İnfaz Hâkimliğine Şikâyet (4675): Hangi İşlemlere, Kaç Günde, Nasıl?

Gözden geçirme: 6 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Kesinleşmiş bir hükmün infazı sırasında idarenin veya savcılığın bir işlemine karşı başvurulacak temel yol, infaz hâkimliğine şikâyettir. Görüş günü iptal edilen, nakil talebi reddedilen, süre belgesindeki tahliye tarihi yanlış hesaplanan ya da hücre cezası alan hükümlü için sorulacak ilk soru şudur: Bu işlemi kim yaptı ve ne zaman öğrendim? Cevap, hangi mercie, kaç gün içinde gidileceğini belirler. Düzenleme 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunundadır.

İnfaz Hâkimliğine Şikâyet Hangi İşlemlere Karşı Yapılır?

Kanunun 4. maddesi görev alanını geniş tutar. Birinci grupta cezaevindeki günlük yaşama ilişkin işlemler vardır: kuruma kabul, yerleştirme, ısınma, giyim, beslenme, temizlik, muayene ve tedavi, dışarıyla ilişkiler ve çalıştırma. İkinci grupta infazın seyrini belirleyen işlemler bulunur: müşahede, açık cezaevine ayırma, izin, sevk, nakil ve tahliye. Üçüncü grup, disiplin cezaları ve tedbirleridir.

2020’de 7242 sayılı Kanunla iki önemli görev eklendi. Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kararları artık şikâyet konusu yapılabiliyor. Ayrıca mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü gibi hâllerde verilmesi gereken yargısal kararlar infaz hâkimliğine bırakıldı. Bu değişiklikler 1 Eylül 2020’den itibaren uygulanmaktadır. İzleme kurullarının raporlarındaki şikâyet niteliğindeki konular da aynı hâkimlik tarafından karara bağlanır.

Şikâyet Süresi Nasıl Hesaplanır?

Kanun iki süreyi aynı anda işletir. Birincisi öznel süredir: karar, işlem veya faaliyetin öğrenildiği günden başlayan on beş gün. İkincisi nesnel süredir: işlemin yapıldığı günden başlayan otuz gün. Hangisi önce dolarsa şikâyet hakkı o gün sona erer. Öğrenme tarihi çoğu zaman tebliğ tarihidir; tebliğ yoksa hükümlünün işlemden fiilen haberdar olduğu gün esas alınır.

Bir örnek: Kurum, 3 Mart’ta bir hükümlünün ziyaretçi listesindeki üç kişiden birini sakıncalı bularak listeden çıkarıyor, hükümlü bunu 20 Mart’ta öğreniyor. On beş günlük süre 4 Nisan’a uzansa da işlem tarihinden itibaren otuz gün 2 Nisan’da dolar. Şikâyet en geç 2 Nisan’da yapılmalıdır. Süre geçtikten sonra yapılan başvuru, infaz hâkimi tarafından esasa girilmeden reddedilir.

Kimler Şikâyet Edebilir ve Dilekçe Nereye Verilir?

Şikâyet hakkı, işlem kendisini ilgilendirmek kaydıyla hükümlü veya tutukluya aittir. Ayrıca eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi ve kurumun izleme kurulu başvurabilir. Amca, kuzen ya da arkadaş bu listede yer almaz; onlar ancak hükümlünün veya listedeki bir yakının başvurusuna destek olabilir.

Dilekçe doğrudan infaz hâkimliğine verilebilir. Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir; bu birimler dilekçeyi hemen ve en geç üç gün içinde hâkimliğe göndermek zorundadır. Sözlü şikâyet de geçerlidir; tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir. Yetkili hâkimlik, kurum işlemlerinde cezaevinin bulunduğu yer infaz hâkimliğidir; diğer infaz işlemlerinde ise işlemin yapıldığı yer esas alınır.

İnfaz Hâkimliğine Şikâyet İşlemi Durdurur mu?

Hayır, kural olarak durdurmaz. Şikâyet yapılması, kararın, işlemin veya faaliyetin uygulanmasını engellemez. İnfaz hâkimi ancak iki koşul birlikte varsa erteleme veya durdurma kararı verebilir: giderilmesi güç ya da imkânsız sonuçlar doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Koşullardan yalnızca birinin varlığı yetmez.

Bu ayrım uygulamada belirleyicidir. Diyelim ki hükümlünün uzak bir ile nakline karar verildi ve çocuğu o hafta ameliyat olacak. Nakil gerçekleşirse aile bağı açısından telafisi zor bir sonuç doğar; nakil kararında açık bir usul hatası da varsa durdurma talebi güçlenir. Dilekçede bu iki unsur ayrı başlıklar hâlinde anlatılmalıdır.

İnfaz Hâkimi Şikâyeti Nasıl İnceler?

