Güveni Kötüye Kullanma Cezası: 7571 ile Araç Teslimindeki Bir Kat Artırım

Gözden geçirme: 8 Ekim 2026Hazırlayan: Av. Ahmet MutluDayanak: mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete

Güveni kötüye kullanma cezası, 25 Aralık 2025’ten bu yana suçun konusu bir motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa bir kat artırılarak, yani iki katına çıkarılarak uygulanıyor. 7571 sayılı Kanun’la TCK 155’e eklenen üçüncü fıkra, ödünç verilen, satılmak üzere galeriye bırakılan ya da servise teslim edilen araçlarla ilgili dosyaların sonucunu doğrudan değiştirdi. Aynı kanun bu hâli uzlaştırma listesinden de çıkardı. Aşağıda suçun unsurlarını, yeni artırımın hangi fiillere uygulanacağını, örnek hesapları ve hükümden sonraki sonuçları sırayla ele alıyoruz.

Güveni kötüye kullanma suçu nedir, nerede başlar?

Suçun özü, malın faile güvenilerek teslim edilmiş olmasıdır. Güveni kötüye kullanma cezası da bu güvenin kötüye kullanılmasının bedelidir. Başkasına ait bir mal, muhafaza edilmek veya belirli bir şekilde kullanılmak üzere faile devredilmiştir; fail bu malı devrin amacı dışında, kendisi veya başkası yararına kullanır, satar, rehin verir ya da malın kendisine verildiğini inkâr eder (TCK 155/1). Mal zaten failin elinde olduğu için bu suç hırsızlıktan ayrılır; hırsızlıkta mal, zilyedinin rızası olmadan alınır.

Dolandırıcılıkla sınır ise malın nasıl elde edildiğinde çizilir. Fail malı baştan hileli davranışlarla, karşı tarafı aldatarak teslim aldıysa dolandırıcılık tartışılır (TCK 157). Mal dürüst bir ilişki içinde teslim edilmiş ve fail sonradan malı amaç dışı kullanmaya karar vermişse güveni kötüye kullanma gündeme gelir. Bu ayrım, şikâyet şartı ve ceza aralığı bakımından önemli farklar doğurur.

Güveni kötüye kullanma cezası ne kadar?

Güveni kötüye kullanma cezası iki kademelidir. Temel hâlde altı aydan iki yıla kadar hapis ile birlikte adli para cezası verilir; soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (TCK 155/1). Mal, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi gereği ya da başkasının mallarını idare etme yetkisi nedeniyle teslim edilmişse suç nitelikli hâle gelir. Bu hâlde hapsin alt sınırı bir, üst sınırı yedi yıldır; adli para cezası da üç bin günü geçemez. İkinci fıkrada şikâyet koşulu yazılı değildir (TCK 155/2).

Adli para cezasında bir günün karşılığı, kişinin ekonomik durumuna göre kanundaki alt ve üst sınırlar arasında mahkemece belirlenir (TCK 52/2). Hapis ve adli para cezası birlikte öngörüldüğü için hâkim ikisine birden hükmeder; birini seçme imkânı yoktur.

7571 ile araç teslimindeki artırım nasıl hesaplanır?

7571 sayılı Kanun’un 18. maddesi TCK 155’e şu fıkrayı ekledi: suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa, önceki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır. Kanun 25 Aralık 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bir kat artırım, cezanın iki katına çıkması anlamına gelir. Otomobil, motosiklet ve kamyonet gibi motorlu kara taşıtları açıkça kapsamdadır; motorsuz bir bisiklet ise “motorlu kara taşıtı” ifadesine girmez.

Araç teslimi nedeniyle yapılan artırım, dava zamanaşımını da etkiler. Temel hâlde üst sınır dört yıla çıksa da beş yılı aşmadığından süre sekiz yıl olarak kalır. Nitelikli hâlde üst sınır yedi yıldan on dört yıla çıkar; her iki durumda da zamanaşımı on beş yıldır (TCK 66/1-d, 66/1-e).

Lehe kanun karşılaştırması yalnız artırım bakımından yapılmaz. 7571, aynı tarihte araçla ilgili fiilleri uzlaştırma listesinden de çıkardı. Fiil 25 Aralık 2025’ten önce işlendiyse hem eski ceza aralıkları hem de o tarihteki uzlaştırma imkânı sanığın lehine olarak değerlendirilmelidir. Hangi kuralın lehe olduğu, TCK 7 uyarınca önceki ve sonraki kanunların somut olaya ayrı ayrı uygulanmasıyla bulunur.

Araç teslimi ilişkilerinde hangi fıkra uygulanır?

Araç teslimi dosyalarında hangi fıkranın uygulanacağı, aracın hangi ilişki içinde teslim edildiğine bağlıdır. Aşağıdaki örnekler kanun metni üzerinden kurulmuş varsayımsal durumlardır; somut dosyada sözleşmenin içeriği ve tarafların ilişkisi belirleyicidir.

Kiralanan aracın süresi bitince iade edilmemesi, kiracının aracı kendi malı gibi kullanmaya ya da elden çıkarmaya başlamasıyla bu suçun konusu olabilir. Yalnız kira bedelinin ödenmemesi ise tek başına suç değildir; alacak, hukuk yoluyla istenir.

