Ev Hapsi: Konutu Terk Etmeme Yükümlülüğü, İzinli Çıkış ve Cezadan Mahsup

Gözden geçirme: 8 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Kanunda ev hapsi diye bir başlık yoktur; halkın ev hapsi dediği şey, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki “konutunu terk etmemek” adlı adli kontrol yükümlülüğüdür (CMK 109/3-j). Kişi tutuklanmaz, cezaevine girmez, ama hâkimin izin verdiği hâller dışında evinden çıkamaz. Bu tedbirin diğer adli kontrol türlerinden önemli bir farkı var: mahkûmiyet hâlinde evde geçen süre cezadan düşülür. Aşağıda kimlere verildiğini, evden hangi durumlarda çıkılabileceğini, mahsubun nasıl hesaplandığını ve dosya beraatle biterse neler istenebileceğini sırasıyla ele alıyoruz.

Ev hapsi hangi kanun maddesine dayanır?

Konutu terk etmeme yükümlülüğü, CMK 109’un üçüncü fıkrasına 2012’de (j) bendi olarak eklendi. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği bu yükümlülüğü, şüpheli veya sanığın yargı merciinin belirlediği konutu mazereti olmaksızın veya izin almaksızın terk etmemesi olarak tanımlar (m.56/1-ç). Tanımdaki “izin” kelimesi önemlidir; ev hapsi mutlak bir kapanma değildir, hâkimin izin verdiği çıkışlar meşrudur.

Ev hapsi kararının ne kadar sıkı uygulanacağı, karardaki ifadeye bağlıdır. Karar gün boyu evde kalmayı öngörebileceği gibi hâkim belirli saatler veya günler için çıkışa baştan izin de verebilir; yükümlülük sonradan değiştirilebilir ya da hafifletilebilir (CMK 110/2). Bu yükümlülük tek başına verilebileceği gibi yurt dışı yasağı veya belirli bir bölgeden ayrılmama gibi başka tedbirlerle birlikte de kurulabilir. Kararda hangi adresin “konut” sayıldığı açıkça yazılır. Aile evinde mi, kendi kiralık dairenizde mi kalacağınızı karar anında hâkime söylemek, sonradan adres değişikliği için yeniden başvurmaktan daha pratiktir.

Ev Hapsi Hangi Durumlarda Verilir?

Ev hapsi bir adli kontrol tedbiri olduğu için genel şart aynıdır: tutuklama sebepleri bulunmalı, ama hâkim tutuklamayı ölçüsüz görmelidir (CMK 109/1). Tutuklama talebinde savcı ve hâkim, adli kontrolün neden yetersiz kalacağını gerekçelendirmek zorunda olduğundan (CMK 101/1-2), konutu terk etmeme çoğu zaman tutuklama ile serbest bırakma arasındaki ara çözüm olarak gündeme gelir. Tutuklama nedenleri için tutuklama hangi hallerde olur yazısına bakılabilir.

Kanun bazı kişiler için bu ara çözümü özellikle anar. Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız sürdüremeyeceği tespit edilen şüpheli ile gebe olan ya da doğumdan itibaren altı ay geçmemiş kadın şüpheli hakkında tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir (CMK 109/4). Bu kişilerde ev hapsi, tutukluluğun sağlık ve aile bakımından yaratacağı ağır sonucu önlemenin olağan yoludur.

Ev hapsinde işe, okula veya hastaneye gidilebilir mi?

Ancak izinle gidilebilir. Hâkim yükümlülüğü değiştirebilir, kısmen kaldırabilir ya da kişiyi geçici olarak muaf tutabilir (CMK 110/2). Diyelim ki bir şüphelinin haftada iki gün diyaliz tedavisi var; doktor raporu ve randevu çizelgesiyle bu günler için sürekli çıkış izni istenebilir. Çalışan biri için iş saatlerini kapsayan bir izin, öğrenci için sınav günleri, avukat görüşmesi ya da duruşma için tek seferlik izin de talep edilebilir.

İzin talebi, kararı veren sulh ceza hâkimliğine veya davaya bakan mahkemeye yazılı yapılır. Kanun bu tür taleplerde savcıya da sorulmasını ve kararın beş gün içinde verilebilmesini öngörür (CMK 111/1). Talepte çıkışın günü, saati, gidilecek adres ve dönüş saati açıkça yazılırsa denetim de kolaylaşır. Acil bir hastane ihtiyacında önce sağlığınızı koruyun, ardından giriş-çıkış saatlerini gösteren hastane belgesini gecikmeden denetimli serbestlik müdürlüğüne ve dosyaya sunun. Belgelenmiş zorunluluk, isteyerek ihlal ile aynı şey değildir.

Ev Hapsi Mahsubu Nasıl Hesaplanır?

Kural olarak adli kontrolde geçen süre cezadan düşülmez. Konutu terk etmeme ise bu kuralın istisnasıdır: 7331 sayılı Kanun 2021’de CMK 109/6’ya bir cümle ekledi: evden çıkmama yükümlülüğüyle geçirilen günlerin yarısı, hükmedilen cezadan indirilir. Hesap kesinleşen hapis cezası üzerinden yapılır ve tutuklulukta ya da gözaltında geçen süreler ayrıca, tam olarak düşülür (TCK 63).

