Kesinleşmiş ceza kararında yargılamanın yenilenmesi yolunu anlatan kapak görseli

Yargılamanın Yenilenmesi: Kesinleşmiş Ceza Kararı Hangi Hâllerde Yeniden Görülür? (CMK 311)

Gözden geçirme: Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: CMK 23, 311, 312, 318 ile 321 ve 323

Bir ceza hükmü kesinleştiğinde kural olarak artık değiştirilemez. Ancak hükmün dayandığı bir belgenin sahte çıkması, gerçek faili gösteren yeni bir tanığın ortaya çıkması ya da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararı vermesi gibi durumlarda kesin hükmün korunması adaletle bağdaşmayabilir. Yargılamanın yenilenmesi, bu tür hâllerde kesinleşmiş bir davanın yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur.

Bu yazıda Ceza Muhakemesi Kanununun 311. maddesinde sayılan hükümlü lehine yenileme nedenlerini, uygulamada en sık ileri sürülen yeni olay ve yeni delil kavramını, talebin hangi mahkemeye nasıl yapılacağını ve mahkemenin kabule değerlik incelemesini anlatıyoruz.

Bir bakışta

Dayanak
CMK 311 ile 323
Konu
Kesinleşmiş hükümle sonuçlanmış dava
Lehe nedenler
Sahte belge, gerçek dışı tanıklık, hâkimin kusuru, yeni olay veya delil, AİHM ihlal kararı
Başvuru yeri
Hükmü veren mahkeme (CMK 318)
İnceleme
Önce kabule değerlik, duruşmasız; ret kararına itiraz edilebilir
Bu yazıda neler var?
  1. Yargılamanın yenilenmesi nedir?
  2. Hükümlü lehine yenileme nedenleri
  3. Yeni olay ve yeni delil ne demek?
  4. Talep nereye ve nasıl yapılır?
  5. Talep kabul edilirse ne olur?
  6. Yargıtay bu konuda nasıl karar veriyor?
  7. Yenileme talebinde sık yapılan hatalar
  8. Yargılamanın Yenilenmesi Hakkında Merak Edilenler

Yargılamanın yenilenmesi nedir?

Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşmiş bir hükümle sonuçlanmış bir davanın kanunda sınırlı olarak sayılan nedenlerle yeniden görülmesidir. İstinaf ve temyiz gibi olağan kanun yollarından farkı, hükmün kesinleşmesinden sonra ve süreye bağlı olmaksızın başvurulabilmesidir. Hükümlünün ölmesi veya cezanın infaz edilmiş olması da kural olarak yenileme talebine engel olmaz.

Kanun hem hükümlü lehine hem de belirli istisnai hâllerde aleyhine yenilemeyi düzenler. Hükümlü lehine yenileme nedenleri CMK 311’de, aleyhine yenileme nedenleri ise CMK 314’te sayılmıştır. Aleyhe yenileme, örneğin sanık lehine kullanılan bir belgenin sahteliğinin anlaşılması veya beraat eden sanığın sonradan güvenilir bir ikrarda bulunması gibi daha dar şartlara bağlanmıştır.

Hükümlü lehine yenileme nedenleri

CMK 311/1’e göre kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış dava şu hâllerde hükümlü lehine yeniden görülür: duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliğinin anlaşılması; yemin verilerek dinlenmiş bir tanık veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dışı tanıklıkta bulunduğunun veya oy verdiğinin anlaşılması; hükme katılan hâkimlerden birinin görevini yapmada ceza kovuşturmasını gerektirecek biçimde kusur etmesi; ceza hükmünün dayandığı bir hukuk mahkemesi kararının kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kalkması.

Aynı fıkra, yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunların yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif cezayı içeren bir kanun hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte olmasını da yenileme nedeni sayar. Ceza hükmünün Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ihlali suretiyle verildiğinin AİHM’nin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi de lehe yenileme nedenidir.

Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri listesi
Lehe yenileme nedenleri

Yeni olay ve yeni delil ne demek?

Uygulamada yargılamanın yenilenmesi taleplerinin büyük kısmı CMK 311/1-e’ye dayanır. Yeni delil, hüküm kurulurken mahkemenin bilgisi dışında kalmış ve değerlendirilmemiş delildir. Dosyada bulunduğu hâlde tartışılmamış bir delilin yenilik niteliği taşıyıp taşımadığı, Yargıtay içtihatlarında ayrıca tartışılmıştır. Önemli olan, delilin mahkemenin değerlendirmesine girmemiş olmasıdır.

Yeni delil tek başına yeterli sayılmaz; delilin beraati veya daha hafif bir ceza hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte olması gerekir. Örneğin hırsızlık suçundan mahkûm olan kişinin olay saatinde başka bir şehirde bulunduğunu gösteren ve yargılama sırasında bilinmeyen kamera kaydı veya resmî belge bu niteliktedir. Yalnızca önceki delillerin yeniden yorumlanmasını isteyen talepler kabul görmez.

Talep nereye ve nasıl yapılır?