İnceleme kural olarak duruşmasızdır ve dosya üzerinden bir hafta içinde karara bağlanır. İnfaz hâkimi gerekli görürse kendiliğinden araştırma yapar, kurumdan bilgi ve belge ister; cezaevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının yazılı görüşünü de alır. Disiplin cezalarına yönelik şikâyetlerde ise hâkim hükümlünün savunmasını almak ve istenen delilleri toplamak zorundadır. Hükümlü bu savunmayı vekâletnamesini sunan avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir.

Sonuç üç biçimde olabilir. Şikâyet süresinde yapılmamışsa, hâkimliğin görev alanı dışındaysa ya da başvuru hakkı olmayan biri yapmışsa esasa girilmeden reddedilir; başka bir yargı merciinin görevindeyse dosya oraya gönderilir. Esastan inceleme sonunda şikâyet yerinde görülmezse reddedilir. Yerinde görülürse kararın veya işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verilir. Kanunda hüküm bulunmayan konularda CMK kuralları uygulanır.

Şikâyet Dilekçesinde Sık Yapılan Hatalar

İlk hata, öğrenme tarihini yazmamaktır. Süre öğrenmeden itibaren işlediği hâlde dilekçede bu tarih yoksa hâkimlik, işlem tarihinden geriye doğru hesap yapar ve başvuruyu geç kalmış sayabilir. Kısa bir cümleyle, işlemi hangi gün, kimden ve nasıl öğrendiğinizi belirtmek bu riski ortadan kaldırır.

İkinci hata, birden fazla işlemi tek dilekçede karıştırmaktır. Örneğin hem bir disiplin kararını hem de reddedilen nakil talebini aynı metinde eleştiren hükümlü, iki farklı süre ve iki farklı inceleme usulünü tek başvuruya sıkıştırmış olur. Her işlem için ayrı dilekçe vermek, hâkimin her birini kendi kuralına göre incelemesini kolaylaştırır.

Üçüncü hata, talebi belirsiz bırakmaktır. “Mağduriyetimin giderilmesi” gibi genel ifadeler yerine iptal, durdurma veya erteleme açıkça istenmelidir; çünkü kanun hâkime bu üç sonuçtan birini verme yetkisi tanır. Dördüncü hata ise savcılığın kararı ile mahkeme kararını ayırt etmemektir: hükmün kendisine yönelik itirazlar bu yolla değil, kanun yollarıyla ileri sürülür. Bu ayrımı ceza hukuku uygulamasının temel kurallarından biri olarak düşünmek gerekir.

İnfaz Hâkimliğine Şikâyet İçin Adım Adım Yol Haritası

1. İşlemi ve tarihleri tespit edin. İşlemin yapıldığı gün ile öğrenildiği gün ayrı ayrı not edilir. Otuz günlük üst sınır işlem tarihinden, on beş günlük süre öğrenme tarihinden hesaplanır.
2. Doğru merciyi seçin. Kurum işlemi veya savcılık kararı ise infaz hâkimliği; hükmün yorumu veya lehe kanun söz konusuysa hükmü veren mahkeme yetkilidir (5275 m.98).
3. Dilekçeyi verin ve belge alın. Dilekçe hâkimliğe, başsavcılığa veya kurum müdürlüğüne verilir; alındı belgesi veya dilekçenin kayıt sayısı saklanır.
4. Durdurma talebini ayrıca yazın. Nakil, hücre cezası gibi hızlı uygulanacak işlemlerde, giderilmesi güç zarar ve açık hukuka aykırılık gerekçesiyle tedbir talebi dilekçenin başında belirtilir.
5. Karara karşı iki hafta içinde itiraz edin. Hâkimlik kararı tebliğ edildikten sonra iki haftalık süre işler; itiraz mercii, infaz hâkimliğinin bağlı olduğu ağır ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesinin itiraz üzerine verdiği karar kesindir (CMK m.271/4).

İtiraz Süresi Neden Değişti ve Sonrasında Hangi Yol Var?

4675 sayılı Kanunun 6. maddesindeki itiraz süresi uzun yıllar yedi gündü. 7499 sayılı Kanun bu süreyi iki haftaya çıkardı; CMK’daki genel itiraz süresi de aynı değişiklikle iki hafta oldu. İtirazı şikâyetçi yapabileceği gibi ilgili Cumhuriyet savcısı da yapabilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına bağlanan konularda, örneğin hücre cezasının infazına başlanmasında, verilen kararlara karşı da aynı itiraz yolu işler. İnfaz hâkimi itirazı inceleyen ağır ceza mahkemesinin üyesiyse karara katılamaz.

İtiraz üzerine verilen karar kesindir; ancak bu, temel hak ihlali iddiasının sona erdiği anlamına gelmez. Olağan yollar tükendikten sonra Anayasa Mahkemesine başvuru gündeme gelebilir. Kesinleşme sonrasına dair genel kanun yolu bilgisi için ceza muhakemesinde istinaf yazısı, hükmün infazının genel çerçevesi için hapis cezaları yazısı faydalı olur.

İnfaz Hâkimliğine Şikâyet Hakkında Merak Edilenler

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.