Merak Edilenler

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ne zaman verilir?

CMK 172/1’e göre Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Delil yetersizliği, fiilin suç oluşturmaması, zamanaşımının dolması, şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresinin geçmesi veya şikâyetten vazgeçilmesi bu kararın en sık görülen gerekçeleridir.

Karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilmelidir. Bu bildirimin usulüne uygun yapılmaması, itiraz süresinin başlangıcını etkileyebileceğinden tebligatın tarihi ve içeriği dikkatle incelenmelidir.

İtiraz süresi ve yetkili hâkimlik

CMK 173/1 uyarınca suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. Örneğin Çankırı’ya bağlı bir ilçe savcılığının verdiği karara karşı itiraz, ağır ceza merkezi olan yerin sulh ceza hâkimliğine yapılır.

İki haftalık süre hak düşürücü niteliktedir. Süre, tebliğin yapıldığı günü izleyen günden başlar; son gün resmî tatile denk gelirse tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer. Süre geçtikten sonra yapılan itiraz incelenmeden reddedilir. Elektronik tebligat yapılmışsa tebliğ, iletinin adrese ulaşmasını izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; bu nedenle e-Tebligat adresinin düzenli kontrol edilmesi gerekir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazın süresi ve mercii tablosu
İtirazın temel unsurları

İtiraz dilekçesinde neler yazılmalı?

CMK 173/2’ye göre itiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. Yalnızca karara katılmadığını söyleyen bir dilekçe, hâkimin kararı denetlemesine imkân vermez. Dilekçede savcının hangi delili değerlendirmediği, hangi tanığın dinlenmediği, hangi kamera kaydının veya banka kaydının istenmediği somut olarak gösterilmelidir.

Savcılık kararının gerekçesi tek tek ele alınmalı ve dosyadaki çelişkiler açıkça ortaya konulmalıdır. Eksik araştırma iddiası, toplanması istenen delillerin listesiyle desteklenmelidir. Dosyaya yeni bir belge veya tanık eklenecekse bunlar dilekçeye eklenmeli ya da nerede bulunduğu belirtilmelidir. Bu ayrıntılar, hâkimin soruşturmanın genişletilmesine karar vermesini kolaylaştırır.

İtiraz dilekçesinde yer alması gereken unsurlar listesi
İtiraz dilekçesinin içeriği

Sulh ceza hâkimliği nasıl karar verir?

Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görürse bunu açıkça belirterek Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir (CMK 173/3). Kamu davasının açılması için yeterli neden bulunmazsa istemi gerekçeli olarak reddeder, itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı savcıya gönderir. Savcı bu kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

Hâkimlik itirazı yerinde bulursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek dava açar (CMK 173/4). Bu durumda savcının yeniden takdir yetkisi kalmaz. Ancak savcının kamu davasının açılmaması hususunda takdir yetkisini kullandığı hâllerde, örneğin kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararlarında, bu madde uygulanmaz (CMK 173/5); bu kararlara karşı ayrı bir itiraz düzeni vardır.

İtiraz reddedilirse başka yol var mı?

Sulh ceza hâkimliğinin itiraz üzerine verdiği karar kesindir. Bununla birlikte kararın kanuna açıkça aykırı olduğu durumlarda Adalet Bakanlığından kanun yararına bozma yoluna başvurulması talep edilebilir (CMK 309). Bu yol, olağanüstü bir kanun yoludur ve Bakanlığın talebi üzerine Yargıtay tarafından incelenir. Yaşam hakkı veya kötü muamele yasağı gibi temel hakların etkili soruşturulmadığı iddiası varsa, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru da gündeme gelebilir.

Ayrıca kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilirse, sulh ceza hâkimliğinin bu yönde kararıyla aynı fiilden dolayı dava açılabilir (CMK 172/2). İtirazın reddi hâlinde de aynı kural uygulanır (CMK 173/6). Bu nedenle sonradan ortaya çıkan tanık veya belge, yeniden değerlendirme imkânı yaratır.

İtirazdan sonra ortaya çıkabilecek sonuçları gösteren adımlar
İtirazdan sonra süreç

Yargıtay bu konuda nasıl karar veriyor?

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2018/5818 E., 2018/6137 K., 01.10.2018: Kovuşturmaya yer olmadığı kararı müştekinin işyerindeki daimi çalışanına tebliğ edilmiş, itiraz ise yasal süre dolduktan sonra yapılmıştır. Sulh ceza hâkimliğinin süre yönünden ret yerine itirazı kabul etmesi isabetsiz bulunmuş ve karar kanun yararına bozulmuştur.

Kararın olayını, gerekçesini ve uygulamaya etkisini Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtirazda Süre ve Tebliğ başlıklı içtihat incelememizde ayrıntılı olarak ele aldık. Kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden esas ve karar numarasıyla ulaşılabilir.

İtiraz hazırlığında pratik öneriler

Tebligat alındığında ilk iş, kararın tamamının ve soruşturma dosyasının incelenmesidir. Avukat aracılığıyla UYAP üzerinden dosyaya erişilerek hangi işlemlerin yapıldığı görülebilir. Savcılığın ulaşamadığı tanıkların güncel adresleri, eksik kalan kurum yazışmaları ve bilirkişi incelemesi talepleri itiraz dilekçesinin omurgasını oluşturur.

Pratikte: İtiraz dilekçesini son güne bırakmayın. Dilekçe, kararı veren savcılığa veya yetkili sulh ceza hâkimliğine ya da UYAP üzerinden verilebilir. Verilen dilekçenin kayıt tarihini gösteren belgeyi saklayın.

Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Hakkında Merak Edilenler

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresi kaç gün?

İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 173/1). Süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra yapılan itiraz incelenmeden reddedilir.

Şüpheli de itiraz edebilir mi?

Kanun itiraz hakkını suçtan zarar görene tanır. Şüpheli lehine verilen bir karara şüphelinin itiraz etmesinde hukuki yarar bulunmaz; ancak kararın gerekçesine ilişkin özel durumlar ayrıca değerlendirilir.

İtiraz için avukat zorunlu mu?

Kanun avukatla temsil şartı öngörmez; suçtan zarar gören dilekçeyi kendisi verebilir. Dilekçenin somut olay ve delil içermesi gerektiğinden hukuki destek, itirazın etkinliğine katkı sağlar.

İtiraz reddedilirse ne olur?

Sulh ceza hâkimliğinin ret kararı kesindir ve itiraz eden giderlere mahkûm edilir. Yeni delil elde edilirse CMK 172/2 uyarınca dava açılabilir; kararın kanuna açıkça aykırı olduğu durumlarda kanun yararına bozma talep edilebilir.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı adli sicile işlenir mi?

Bu karar bir mahkûmiyet olmadığından adli sicil kaydı oluşturmaz. Şüpheli bakımından soruşturma sona ermiş olur; ancak yeni delil hâlinde dosyanın yeniden açılması mümkündür.

Av. Ahmet Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?

Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.