CMK 318/1’e göre yargılamanın yenilenmesi istemi hükmü veren mahkemeye sunulur ve bu mahkeme istemin kabule değer olup olmadığına karar verir. Yargıtay’ın doğrudan hüküm kurduğu hâllerde de hükmü vermiş olan mahkemeye başvurulur. Kabule değerlik kararı duruşma yapılmaksızın verilir. Bununla birlikte CMK 23/3, yargılamanın yenilenmesi hâlinde önceki yargılamada görev yapan hâkimin aynı işte görev alamayacağını düzenler. Yargıtay, bu hüküm nedeniyle mahkûmiyet kararını veren hâkimin talebin kabule değer olup olmadığını da değerlendiremeyeceğini ve talebi farklı bir hâkimin incelemesi gerektiğini kabul etmektedir.

Talep dilekçesinde dayanılan yenileme nedeni ve bunu doğrulayacak deliller açıkça gösterilmelidir. CMK 319/1’e göre istem kanunda belirlenen şekilde yapılmamış, yasal bir neden gösterilmemiş veya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamışsa kabule değer görülmeyerek reddedilir. Aksi hâlde istem, diyecekleri varsa iki hafta içinde bildirmek üzere savcıya ve ilgili tarafa tebliğ edilir.

Yargılamanın yenilenmesi talebinin aşamaları
Talep süreci

Talep kabul edilirse ne olur?

İstem kabule değer bulunursa mahkeme delillerin toplanması için bir naip hâkim veya istinabe olunan mahkemeyi görevlendirebilir ya da bunu kendisi yapabilir (CMK 320). Ardından savcı ve hükümlüden iki hafta içinde görüş istenir. İddialar yeterli derecede doğrulanmazsa istem esassız olduğu gerekçesiyle duruşma yapılmaksızın reddedilir; aksi hâlde mahkeme yargılamanın yenilenmesine ve duruşma açılmasına karar verir (CMK 321). Yeniden yapılan yargılama sonunda mahkeme önceki hükmü onaylayabilir veya hükmü kaldırarak yeni bir karar verebilir.

Hükümlü lehine yenilemede yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenen cezadan daha ağır bir cezayı içeremez (CMK 323/2). Yenileme sonunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse, önceki mahkûmiyetin infazı nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararlar CMK 141 ile 144 hükümlerine göre tazmin edilir (CMK 323/3). Kabule değerlik ve esassızlık nedeniyle verilen ret kararlarına karşı itiraz yolu açıktır (CMK 319/3, 321/3).

Yenileme talebinin olası sonuçları tablosu
Olası sonuçlar

Yargıtay bu konuda nasıl karar veriyor?

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 2025/3035 E., 2025/9596 K., 17.11.2025: Yargılamanın yenilenmesi talebinin kabule değer olup olmadığını, önceki hükmü veren hâkimden farklı bir hâkim incelemelidir. Yargıtay, CMK 23/3 ve 318/1’i birlikte değerlendirerek merciin hâkim görevlendirmeden talebi reddetmesini kanun yararına bozmuştur.

Kararın olayını, gerekçesini ve uygulamaya etkisini Yargılamanın Yenilenmesi Talebini Farklı Bir Hâkim İncelemeli başlıklı içtihat incelememizde ayrıntılı olarak ele aldık. Kararların tam metnine Yargıtay Karar Arama sistemi üzerinden esas ve karar numarasıyla ulaşılabilir.

Yenileme talebinde sık yapılan hatalar

En sık yapılan hata, istinaf veya temyizde ileri sürülen itirazların yeni bir başlık altında tekrar edilmesidir. Bu talepler, yeni bir olay veya delil içermediği için kabule değer görülmez. Bir diğer hata, delilin hükmü nasıl değiştireceğinin açıklanmamasıdır.

Pratikte: Yeni delili resmî kaynağından temin edin, delilin neden yargılama sırasında sunulamadığını açıklayın ve delilin hangi olguyu ispat ettiğini önceki delillerle karşılaştırarak gösterin.

Yargılamanın Yenilenmesi Hakkında Merak Edilenler

Yargılamanın yenilenmesi için süre var mı?

Lehe yenileme talebi için kanunda bir süre öngörülmemiştir. Hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölmesi de talebe engel olmaz.

Yeni tanık bulmak yargılamanın yenilenmesi için yeterli mi?

Yeni tanığın beyanı, tek başına veya önceki delillerle birlikte beraati ya da daha hafif cezayı gerektirecek nitelikteyse yenileme nedeni olabilir (CMK 311/1-e). Tanığın neden daha önce dinlenmediğinin açıklanması da önemlidir.

Talep hangi mahkemeye yapılır?

Talep hükmü veren mahkemeye sunulur (CMK 318). Kabule değerlik kararı duruşma yapılmadan verilir.

Yenileme talebi infazı durdurur mu?

Yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını ertelemez; ancak mahkeme infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir (CMK 312).

AİHM kararı sonrası yenileme nasıl istenir?

AİHM’nin ihlal kararının veya dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucu düşme kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yenileme talep edilmelidir (CMK 311/1-f).

Av. Ahmet Mutlu

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Dosyanızla ilgili bir sorunuz mu var?

Ceza yargılamasında süreler kısadır. Görüşmeden önce elinizdeki tebligatı, ifade tutanağını veya kararı yanınıza almanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Telefon: 0 532 714 50 45 · Adres ve iletişim formu

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut durum için hukuki danışmanlık alınmalıdır.