Araç teslimi dosyalarında savunmanın ilk sorusu, ortada gerçekten bir zilyetlik devri olup olmadığıdır. Araç ortaklaşa kullanılıyorsa, taraflar arasında satış görüşmesi yapılmış ve bedelin bir kısmı ödenmişse ya da aracın teslimi bir borcun teminatı olarak yapılmışsa, olay ceza hukukundan çok bir alacak uyuşmazlığına dönüşebilir. Bu nedenle tarafların yazışmaları, banka hareketleri ve tanık anlatımları ilk ifadeden itibaren düzenli biçimde dosyaya kazandırılmalıdır.

Soruşturmada güveni kötüye kullanma şüphelisini neler bekler?

Soruşturma aşamasında güveni kötüye kullanma cezası henüz söz konusu değildir, ama erken adımlar sonucu belirler. 155/1’deki temel hâl şikâyete bağlıdır. Mağdur, fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır (TCK 73/1-2). Şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşmeden önce yapılırsa ve sanık kabul ederse davayı düşürür (TCK 73/4, 73/6). Nitelikli hâlde kanun şikâyet aramadığından vazgeçme davayı bitirmez.

Uzlaştırma bakımından 7571 önemli bir değişiklik yaptı. CMK 253’teki suç listesinde güveni kötüye kullanma artık “üçüncü fıkra hariç” ifadesiyle yer alıyor (CMK 253/1-b-7). Araç dışındaki mallarda hem temel hem nitelikli hâl uzlaştırmaya gönderilir. Araçla ilgili fiillerde ise bu bent uygulanmaz. Güveni kötüye kullanma katalog suç değildir; tutuklama genel şartlara bağlıdır ve adli kontrol öncelikle değerlendirilir.

Hükümden sonra ne olur: HAGB, etkin pişmanlık, memuriyet

Güveni kötüye kullanma cezası hükmedilmeden önce en etkili araç etkin pişmanlıktır. Fail aracı kovuşturma başlamadan önce sahibine iade eder veya zararı tamamen tazmin ederse ceza üçte ikiye kadar, kovuşturma sırasında hükümden önce giderirse yarıya kadar indirilir (TCK 168/1-2). Eşler, üstsoy-altsoy ve aynı evde yaşayan kardeşler arasında cezaya hükmolunmaz (TCK 167/1).

Etkin pişmanlığın güveni kötüye kullanma cezası üzerindeki etkisini bir örnekle görelim. Diyelim ki bir kişi, Şubat 2026’da arkadaşından ödünç aldığı otomobili sattı. Temel hâlde altı aylık alt sınır, 155/3 ile bir yıla çıkar. Araç iddianame kabulünden önce bedeliyle birlikte iade edilirse üçte iki indirimle ceza dört aya iner. Bu ceza HAGB’ye, ertelemeye veya seçenek yaptırıma uygundur. 7589 sonrası HAGB için zararın giderilmesi şarttır ve denetim süresi beş yıldır (CMK 231/6-8).

Güveni kötüye kullanma, 657 sayılı Kanun’un 48/A-5 bendinde adıyla sayılır; bu suçtan mahkûmiyet, cezanın miktarına bakılmaksızın devlet memurluğuna engeldir. HAGB kararı ise hukuki sonuç doğurmadığından mahkûmiyet sayılmaz (CMK 231/5). Hapis cezası infaz edilecekse koşullu salıverilme oranı yarıdır (5275 m.107/2). Bir yılı aşan hapis, infazdan sonra beş yıl süreyle silah ruhsatına da engel olur (6136 m.7).

Mahkûmiyet adli sicile işlenir ve infazın tamamlanmasıyla arşive alınır (5352 m.9). Güveni kötüye kullanma cezası ertelenmiş olsa bile memuriyet engeli bakımından mahkûmiyet sayılır; bu yüzden kamu görevinde çalışan veya kamu görevine girmeyi planlayan kişiler için HAGB ile erteleme arasındaki fark büyüktür.

Güveni Kötüye Kullanma Suçlamasında Adım Adım

1. Teslim ilişkisini belgeleyin. Aracın hangi amaçla ve hangi tarihte teslim edildiğini gösteren sözleşme, servis fişi, konsinye belgesi veya yazışmaları toplayın.
2. Fiil tarihini netleştirin. Satış, rehin veya inkâr 25 Aralık 2025’ten önceyse 155/3 uygulanamaz; noter ve ruhsat kayıtlarının tarihlerini dosyaya sunun.
3. Şikâyet süresini kontrol edin. Temel hâlde mağdurun öğrenmesinden itibaren altı ay geçmişse soruşturma yapılamaz.
4. Aracı veya bedelini erken iade edin. İddianame kabulünden önceki iade üçte ikiye kadar indirim sağlar; iadeyi tutanakla belgeleyin.
5. Uzlaştırma teklifini değerlendirin. Araç dışı mallarda teklif yapıldığında yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (CMK 253/4).
6. Kararı süresinde inceletin. İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 273/1).

Hile unsuru tartışılan dosyalar için dolandırıcılık suçları, uzlaşma süreci için ceza davalarında uzlaşma, cezanın infazına ilişkin genel kurallar için hapis cezaları yazılarına bakılabilir.

Güveni Kötüye Kullanma Cezası Hakkında Merak Edilenler

Araç teslimine dayanan dosyalarda savunma ve hükümden sonraki başvurular Ceza Hukuku ve Ceza Muhakemesi Hukuku çalışma alanında yer alır.

Yazıyı hazırlayan

Av. Ahmet Mutlu

Ankara Barosuna kayıtlı avukat (sicil 17837), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1970 mezunu. Trafik Mevzuatı ve Cezaevi Mevzuatı adlı eserleri yayımlanmıştır.

Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada suç tarihi, deliller ve yürürlükteki mevzuat birlikte incelenmelidir.