Mahsup edilen süre, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabında da çekilmiş sayılır; bu nedenle infaz savcılığının hesabında ayrı bir kalem olarak görünmelidir. Hesap yanlışsa infaz hâkimliğine başvurulabilir. Hapis cezalarının infazına genel bakış için hapis cezaları yazısı tamamlayıcıdır.

Adli para cezasına hükmedilirse TCK 63, gözaltı ve tutukluluk gibi özgürlüğü kısıtlayan süreler için bir günü beş yüz Türk lirası sayarak indirim yapılmasını öngörür. Ev hapsinde önce iki günün bir güne çevrilmesi, sonra bu kuralın uygulanması akla yatkın görünse de bu birleşik hesap kanunda açıkça yazılı değildir; somut dosyada hükmü veren mahkemenin kararına bakılmalıdır.

Ev hapsi ile konutta infaz arasındaki fark nedir?

İkisi sık karıştırılır. Ev hapsi, hüküm verilmeden önce, soruşturma veya kovuşturma sırasında uygulanan bir koruma tedbiridir. Konutta infaz ise kesinleşmiş bir hapis cezasının evde çektirilmesidir ve İnfaz Kanunu’nun 110. maddesine dayanır. Kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin toplam üç yıl, yetmiş yaşını bitirenlerin dört yıl, yetmiş beşi bitirenlerin beş yıl ve seksen yaşını bitirenlerin altı yıla kadar hapis cezası evde çektirilebilir (5275 m.110/2).

Yaşa ve cinsiyete bağlı konutta infaz terör ve örgüt suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve adli para cezasından çevrilen hapis gibi hâllerde uygulanmaz (5275 m.110/9). Hastalık veya engellilik nedeniyle konutta infaz ise ayrı bir fıkraya bağlıdır ve toplam cezası on yıldan fazla olanların elektronik cihazla takibi zorunludur (m.110/3).

Ev Hapsi Durumunda Ne Yapılmalı?

1. Kararın içeriğini okuyun. Hangi adresin konut sayıldığı, başka yükümlülük olup olmadığı ve kararın tarihi kararda yazılıdır.
2. Denetimli serbestlik müdürlüğünün çağrısına uyun. Müdürlük tedbirin nasıl izleneceğini ve uyulacak kuralları tebligatla bildirir; cihaz takılacaksa randevuya gidin.
3. Zorunlu çıkışlar için önceden izin isteyin. Tedavi, iş, okul, duruşma ve avukat görüşmesi gibi ihtiyaçları belgeleriyle kararı veren mercie yazın.
4. Gerekirse itiraz edin. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK 268/1); süre geçtiyse kaldırma talebi her zaman mümkündür.
5. Süreyi kaydedin. Ev hapsinin başladığı ve bittiği günü not edin; mahsup bu tarihlere göre yapılır.
6. Hüküm sonrası hesabı kontrol edin. Ceza kesinleşince infaz hesabında ev hapsi mahsubunun yer alıp almadığına bakın.

Avukatın dosyayı inceleyip sizin adınıza izin veya kaldırma talebinde bulunabilmesi için vekâletname gerekir.

Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararında tazminat istenebilir mi?

İstenebilir. CMK 141’in 2024’te 7499 sayılı Kanun’la eklenen (l) bendi bu durumu açıkça tazminat sebebi sayar: evden çıkmama tedbiri uygulanmış, sonra dosya kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararıyla kapanmışsa, kişi uğradığı maddi ve manevi zararın Devletçe karşılanmasını talep edebilir. Kararı veren merci, ilgiliye tazminat hakkı bulunduğunu bildirmek ve bunu karara yazmak zorundadır (CMK 141/2).

Bu istemlerde ağır ceza mahkemesi yerine 6384 sayılı Kanun’daki Tazminat Komisyonu usulü uygulanır (CMK 142/2). Süre kısadır: kesinleşmenin size tebliğ edildiği günden başlayarak üç ay, en geç de kesinleşme tarihinden sonraki bir yıl (CMK 142/1). Evde geçen sürede işini kaybeden bir kişi, iş yerinden aldığı fesih belgesi ve ücret bordrolarıyla maddi zararını somutlaştırmalıdır.

Mahkûmiyetle biten dosyada ise tazminat değil mahsup gündeme gelir. Mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakırsa, 7589 sayılı Kanun’un 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren düzenlemesi devreye girer: sanık beş yıl denetimde kalır ve bu hükümdeki hapis cezası ayrıca ertelenemez (CMK 231/7-8). Ev hapsinde geçen sürenin bu denetim süresinden düşüleceğine dair bir kural yoktur; mahsup ancak hüküm açıklanıp ceza infaza verilirse gündeme gelir.

Ev Hapsi Hakkında Merak Edilenler

Adli kontrol ve tutuklama süreçleri Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukuku çalışma alanına girer. Gözaltından adli kontrole geçiş için yakalama ve gözaltı işlemleri yazısına bakılabilir.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.